KÜNYE
- Toplantı No: 2017/012
- Gündem No: 64
- Karar Tarihi: 08.03.2017
- Karar No: 2017/UY.III-778
- Başvuru Sahibi: Kanık İnşaat Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2016/283183
- İhale Adı: Eşme (Uşak) İçmesuyu, Kanalizasyon ve Yağmursuyu İnşaatı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdilerinin açıklama kapsamına alınmaması nedeniyle işlem mevzuata aykırı bulunarak düzeltici işlem kararı verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibinin teklif dosyalarında vekaletname, imza sirküleri, iş deneyim belgeleri, teminat mektupları, ortaklık durum belgeleri, banka referans mektupları, teklif mektupları ve aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılıklar olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, iş deneyim belgeleri, teminat mektupları, ortaklık durum belgeleri, banka referans mektupları, teklif mektupları ve bilançoların mevzuata uygun olduğunu, ancak aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin aynı analiz girdisini farklı iş kalemlerinde hem açıklama istenecek hem de açıklama istenmeyecek girdiler olarak belirlemesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine aykırı olduğunu, ayrıca işçilik girdilerinin analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi açıklama istenilecek girdiler arasında olması gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin bu hususlarda belirsizlik yarattığı ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun değerlendirilmediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi analiz girdilerinin açıklama kapsamına alınması gerekir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdileri arasında işçilik gibi maliyet kalemleri, toplam analiz içindeki payı düşük olsa bile genellikle açıklama talep edilmesi gereken girdiler arasında yer alır. Bu yaklaşım, sorgulamanın kapsamının daraltılmaması ve teklifin gerçek maliyetlerini tam olarak anlamaya yönelik uygulamalarda tereddütleri önler. Dolayısıyla idareler, özellikle işçilik girdilerini açıklama kapsamından çıkarmaktan kaçınmalıdır.
Soru: Aynı analiz girdisinin birden fazla iş kaleminde açıklama kapsamı farklı şekilde belirlenebilir mi?
Cevap: Aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinde açıklama istenecek veya istenmeyecek girdiler olarak farklı değerlendirilmesi, Kamu İhale Genel Tebliği uygulaması açısından genellikle uygun görülmez. Tutarlılık ve şeffaflık ilkesine göre analiz girdilerinin açıklama kapsamı iş kalemlerinden bağımsız olarak aynı standartta uygulanmalıdır. Bu, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında muhatap taraflarca anlaşılır ve eşit muameleye tabi tutulmasını sağlar.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdilerinin toplam analiz içindeki payının düşük olması açıklama istenmemesi için yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: İşçilik girdilerinin toplam analiz içindeki payı düşük (örneğin %3 veya altında) olsa bile, bu durum işçilik maliyetleriyle ilgili açıklama talep edilmesini otomatik olarak engellemez. Mevzuat ve uygulama kararlarına göre işçilik giderleri, teklifin gerçekçiliğinin değerlendirilmesinde önemli göstergeler arasında olduğundan açıklama kapsamına dahil edilmesi beklenir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında teklif sahibi tarafından sunulan belgelerdeki eksiklik idarenin sorgulama kararını etkiler mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında temel değerlendirme, teklifin ekonomik ve teknik olarak gerçekçi olup olmadığına ilişkindir. Ancak vekaletname, imza sirküleri, iş deneyim belgeleri gibi teklif dosyasına ilişkin belgelerde mevzuata aykırılık yoksa, bu tür belgelerin eksikliğinin sorgulama sonucunu doğrudan etkilemesi beklenmez. Eksiklik varsa bu başka aşamalarda değerlendirilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda mevzuata aykırılık tespit edilirse idarenin yapması gereken işlemler nelerdir?
Cevap: Mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulaması halinde idare, tespit edilen eksiklikleri gidermek amacıyla sorgulamanın kapsamını mevzuata uygun şekilde yeniden belirlemeli, özellikle açıklama istenen girdilerin kapsamını düzeltmeli ve sorgulamayı tutarlı bir biçimde yeniden gerçekleştirmelidir. Bu işlem için Kurul veya üst makamların yönlendirmeleri doğrultusunda düzeltici işlem kararı verilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdilerini açıklama istenmeyen girdiler arasında göstermesinin mevzuata aykırı bulunmasının somut nedenleri nelerdir?
Cevap: Kurul, işçilik girdilerinin toplam analiz içindeki payı yüzde 3 veya altında olsa dahi, aşırı düşük teklif açıklamalarında mutlaka açıklama kapsamına alınması gerektiğini tespit etmiştir. Bu nedenle işçilik girdilerinin açıklama istenmeyen girdiler arasında gösterilmesi, mevzuata aykırı bulunmuştur çünkü bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama alınması zorunlu girdilerin kapsamını daraltmakta ve belirsizlik yaratmaktadır.
Soru: İdarenin aynı analiz girdisini farklı iş kalemlerinde hem açıklama istenecek hem açıklama istenmeyecek girdiler olarak belirlemesinin önemi nedir?
