KÜNYE
- Toplantı No: 2021/012
- Gündem No: 53
- Karar Tarihi: 24.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-670
- Başvuru Sahibi: Saylık Yol Yapı İnş. Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Baş-Ka İnşaat Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/410134
- İhale Adı: Fatsa-Ordu-Piraziz Devlet Yolunda (Km:111+617-125+750, Km:0+000-26+700, Km:11+000-37+700 Arası) Bsk Onarımı Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve anonim şirket pay defterlerinin istenmesi gerektiğine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklık yapısına ilişkin Ticaret Sicil Gazeteleri ve pay defterlerinin eksik olduğunu, EKAP üzerinden beyan edilen belgelerin hatalı ve eksik sunulduğunu, aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağının bulunmadığını ve usule aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre, anonim şirketlerin pay defteri sunma zorunluluğunun ihale ilan tarihinden önce bulunmadığını, ancak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiğini tespit etmiştir. Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdisi içeren analiz kalemlerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamayacağı, ancak idarece bu kurala uyulmadığı için sorgulamanın yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdisi içeren analiz kalemlerine açıklama istenmemesi teklifin elenmesine neden olabilir mi?
Cevap: İşçilik girdisi, aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenmesi gereken kalemler arasında yer alır. İdare tarafından işçilik girdisine ilişkin açıklama istenmemesi, mevzuata aykırı bir uygulama olarak değerlendirilir ve bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline veya sorgulamanın yenilenmesine neden olabilir.
Soru: Anonim şirket statüsündeki isteklilerin pay defterlerinin ihale sürecinde sunulması zorunlu mudur?
Cevap: Mevzuat tarihinde anonim şirketlerden pay defterlerinin sunulması zorunlu olmayabilir. Ancak idarenin ortaklık yapısını tam ve sağlıklı değerlendirmesi için pay defterlerinin talep edilmesi doğru uygulama olarak kabul edilmekte; özellikle pay sahiplik yapısının izlenmesi gerektiğinde bu belgelerin istenmesi ve değerlendirilmesi tavsiye edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması teklifi değerlendirmede hangi noktalar açısından tereddüt yaratır ve nasıl aşılıp yenilenir?
Cevap: Sorgulamada işçilik dahil olmak üzere açıklama istenmesi gereken girdilere ilişkin eksik veya hatalı açıklama talebinde bulunulması tereddüt yaratır. Bu durumda idare, eksik kalan açıklamaları tamamlamak üzere sorgulamayı yenilemeli; böylece teklifin dayanakları mevzuata uygun şekilde objektif biçimde değerlendirilmelidir.
Soru: İhale kapsamında ortaklık yapısına ilişkin belgelerde eksiklik tespit edilirse bunların tamamlanması isterken hangi belgeler tercih edilmelidir?
Cevap: Özellikle anonim şirketlerde ortaklık yapısını göstermek için Ticaret Sicil Gazeteleri yanında pay defterlerinin de talep edilmesi uygulamada yaygındır ve bu belgelerin sunulması ortaklık yapısının güncel ve tam olarak değerlendirilmesini sağlar. Eksik belge durumunda idare, mevzuata açık hüküm olmaması halinde bu belgeleri talep ederek bütünlük sağlamalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken idari personelin hangi mevzuat kurallarına dikkat etmesi önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, Yönetmelik ve uygulama rehberlerinde işçilik de dahil olmak üzere belirlenen açıklama istenecek girdiler dikkate alınmalıdır. Bu kurallara uyulmaması halinde sorgulamanın iptali söz konusu olabilir. Ayrıca, teklif açıklamalarının detaylı ve dayanaklı olması için idarelerin gerekli belgeleri eksiksiz istemesi gerekmektedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan anonim şirket statüsündeki istekliden pay defterlerinin istenmesi zorunlu mudur?
Cevap: Bu vakada, ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat uyarınca anonim şirketlerden pay defterlerinin sunulması zorunlu değildir. Ancak Kurul, ortaklık yapısına ilişkin belgelerin sağlıklı değerlendirilmesi için pay defterlerinin istenmesi gerektiğine karar vermiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdisi içeren analiz kalemlerine açıklama istenmemesinin hukuki sonucu nedir?
