KÜNYE
- Toplantı No: 2017/008
- Gündem No: 59
- Karar Tarihi: 08.02.2017
- Karar No: 2017/UY.I-512
- Başvuru Sahibi: Arsi Yapı Müh. İnş. Turz. Mak. Taah. Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2015/183774
- İhale Adı: Eskişehir Merkez Gündüzler Göleti İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, özellikle nakliye maliyetleri, makine analizleri, analiz girdileri miktarları, işçilik ücretleri ve malzeme fiyat tekliflerinin usule aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklama istenmesi gerektiği, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması gerektiği, işçilik girdilerinin ise tutarları %3’e eşit veya altında olsa dahi açıklama istenmesi gerektiği yönündeki Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine dayanmıştır. İnceleme sonucunda idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında sıralı iş kalemleri/grupları listesi ve sıralı analiz girdileri tablosunu hazırlamadığı, paçal analizlerin temel girdilere ayrıştırılmadığı, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tam ve doğru belirlenmediği ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tüm iş kalemlerini kapsayacak şekilde sunulmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin nasıl düzenlenmesi gerekir, bu konuda yapılan hatalar ne tür sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, iş kalemleri sıralı ve detaylı şekilde listelenmeli, her iş kalemi içindeki analizler paçal analizlerden temel girdilere ayrılarak tablolar halinde sunulmalıdır. Analiz girdileri tam, doğru ve eksiksiz olarak belirlenmeli, açıklama istenmeyen girdiler düzgün şekilde tespit edilmelidir. Bu düzenlemeler yapılmadığında, sorgulama usulüne uygun olmaz; idarenin açıklama talebinin hukuki dayanağı zayıflar, sorgulamanın hatalı yapılması ihale sürecinin iptaline veya işlem düzeltilmesine yol açabilir.
Soru: Açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesinde kar ve genel gider oranları nasıl dikkate alınmalı, bu oranların hatalı uygulanması ne gibi sorunlara neden olabilir?
Cevap: Açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tutar sınırı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının belirli bir yüzdesi seviyesinde (örneğin %3) olmalı ve bu sınır idarece tam ve doğru olarak uygulanmalıdır. Bu oran dikkate alınmadan ya da yanlış hesaplanarak sorgulamada eksiklik yapılması, açıklama istenmesi gereken girdilerin yanlış belirlenmesine, dolayısıyla sorgulama işleminin mevzuata aykırı olarak yorumlanmasına neden olabilir. Bu da itirazlara, işlem iptaline veya düzeltme zorunluluğuna yol açabilir.
Soru: İşçilik girdileri aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl değerlendirilir ve işçilik tutarları düşük olsa dahi açıklama istenmemesinin istisnaları var mıdır?
Cevap: İşçilik girdileri, tutarları düşük olsa bile genellikle aşırı düşük teklif sorgulamasında idarece mutlaka açıklama talep edilmesi gereken unsurlar arasında yer alır. Yani işçilik girdilerinin tutarı %3 veya altında olsa bile, işçilik açısından açıklama istenmesi gereken durumlar olabilir. Bu nedenle işçilik girdilerinin sorgulamada mutlaka kapsamlı şekilde ele alınması gerekir; işçilik girdilerine yönelik açıklama talebinin atlanması veya yanlış yapılması sorgulamanın usulüne aykırılığına sebep olabilir.
Soru: Sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarının hazırlanmasında yapılmayan veya eksik yapılan uygulamalar ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarının eksik hazırlanması, analizlerin somut temelden yoksun kalmasına ve idarenin teklifin aşırı düşük olup olmadığını sağlıklı değerlendirememesine sebep olur. Bu durumda idarenin talep ettiği açıklamalar yetersiz ve mevzuata aykırı olur; sonuçta sorgulama süreci hukuki güvenlikten uzaklaşır, süreç yargı denetimine veya ihale düzeltme işlemlerine muhatap olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında tespit edilen usulsüzlükler, ihale işlemlerinin tamamen iptalini mi gerektirir yoksa başka bir yöntemle giderilebilir mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasındaki usulsüzlükler ihale sürecinin tamamının iptalini gerektirmeyebilir. Bu tür eksiklikler, idarenin mevzuata uygun yeni bir sorgulama yapması ve hataları gidermesi suretiyle düzeltilebilir. İhale Kurulları genellikle bu tür usulsüzlüklerde doğrudan iptalden ziyade, eksik sorgulamanın yenilenmesini ve sürecin hukuka uygun olarak tamamlanmasını uygun bulmaktadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi usul hataları tespit edilmiştir ve bu hatalar neden mevzuata uygun değildir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri tablosu hazırlamaması, paçal analizleri temel girdilere ayırmaması, açıklama istenilmeyen analiz girdilerini tam ve doğru belirlememesi ve bu girdilerin tüm iş kalemlerini kapsar şekilde sunulmaması tespit edilmiştir. Bu eksiklikler Kamu İhale Genel Tebliği’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin esaslarına aykırıdır çünkü mevzuat, sorgulama sürecinde iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin belirgin ve eksiksiz şekilde raporlanmasını ve açıklama gerekmeyen tutarların net olarak tayin edilmesini zorunlu kılar.
