KÜNYE
- Toplantı No: 2018/002
- Gündem No: 18
- Karar Tarihi: 11.01.2018
- Karar No: 2018/UY.I-105
- Başvuru Sahibi: ONH İnşaat ve Taahhüt Anonim Şirketi - Abu Yapı Taah. İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2017/495930
- İhale Adı: Söylemez Barajı İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin mevzuata uygun belirlenmemesi nedeniyle işlemin iptali ve yeniden sorgulama yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin yanlış belirlendiğini, açıklama istenilmeyen girdilerin hatalı seçildiğini ve işçilik girdilerinin asgari ücretin altında gösterilmesine yol açıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yapım niteliği ve yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’ini oluşturan paçal iş kalemlerinin analiz girdilerinin incelenmesi sonucunda; analiz girdilerinin %3 ve %15 sınırlarına göre açıklama istenilen ve istenilmeyen girdilerin tespiti yapılırken, bazı analiz girdilerinin (örneğin makine bedeli) %3’ün altında olmasına rağmen açıklama istenilmeyen girdiler arasında yanlış belirlendiğini, ayrıca yardımcı analiz girdilerinin (klama demiri, katran badana) alt girdilerine ayrıştırılmadığını ve işçilik girdilerinin asgari ücretin altında gösterilmesine imkan veren hatalar bulunduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, iş kalemlerinde zamlar gibi bağlı girdilerin ayrı analiz girdisi olarak gösterilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin hangi kriterlere göre belirlenmesi gerekir ve bu kriterlerin yanlış uygulanması ne tür sorunlara yol açar?
Cevap: Analiz girdilerinin belirlenmesinde, yaklaşık maliyet içindeki payları ve %3 ile %15 gibi sınırlar göz önünde bulundurulur. Girdi oranları bu sınırlar içinde değerlendirilmeli, uygun olmayan girdilere açıklama istenmelidir. Yanlış uygulamada, açıklama istenilmesi ya da istenilmemesi gereken girdiler hatalı belirlenir; bu durum sorgulamanın geçerliliğini zedeler ve işlem iptaline yol açabilir.
Soru: İşçilik analiz girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl belirlenmesi gerekir, asgari ücret sınırı neden önemlidir?
Cevap: İşçilik girdileri tespit edilirken işçilerin maaşları, yasal asgari ücret ve sosyal haklar göz önünde bulundurulmalıdır. İşçilik maliyetinin asgari ücretin altında gösterilmesi, gerçekçi olmayan düşük maliyet varsayımı yaratır ve sorgulamanın güvenilirliğini düşürür. Bu nedenle işçilik girdilerinin asgari ücret seviyesinin altında olmaması gerekir.
Soru: Yardımcı analiz girdileri neden tek bir kalem olarak değil, alt girdilere ayrıştırılarak belirlenmelidir?
Cevap: Yardımcı analiz girdileri farklı malzeme veya hizmet kalemlerinden oluşabilir; bunların tek bir kalem olarak toplanması, gerçek maliyet yapısını gizler ve hatalı analizlere neden olur. Ayrıştırma, her alt kalemin doğru maliyet oranlarının belirlenmesini sağlar ve sorgulamanın doğruluğunu artırır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemi içerisindeki zamların analiz girdisi olarak ayrı gösterilmesinin sakıncası nedir?
Cevap: Zamlar iş kalemi kapsamında bağlı girdilerden sayılır ve ayrı analiz girdisi olarak gösterilmemelidir. Bu yöntem, analiz girdilerinin toplam maliyet dengesini bozar, aşırı düşük teklif sorgulamasında yanıltıcı sonuçlar doğurur ve mevzuata aykırıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken analiz girdileri ve açıklama isteği arasındaki bağlantı nasıl olmalıdır?
Cevap: İdare, analiz girdilerinin belirlenen sınırlar dışına çıkması halinde açıklama talep eder; sınırların dışında kalmayan girdilere açıklama istenmeyebilir. Bu ayrım doğru yapılmazsa, gereksiz açıklama istenebilir ya da önemli maliyet kalemlerinden açıklama alınmayabilir; her iki durumda da sorgulamanın doğruluğu ve hukuki geçerliliği tehlikeye girer.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyen analiz girdilerini belirlerken hangi hata yapılmıştır?
Cevap: İdare, makine bedeli gibi bazı analiz girdilerinin %3 sınırının altında olmasına rağmen bunları açıklama istenilmeyen girdiler arasında yanlış tespit ederek mevzuata aykırı davranmıştır.
