KÜNYE
- Toplantı No: 2019/035
- Gündem No: 39
- Karar Tarihi: 18.07.2019
- Karar No: 2019/UY.II-837
- Başvuru Sahibi: Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/135266
- İhale Adı: Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmaması nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olmadığını ve iş deneyim tutarlarının yeterli olmadığını, ayrıca ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ine giren iş kalemleri ve analiz girdileri mevzuat çerçevesinde belirlenmiş olup, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin usulüne uygun tespit edilmediği, analiz formatlarında mevzuata aykırı olarak birim fiyatlara yer verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin, iş deneyim tutarının ihalede istenen asgari tutarı karşılamadığı ve kamu görevinden ayrılan ortağın 3 yıl süreyle ihalelere katılamayacağına ilişkin 2531 sayılı Kanun hükmüne aykırı olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi analiz girdilerinin sorgulanmayacağına ve nasıl tespit edilmesi gerektiğine dair uygulamada tereddüt yaşanabilir mi?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken, yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri dikkatle belirlenmelidir. Sorgulamayla ilgili analiz girdileri, işin önemli maliyet unsurlarını yansıtmalı, ancak mevzuat gereği bazı gider kalemleri sorgulama dışı tutulabilir. Uygulamada, idarelerin hangi analiz girdilerinin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulacağı noktasında tereddüt yaşanabilir. Bu nedenle analizlerin kesin ve mevzuata uygun biçimde hazırlanması, özellikle birim fiyatlara yer verilmesi konusundaki sıkıntılar giderilmelidir. Tespit edilen analiz girdilerinin ihale dokümanlarına ve yaklaşık maliyet hesaplamalarına uygun olması gerekir.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin uygunluğunda nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İkinci teklif sahibinin iş deneyim belgesi, ihale konusu iş ile benzer iş tanımına sahip olmalı ve iş deneyim tutarı, istenen asgari tutarı karşılamalıdır. Ayrıca, iş deneyim belgesi düzenleyen firmanın ortaklarının kamu görevinden ayrıldıktan sonra yasaklılıkları gibi hususlar uygulamada sıkça gözden kaçabilmekte ve bu durum teklifin değerlendirme dışı kalmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle iş deneyim belgelerinin sadece türü değil, tutar ve yasaklılık gibi mevzuat ve yasa hükümleriyle uyumu titizlikle incelenmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasının usul ve esaslarına uygun yapılmaması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata aykırı yapıldığında, söz konusu aşamada verilen kararlar hukuka aykırı sayılabilir. Bu durum ihalenin tamamının veya ilgili sürecin iptal edilmesine ya da işlemin yeniden yapılmasına neden olabilir. Uygulamada, idarelerin bu sorgulamayı eksik veya yanlış analizlerle yapması, daha sonra ihale sürecinde itirazların ve iptal başvurularının artmasına yol açmaktadır. Bu nedenle sorgulama süreci dikkatli, mevzuata uygun standartlara göre yapılmalıdır.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analiz formatlarında birim fiyatlara yer verilmesi neden tereddüde yol açabilir?
Cevap: Bazı ihalelerde analiz formatlarının sadece toplam maliyet veya maliyet kalemlerine odaklanması gerekirken, birim fiyatların da yer alması mevzuata aykırı kabul edilebilir. Uygulamada, birim fiyatların aşırı düşük teklif sorgulamasında yer almasının tekliflerin değerlendirilmesinde haksız etkilere neden olabileceği ve usul yönünden yanlış anlaşılmalara yol açtığı sıkça görülür. Bu nedenle analiz formatlarının mevzuata uygunluğu titizlikle kontrol edilmeli ve gereksiz ayrıntılar yer almamalıdır.
Soru: İdarenin iş deneyim belgesine itibar ederken kamu görevlilerinin yasaklılık durumunu denetlemesi ne kadar önem taşır?
Cevap: İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde, belgede adı geçen firma ortaklarının veya yetkililerinin kamu görevinden ayrıldıktan sonra belirli sürelerle ihalelere katılamayacaklarına dair yasaklılık durumları büyük önem taşır. Bu kontrol yapılmadığında yasaklı bir firma veya kişi tarafından alınan iş deneyim belgeleri, teklifin hukuka aykırı değerlendirilmesine yol açabilir. Uygamada bu husus ihmal edilirse, ilerleyen aşamalarda ihalenin iptali veya tekliflerin elenmesi gibi sonuçlarla karşılaşılıyor. Bu nedenle idareler, iş deneyim belgelerini değerlendirirken yasaklılık açısından titiz inceleme yapmak zorundadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını usulüne uygun yapmadığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin %80’ine giren iş kalemleri ve analiz girdilerini mevzuata uygun tespit etmemiş, ayrıca mevzuata aykırı analiz formatları kullanarak birim fiyatlara yer vermiştir. Bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmamıştır.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı olduğu hangi gerekçelerle belirlenmiştir?
