KÜNYE
- Toplantı No: 2021/012
- Gündem No: 54
- Karar Tarihi: 24.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-671
- Başvuru Sahibi: Alpyol İnş. Enerji Mad. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/410134
- İhale Adı: Fatsa-Ordu-Piraziz Devlet Yolunda (Km:111+617-125+750, Km:0+000-26+700, Km:11+000-37+700 Arası) Bsk Onarımı Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve pay defterlerinin istenmesi gerektiğine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini, yeterlik bilgileri, imza sirküleri, bilanço ve iş hacmi belgelerinin eksik ve hatalı olduğunu, iş deneyim belgelerinin uygun olmadığını ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği ile ilgili olarak, ihale konusu işin yol onarımı ve asfalt kaplama işleri olduğu, iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olduğu tespit edilmiştir. İmalat kalemleri ve yaklaşık maliyet içindeki ağırlık dikkate alınarak, aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin sorgulanması gerektiği, işçilik girdilerinin ise sorgulamaya tabi tutulması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, anonim şirketlerin pay defterlerinin sunulmasının mevzuat gereği ihale ilan tarihi itibariyle zorunlu olmadığı ancak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi aşamasında bu belgelerin istenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi durumlarda işçilik girdilerinin mutlaka sorgulanması gerekir?
Cevap: Yaklaşık maliyet analizlerinde işçilik girdileri önemli bir maliyet kalemi oluşturuyorsa, bu girdilerin sorgulanmaması aşırı düşük teklif değerlendirmesinde eksiklik sayılabilir. Özellikle işçilik maliyetlerinin teklif üzerinde belirgin düşüklük gösterdiği durumlarda, bu girdilerin ihale mevzuatına uygun olarak sorgulanması beklenir. Sadece malzeme ve diğer girdiler sorgulanıp işçilik göz ardı edilirse sorgulama yeterli sayılmayabilir.
Soru: Anonim şirket statüsündeki isteklilerden pay defterlerinin hangi aşamada istenmesi gerekir?
Cevap: Pay defterlerinin ihale ilanı aşamasında sunulması zorunlu olmasa da, aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gibi ek inceleme gerektiren durumlarda, anonim şirketlerden pay defterlerinin talep edilmesi mevzuata uygun ve yaygın bir uygulamadır. Bu belge, teklifin uygunluğunu ve isteklinin mali yapısını analiz etmek için önemli kabul edilmektedir.
Soru: İş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olup olmadığının tespiti nasıl yapılır?
Cevap: İş deneyim belgeleri, ihale konusu işin teknik ve nitelik açısından esaslarını taşıyan işler olmalıdır. Benzer iş tanımı mevzuat ve uygulama kararları çerçevesinde, işi oluşturan temel teknik özellikler, kullanılan malzeme ve yöntemler dikkate alınarak değerlendirilir. Teknik ve ekonomik açıdan benzerlik varsa, deneyim belgesi uygun kabul edilir; aksi takdirde değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Eksik veya hatalı sunulan yeterlik belgeleri teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur mu?
Cevap: Genel olarak, yeterlik belgelerinin mevzuata uygun, eksiksiz ve güncel olarak sunulması beklenir. Ancak bazı durumlarda küçük eksiklikler veya belge tarih farklılıkları teklifin tamamının reddine yol açmayabilir, idarenin eksik tamamlatma yoluna gitmesi mümkündür. Yine de idare bu konuda tereddüt yaşamamak için belgelerin tam ve doğru olmasına dikkat etmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmadığında ne tür hukuki sonuçlar doğabilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasının eksik ya da mevzuata aykırı yapılması halinde, ihale işlemi hakkında itirazlar ve iptal talepleri söz konusu olabilir. Bu durum, ihale kararının iptali ya da işlemin durdurulması kararlarına zemin oluşturabilir. Bu nedenle iptal riskini azaltmak için, yaklaşık maliyet kapsamındaki ağırlıklı iş kalemleri ve analiz girdilerinin tam ve titiz değerlendirilmesi gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgeleri standartları karşılıyor mu?