Soru: İdarenin sorgulamada yaptığı eksiklikler ihale sürecinde hangi hukuki sonucu doğurmuştur?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmaması nedeniyle yapılan işlem usulsüzlük taşımış, ancak bu hata düzeltici işlemle giderilebilmiştir. Bu yüzden Kurul, ihale sürecinin durdurulması veya iptal edilmesi yerine, sorgulamanın mevzuata uygun olarak yenilenmesine ve ihale işlemlerinin bu doğrultuda yeniden gerçekleştirilmesine karar vermiştir.
Soru: Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesindeki mevzuata uygunluk açısından idarenin hangi yükümlülükleri yerine getirmediği değerlendirilmiştir?
Cevap: İdare, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarını kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olacak şekilde tam ve doğru olarak belirlememiştir. Ayrıca, bu girdilerin tüm iş kalemlerini kapsayacak biçimde sunulması gerekirken eksik sunulmuştur. Bu durum, açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlenmesi noktasındaki mevzuat gerekliliğinin karşılanmaması olarak değerlendirilmiştir.
Soru: Kurul hangi temel esaslara dayanarak, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine karar vermiştir?
Cevap: Kurul, sorgulamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesine uygun yapılmasının zorunlu olduğunu, ancak idarenin iş kalemleri listesi, analiz girdileri tablosu ve açıklama istenilmeyecek girdiler bakımından gerekli düzenlemeleri yerine getirmediğini saptamıştır. Bu mevzuat ihlalinden dolayı sorgulamanın eksik ve hatalı olduğu sonucuna varmış, ancak bu eksikliklerin teknik düzeltmelerle giderilebileceği ve ihale işlemine zarar verici bir nitelik taşımadığı dikkate alınarak, sorgulamanın yenilenmesine ve sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapılmasına hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin aşırı düşük olup olmadığının mevzuata uygun biçimde değerlendirilip değerlendirilmediği noktasında yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi, bu kapsamda yapılan açıklamaların özellikle nakliye, makine kullanımı, analiz girdileri miktarı, işçilik ve malzeme kalemlerinde yetersiz olduğunu ileri sürerek aşırı düşük teklif açıklamalarının geçersizliğini gündeme getirmiştir. Uyuşmazlığın temelinde, tekliflerin gerçekliği ve maliyetle uyumu açısından hayati önem taşıyan kalemlerde idarece yapılan yaklaşımın yeterli değerlendirme olanağı sağlayıp sağlamadığı yatmaktadır.
İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken uyguladığı yöntem, Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki düzenlemelere uygunluk bakımından irdelenmiştir. Bu çerçevede, tekliflerin içeriğini oluşturan iş kalemlerinin sıralı biçimde ortaya konulmadığı, analiz girdilerinin tam bir tablo hâlinde hazırlanmadığı ve karma girdilerin temel bileşenlerine ayrıştırılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin doğru ve eksiksiz şekilde tayin edilmediği ve bunların ihale konusu tüm iş kalemlerini kapsayacak bir sistematik içinde sunulmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar, açıklama sürecinin şeffaf ve denetlenebilir olmasını sağlayacak yapısal gerekliliklerin gözetilmediğini ortaya koymaktadır.
İdare tarafından açıklama istenilmeyen girdilerin belirlenmesinde esas alınması gereken kıstaslar da tartışmanın önemli bir parçası olmuştur. Kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya daha düşük tutardaki girdilerin açıklama kapsamı dışında bırakılabileceği kabul edilmekle birlikte bu sınırın doğru uygulanmadığı görülmüştür. Ayrıca, işçilik girdileri söz konusu olduğunda bu tutarsal sınırın uygulanamayacağı, tutar ne olursa olsun açıklama istenmesi gerektiği yönündeki düzenlemelerin göz ardı edildiği belirlenmiştir. Bu durum, teklifin maliyet yapısının eksik analiz edildiğini ve açıklama yükümlülüğünün hatalı şekilde yürütüldüğünü göstermektedir.
İnceleme sonucunda Kurul, idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının ilgili düzenlemelere tam uygunluk göstermediğine kanaat getirmiştir. Ancak bu usulsüzlüklerin ihale sürecini geçersiz kılacak boyutta olmadığı değerlendirilmiş; eksikliklerin teknik bir düzeltme süreciyle giderilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, açıklama sürecinin kamu ihale mevzuatı çerçevesinde yeniden yürütülmesi ve onu izleyen ihale işlemlerinin de buna uyumlu olarak tekrar gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem kararı verilmiştir. Kararda, idarece yapılacak yeni değerlendirmelerin, sorgulamanın usule ve tebliğe uygun şekilde yapılandırılması temelinde yürütülmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.