Cevap: İş deneyim belgesi; ihalede istenen asgari tutarı karşılamamış ve söz konusu firmanın ortağının kamu görevinden ayrıldıktan sonra üç yıl süreyle ihalelere katılamayacağına dair 2531 sayılı Kanun hükmüne aykırı davranış tespit edilmiştir.
Soru: İhalenin yeniden değerlendirilmesine karar verilmesinin dayanağı nedir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata aykırı yapması nedeniyle söz konusu işlemin uygun şekilde tekrarlanması, ayrıca ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı olması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ihale sürecinin mevzuata uygun ve hakkaniyete uygun şekilde yürütülmesi için zorunlu bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibi tarafından ileri sürülen diğer hukuka aykırılık iddialarına ilişkin karar ne olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin genel nitelikteki diğer hukuka aykırılık iddiaları yerinde bulunmamış, dolayısıyla bu hususlarda yeniden inceleme yapılmaması kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik yapılan başvuruda, temel şikâyet konusu idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun şekilde gerçekleştirip gerçekleştirmediği ve ikinci en avantajlı teklif sahibinin iş deneyim belgesinin geçerliliğidir. Başvuru sahibi, bir yandan ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin teklifindeki analiz ve iş deneyim kalemlerinin usule uygun olmadığını ileri sürerken, öte yandan ikinci en düşük teklifin de iş deneyimi noktasında benzer iş niteliklerini ve asgari tutarı karşılamadığını belirtmiş; ayrıca söz konusu isteklinin ortaklarından birinin hukuki kısıtlama süresi dolmadan ihaleye katıldığı iddiasında bulunmuştur.
Süreçte öne çıkan ilk tartışma, aşırı düşük teklif açıklamaları aşamasında ortaya çıkmıştır. İdarenin yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerini doğru tespit etmediği, ayrıca sorgulama kapsamına girmemesi gereken analiz girdilerini kapsama dahil ettiği saptanmıştır. Bunun ötesinde, analiz formatlarında yer verilmemesi gereken birim fiyatlara yer verilmesi suretiyle, teklif değerlendirme sürecinin etkilendiği anlaşılmıştır. Bu yönüyle, analizlerin şekli ve içeriği bakımından açık bir usulsüzlüğün bulunduğu ve bu durumun tekliflerin sağlıklı karşılaştırılmasını engellediği kanaatine varılmıştır.
İş deneyim belgelerine ilişkin olarak tartışma, özellikle belgede beyan edilen tutarın ihalede aranan asgari iş tutarını karşılayıp karşılamadığı ve içerdiği işin teknik anlamda “benzer iş” olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu kapsamda yapılan incelemede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin sunduğu iş deneyim belgesinin yeterli olduğu, benzer iş kapsamında değerlendirilebileceği ve tutar yönünden yeterliliği sağladığı ortaya konmuştur. Buna karşılık ikinci teklif sahibi firmaya ait belgenin tutar olarak yetersiz olduğu gibi, belge sahibi ortaklardan birinin kamu görevinden ayrıldıktan sonra süresince ihalelere katılamayacağı yönündeki yasal düzenlemeye aykırı biçimde işlem tesis edildiği tespit edilmiştir.
Uyuşmazlıkta esaslı unsur değerlendirmesi, özellikle iş deneyim belgelerine ve teklif açıklamalarında kullanılan maliyet analizlerine yönelmiştir. İlgili analiz girdilerinde yer alan birim fiyatların mevzuata aykırı biçimde açıklanması ve sorgulamaya dahil edilmesi, teklif değerlendirme sürecinin teknik esaslı bir unsur üzerinden yanlış temele oturtulduğunu göstermektedir. Bu durum, idarenin yaptığı işlemi şeklen değil, içerik itibarıyla da sakatlamaktadır. İlaveten ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesindeki hem tutarsal yetersizlik hem de kanuni engel hususu, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının esaslı nedenlerini oluşturmuştur.
Kamu İhale Kurulu, ihale sürecine yönelik yaptığı değerlendirmede, aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin usule uygun yürütülmediğine ve analizlerin mevzuata aykırı şekilde yapılandırıldığına dikkat çekmiş; ayrıca ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin hem içerik hem şekil yönünden mevzuatla bağdaşmadığını belirlemiştir. Bu doğrultuda söz konusu istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına, ilk sıradaki teklif sahibine ilişkin sorgulama işleminin ise mevzuata uygun olarak yeniden yapılmasına karar verilmiştir. Sonuçta, ihalenin bu aşamadan itibaren yeniden ve hukuki çerçeveye uygun şekilde yürütülmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.