Soru: İşçilik analiz girdilerinin tespitinde ne tür bir mevzuata aykırılık tespit edilmiştir?
Cevap: İşçilik girdilerinin tespitinde asgari ücretin altında göstermeye olanak tanıyan hatalar yapılmış, bu durum mevzuata uygun olmamıştır.
Soru: Yardımcı analiz girdilerinin (örneğin klama demiri, katran badana) belirlenme yöntemi hangi açıdan eksik bulunmuştur?
Cevap: Yardımcı analiz girdileri alt analiz girdilerine ayrıştırılmadığı için, analiz girdilerinin detaylı ve doğru tespiti sağlanamamış, bu da mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: Zamlar gibi bağlı girdilerin analiz girdisi olarak ayrı gösterilmesi neden hatalıdır?
Cevap: Zamlar, iş kalemi içerisinde bağlı girdiler olup bağımsız analiz girdisi olarak gösterilmesi mevzuata aykırıdır; idare böyle yaparak aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmamıştır.
Detaylı Analiz
İlgili başvuru, idarenin gerçekleştirdiği aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin mevzuata uygun bir şekilde belirlenmediği ve açıklama istenilmeyen girdilerin de hatalı tespit edildiği iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, bu hatalı uygulama nedeniyle bazı kalemlerin maliyetlerinin gerçekçi olarak değerlendirilmediğini, özellikle işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında gösterilmesine kapı aralandığını öne sürmüştür. Bu çerçevede uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan girdilerin usulüne uygun sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı sorusuna odaklanmaktadır.
Kurul incelemesinde, ihale konusu işin önemli bir bölümünü oluşturan paçal iş kalemlerine dair analiz girdilerinin belirlenmesinde ciddi teknik hata ve eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Özellikle açıklama istenilmeyen girdilerin belirlenmesinde yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğu, makine bedeli gibi bazı kalemlerin %3 sınırının altında kalmasına rağmen bu sınıfın dışında tutulduğu anlaşılmıştır. Bu durum, aşırı düşük tekliflerin teknik doğruluğunu teyit etmeye yönelik sürecin zayıflatılmasına yol açmakta ve sorgulamanın sağlıklı yürütülmesini engellemektedir.
Vaka kapsamında ayrıca, yardımcı nitelikteki analiz girdilerinin nasıl ele alındığı da tartışma konusu olmuştur. Kurul, örneğin klama demiri ya da katran badana gibi kalemlerin alt analiz girdilerine ayrıştırılmadan tek bir başlık altında değerlendirilmesini yeterli bulmamıştır. Böyle bir sınıflandırma eksikliği, bileşenlerin maliyet yapısının tüm yönleriyle ortaya konulmasını önlemekte; bu da teklifin mali gerçekliğinin sorgulanmasını güçleştirmektedir. Ayrıca işçilik girdilerinin asgari ücret seviyesinin altında kalmasına olanak tanıyan bir biçimde gösterilmesi, sadece teknik değil, aynı zamanda hukuki sonuçlar da doğurabilecek nitelikte bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
Ayrıca, analizlerde bağlı girdi niteliğindeki bazı öğelere ilişkin yapılan sınıflandırma da hukuki denetim açısından sakıncalı bulunmuştur. Özellikle zamlar gibi, iş kalemi içinde bağlı olarak değerlendirilebilecek maliyet ögelerinin ayrı analiz girdisi şeklinde gösterilmesi, analiz girdilerinin gerçek oranlarını bozmakta ve teklif maliyetlerinin yapay biçimde düşük gösterilmesine zemin hazırlamaktadır. Bu bağlamda yapılan uygulama, analizin şeffaflığı ve doğruluğu açısından mevzuatla uyumsuz bulunmuştur.
Sonuç olarak Kurul, yaklaşık maliyet içinde yüksek paya sahip paçal iş kalemlerinin analizlerinde yapılan bu bütünlüklü hata ve eksiklikler nedeniyle, aşırı düşük teklif sorgulamasına dayanak teşkil eden işlemlerin geçerliliğini yitirdiği kanaatine varmıştır. Bu nedenle işlem iptal edilmiş, eksiklerin giderilmesi ve açıklama sınırlarının usule uygun biçimde yeniden belirlenmesi şartı ile sorgulama sürecinin yeniden yapılması gerektiği yönünde karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.