Cevap: Kurul, aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinde tutarlı şekilde değerlendirilmemesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen şeffaflık ve tutarlılık ilkesine aykırı olduğunu tespit etmiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasında belirsizliklere yol açmakta ve sorgulamanın mevzuata uygun olarak yapılmasını engellemektedir. Dolayısıyla, idarenin iş kalemlerinden bağımsız aynı girdiyi açıklama kapsamında tutarlı şekilde değerlendirmesi zorunludur.
Soru: Başvuru sahibinin teklif dosyalarında iddia ettiği vekaletname, imza sirküleri ve benzeri belgelerdeki aykırılık iddialarının inceleme sonucu ne olmuştur?
Cevap: Kurul yaptığı incelemede, iş deneyim belgeleri, teminat mektupları, ortaklık durum belgeleri, banka referans mektupları ve teklif mektupları ile ilgili sunduğu iddiaların aksine, mevzuata aykırılık tespit etmemiştir. Bu hususlar açısından teklif dosyaları uygun bulunmuştur.
Soru: Kurulun aşırı düşük teklif sorgulamasıyla ilgili verdiği kararın idareye yüklediği yükümlülük nedir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olmadığını belirterek, idarenin işçilik girdilerini açıklama kapsamına alması ve aynı girdiyi tüm iş kalemlerinde tutarlı şekilde değerlendirmesi için mevcut işlemi düzeltmesini, ardından aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun olarak yeniden yapmasını zorunlu kılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu uyuşmazlık, bir ihalede yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olup, idarenin teklif açıklaması istenecek analiz girdileri kapsamında yaptığı belirlemelere odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan ve ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibi tarafından sunulan çok sayıda belgeye ilişkin mevzuata aykırılıklar ileri sürmüş ancak esas tartışma, açıklama istenecek girdiler bakımından idarenin belirleme yöntemine yönelmiştir. Özellikle işçilik girdilerinin açıklama kapsamında değerlendirilmemesi ve aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinde farklı biçimlerde ele alınması, başvurunun temel dayanak noktasını oluşturmaktadır.
İhale komisyonunca yapılan değerlendirmede, işçilik girdilerinin toplam analiz içindeki payının %3’e eşit ya da daha düşük olduğu gerekçesiyle açıklama dışı bırakıldığı görülmektedir. Ancak Kurul, bu yaklaşımı yeterli bulmamış, işçilik gibi temel maliyet kalemlerinin, toplam içindeki paylarından bağımsız olarak açıklama sürecine dâhil edilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Bu durum, teklifin maliyet unsurlarının gerçekliğinin denetlenebilmesi açısından önem taşımakta olup, açıklama kapsamının daraltılması yoluyla belirsizlik yaratılması kabul edilmemiştir. Bu bağlamda, söz konusu giderin önemsiz gibi değerlendirilerek tanım dışı tutuluşu hukuken isabetsiz bulunmuştur.
İdarenin aynı analizi bazı iş kalemlerinde açıklama istenecek, bazı iş kalemlerinde ise açıklama istenmeyecek şekilde değerlendirdiği diğer husus ise teklif değerlendirme sürecinde tutarlılıktan uzak bir yaklaşım olarak değerlendirilmiştir. Kurul, bu tür çift anlamlı uygulamaların şeffaflık ve eşit muamele ilkelerini zedelediği kanaatine varmıştır. Analiz girdileri, ister yüzde bazında küçük miktarlarda yer alsın, ister birden fazla pozda benzer içerikte tekrar etsin, aynı şekilde ve ölçütle değerlendirilmelidir. Aksi halde, istekli firmaların hangi değerlendirme ölçütüne tabi tutulduklarını öngörememeleri söz konusu olabilmekte ve bu da değerlendirme sürecinin güvenilirliğini zedeleyebilmektedir.
Kurul kararında, başvuru konusu edilen diğer belgeler bakımından farklı bir sonuca varılmış ve bu belgelerin mevzuata uygun şekilde sunulduğu belirtilmiştir. Vekaletname, imza sirküleri, iş deneyim belgeleri, banka referans mektupları ve teminat mektuplarına ilişkin iddialar, inceleme sonucunda doğrulanmamış; belgeler açısından herhangi bir usulsüzlük saptanmamıştır. Dolayısıyla değerlendirme, yalnızca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kalan, analiz girdilerinin belirlenme yöntemine özgülenmiştir.
Sonuç olarak Kurul, tekliflerin değerlendirilmesindeki bu yöntemsel belirsizliğin mevzuata aykırılık teşkil ettiğini belirlemiş ve ihaleyi gerçekleştiren idareye aşırı düşük teklif sorgulamasını yeniden yapma yükümlülüğü yüklemiştir. Bu kapsamda, gerek işçilik girdilerinin açıklama kapsamına alınması, gerek aynı analiz girdisinin iş kalemlerine göre değişmeyen bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ulaşılan bu sonuçla birlikte, hem değerlendirme esaslarının netliğe kavuşturulması hem de teklif sahiplerinin eşitliğinin sağlanması amaçlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.