Cevap: Bu vakada idare, aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdisi içeren analiz kalemlerine açıklama istememiş ve mevzuata aykırı hareket etmiştir. Kurul buna dayanarak sorgulamanın yenilenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine ilişkin kararın gerekçesi nedir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdisi içeren analiz kalemlerine yönelik eksik ya da usulsüz açıklama talebi yapılmasını ve anonim şirketlerin ortaklık yapısını gösteren belgelerin tam sunulmamasını gerekçe göstererek sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yenilenmesi gerektiğini kararlaştırmıştır.
Soru: Bu vaka kapsamında idarenin yapması gereken işlemler nelerdir?
Cevap: İdare, ihale üzerinde bırakılan anonim şirketten pay defterlerini talep ederek ortaklık yapısını tam olarak değerlendirmek ve aşırı düşük teklif sorgulamasını işçilik girdisi de dâhil olmak üzere mevzuata uygun şekilde yenilemek zorundadır. Bu işlemler tamamlandıktan sonra tekliflerin mevzuata uygunluğu yeniden değerlendirilmelidir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, üzerinde ihale bırakılan isteklinin hem ortaklık yapısına ilişkin sunduğu belgelerin yeterliliği hem de aşırı düşük teklif açıklamasının usule uygunluğu konularına odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, özellikle anonim şirket statüsündeki isteklinin ortaklık yapısını gösteren belgelerin eksik olduğunu; Ticaret Sicil Gazeteleri ve pay defterlerinin yeterince sunulmadığını iddia etmiş, ayrıca aşırı düşük teklif açıklamasının içeriğinin mevzuata aykırılık taşıdığını ileri sürmüştür. Kurul da değerlendirmelerinde, hem teklifin dayanağının doğru şekilde sorgulanıp sorgulanmadığını hem de şirket yapısının kapsamlı şekilde incelenip incelenmediğini ele almıştır.
İhale süreci içerisinde üzerinde tartışma yaratan ana konulardan biri, işçilik dahil bazı maliyet kalemlerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl ele alındığıdır. İdarenin, teklifin ana unsurlarından sayılan işçilik girdisine açıklama istememesi, sorgulamanın bütünlüğü açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Bu tür kalemlerin ihale dokümanlarında belirlenmiş açıklama istenecek girdiler arasında yer almaması, hem teklifin gerçekliğinin hem de fiyatın sürdürülebilirliğinin objektif biçimde test edilememesi sonucunu doğurmuştur. Kurul bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına hükmetmiştir.
Esaslı unsur meselesi bu vakada, özellikle hem maliyet analizinde açıklama istenecek kalemlerin belirlenmesi hem de ortaklık yapısına ilişkin beyanların doğruluk ve güncellik taşıması açısından gündeme gelmiştir. Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde esaslı unsurların eksik veya hatalı ele alınması teklifin mevzuata uygunluğunu doğrudan etkileyebilir. Bu anlamda pay defterinin mevcut mevzuat bağlamında zorunlu bir belge olmamakla birlikte, ilgili şirketin ortaklık yapısının sağlıklı yorumlanabilmesi açısından esaslı bir unsur olarak değerlendirilmesi Kurul’un yaklaşımını şekillendirmiştir.
İhalede iş ortaklığı şeklinde teklif sunulduğuna dair bir bilgi verilmemekle birlikte, değerlendirme kapsamında pilot ortağın deneyim durumu sorgulanmamıştır. Dolayısıyla bu vakada pilot ortaklık veya iş deneyimi yönünden herhangi bir uyuşmazlık değerlendirmeye konu olmamıştır. Tartışma, teklifin içeriği ile ilgili teknik ve idari yeterlik belgelerine odaklanmıştır.
Kamu İhale Kurulu, somut durumu değerlendirirken her iki meseleye ilişkin de düzenleyici ve uygulayıcı nitelikte bir yaklaşım sergilemiştir. Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik giderlerinin dışlanmasının doğru olmadığını vurgulayan Kurul, bu nedenle yapılan sorgulamanın yenilenmesini uygun bulmuştur. Ayrıca anonim şirketlerin ortaklık yapısının tam olarak değerlendirilmesi için, mevzuatta açıkça zorunlu olmasa da, pay defterlerinin sunulmasının gerekli olduğunu belirlemiş ve bu doğrultuda işlemlerin düzeltilmesine karar vermiştir. Karar, hem teklif değerlendirme süreçlerinde açıklamaların dayanağının güçlendirilmesine hem de şirket yapılarının tam ve eksiksiz değerlendirilmesine yönelik idareler için yön gösterici sonuçlar içermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.