Cevap: İş deneyim belgeleri, ihale konusu yol onarımı ve asfalt kaplama işlerinin benzer iş tanımına uygun olduğu tespit edilmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi iş kalemlerine yönelik sorgulama yapılmalıydı?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yüzde 80’ini oluşturan imalat kalemleri ve işçilik girdisi içeren analiz kalemleri mutlaka sorgulamaya tabi tutulmalıydı. Bu vakada ise işçilik girdileri sorgulanmamıştır.
Soru: Anonim şirketlerin aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında pay defterlerinin sunulması zorunlu mudur?
Cevap: İhale ilan tarihi itibariyle pay defterlerinin sunulması zorunlu değildir ancak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi aşamasında bu belgelerin istenmesi gerekmektedir.
Soru: Sonuç olarak aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili Kurul kararında ne ifade edilmiştir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığı ve işçilik girdileri içeren analizlerin sorgulanmadığı, anonim şirketlerden pay defterlerinin talep edilmesi gerektiği belirtilerek sorgulamanın yenilenmesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik başvuruda, tekliflerin değerlendirilmesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ve anonim şirket statüsündeki isteklilerden pay defterinin istenip istenmediği hususları temel uyuşmazlık noktalarını oluşturmuştur. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belgelerinde eksiklik ve mevzuata aykırılıklar bulunduğunu belirterek bu isteklilerin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir. Özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarındaki yöntem ve kapsam ile iş deneyim belgelerinin yeterliliği üzerinde durulmuştur.
Uyuşmazlığın önemli ayaklarından biri, ihale sürecinde sunulan iş deneyim belgelerinin ihale konusu işle benzerlik arz edip etmediğine yöneliktir. Bu bağlamda yapılan teknik incelemede, yol onarımı ve asfalt kaplama işlerinden oluşan ihale konusu işle sunulan iş deneyim belgeleri arasında yeterli düzeyde benzerlik bulunduğu tespit edilmiştir. Sunulan belgelerin hem işin niteliği hem de imalat türü bakımından benzer iş tanımını karşıladığı değerlendirilmiş, uyuşmazlığın bu yönü Kurul nezdinde geçerlilik kazanamamıştır.
Aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında ise, esaslı unsur kavramı çerçevesinde yapılan analiz kritik öneme sahiptir. Kurul, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin sorgulama kapsamında bulunması gerektiğine dikkat çekmiş, ancak vakada özellikle işçilik girdisi içeren analizlerin bu değerlendirmenin dışında bırakıldığını tespit etmiştir. İşçilik gibi maliyet anlamında ciddi ağırlık taşıyan unsurların sorgulanmaması, ihale kararının dayandığı teknik ve mali gerekçeleri tartışmalı hale getirmiştir. Bu yönüyle sorgulama, esaslı şartlara yönelik eksiklik barındıran bir işlem olarak değerlendirilmiştir.
İhalenin bir ortak girişim kapsamında gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği açıkça belirtilmemekle birlikte, karar metninden pilot ortak iş deneyiminin ayrı değerlendirilmesine ilişkin bir bulguya rastlanmamıştır. Diğer bir deyişle, değerlendirme doğrudan teklif sahibinin yani tüzel kişiliğin iş deneyimi üzerinden yapılmış, bunun da ihale konusu işin benzeri kapsamında uygun olduğu vurgulanmıştır. Bu yönüyle başvurucunun iş deneyimine ilişkin iddialarının Kurul kararı üzerinde etkili olmadığı görülmektedir.
Kamu İhale Kurulu, ulaştığı sonuçta hem sorgulama yönteminin hem de belge talep sistematiğinin hatalı uygulandığına işaret etmiştir. İşçilik girdilerinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine karar verilmiş, ayrıca anonim şirket statüsündeki isteklilerden pay defterlerinin bu aşamada istenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kurul, maddi unsurların örtülü ya da eksik incelendiği bu vakada yeniden ve daha kapsamlı bir sorgulama yapılması gerektiği yönünde hüküm kurarak ihalenin bu haliyle sürdürülebilir olmadığını ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.