KÜNYE
- Toplantı No: 2017/007
- Gündem No: 138
- Karar Tarihi: 01.02.2017
- Karar No: 2017/UY.I-453
- Başvuru Sahibi: Mautek İnşaat Mad. San. ve Tic. A.Ş.- Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/161149
- İhale Adı: Balıkesir - Dursunbey Devlet Yolu Km: 0+000 - 73+032 Arası ve Dursunbey Geçişi Km: 1+100 - 5+100 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri ve Üstyapı (BSK) İkmal İnşaatı İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında taşıma mesafesi açıklamasının eksikliği nedeniyle teklifin reddi hukuka aykırı bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığını, özellikle taşıma mesafesi açıklamasının eksik olduğunu, analiz girdilerinin temel girdilere ayrıştırılmadığını ve teklifinin haksız şekilde reddedildiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin taşıma mesafesinin yaklaşık maliyette ortalama 1000 m olarak tespit edildiğini, ancak yükleniciye ocak temininin yapılmaması nedeniyle taşıma mesafesine ilişkin açıklamanın yapılamayacağını, dolayısıyla başvuru sahibinin açıklamalarının bu nedenle uygun bulunmamasının hukuka aykırı olduğunu belirlemiştir. Ayrıca, 07.005/K pozunun formülasyonunda malzemenin birim hacim ağırlığı (Y) için 1,600 ton/m³ değeri kullanılmasının gerektiği, başvuru sahibinin hesaplamasının Karayolları Birim Fiyat Kitabına uygun olduğu ve teklifinin bu nedenle reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında alt analizlerin yaklaşık maliyet ile uyumlu olup olmadığı nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Alt analizlerin yaklaşık maliyetle uyumunun incelenmesinde, pozun formülasyonunda kullanılan ana parametreler (örneğin birim ağırlık, birim hacim) mevzuata ve kabul görmüş referans kaynaklara uygun olmalıdır. Yaklaşık maliyetle uyumsuz görünse bile, bu parametrelerin mevzuata uygun şekilde hesaplandığı ve idarece malzeme temininin yapılıp yapılmadığı gibi objektif koşullar dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Tek taraflı uyumsuzluk gerekçesiyle teklifin reddi tereddüt oluşturan durumlar arasında yer alır.
Soru: Yaklaşık maliyet içindeki taşıma mesafesi ile isteklinin teklifinde belirtilen taşıma mesafesi arasındaki fark nasıl yorumlanır?
Cevap: Taşıma mesafesi yaklaşık maliyette belirlenen ortalama değer olarak esas alınır ancak işin fiili koşulları ve malzeme temini şekli de dikkate alınmalıdır. İdare tarafından malzeme temini yapılmamışsa, isteklinin taşıma mesafesine ilişkin açıklama yapamaması veya farklı mesafe göstermesi, teklifin otomatik olarak reddilmesi için kesin bir gerekçe olmayabilir. Bu tür durumlarda açıklama yapma imkânı ve objektif gerekçeler değerlendirilmelidir.
Soru: İdarece sağlanmayan bilgi ve imkânların istekliye açıklama yükümlülüğü getirip getirmediği nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdarenin malzeme temini yapmadığı veya ilgili bilgiyi sağlamadığı durumlarda, istekliden taşıma mesafesi gibi verilerle ilgili detaylı açıklama talep etmekten önce idarenin bu eksikliği dikkate alması gerekir. Eksik bilgi nedeniyle isteklinin açıklama yapamaması, otomatik olarak teklifin reddine yol açmamalı; idarenin açıklama taleplerini ve teklifleri makul ölçüde değerlendirmesi önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken kullanılan formülasyonlardaki teknik parametrelerin önemi nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan poz formülasyonundaki teknik parametreler (örneğin yoğunluk, birim ağırlık) referans kaynağa uygun ve tutarlı olmalıdır. İsteklinin teklif hesaplamalarının bu parametrelere uygunluğu, teklifin gerçekçi ve mevzuata uygun olduğu anlamına gelir; bu durumda bu parametrelerdeki farklılıklar teklifin reddi için yeterli bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklamanın eksik veya yetersiz olmasının hukuki sonucu ne olabilir?
Cevap: Açıklamanın eksik veya yetersiz olması durumunda, bu eksikliğin idarece makul gerekçelerle desteklenmemesi halinde teklifin reddedilmesi hukuken uygun bulunmayabilir. Özellikle, açıklama yapma imkânı olmayan istekli aleyhine veya idarenin değerlendirme sürecine ilişkin keyfi uygulamalar şeklinde olursa, bu durum ihalenin iptaline veya işlemin yeniden değerlendirilmesine neden olabilir. Ancak açıklamanın tamamen sunulmaması, idare tarafından somut gerekçelerle destekleniyorsa teklifin değerlendirmeye alınmaması mümkün olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin taşıma mesafesine ilişkin açıklama yapamaması teklifinin reddi için haklı bir gerekçe midir?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin taşıma mesafesine ilişkin açıklama yapamaması, yükleniciye ocak temininin yapılmaması nedeniyle söz konusu olduğundan, bu durum teklifin reddi için geçerli bir gerekçe oluşturmaz. Kurul, bu koşullarda açıklama yapılmamasını hukuka aykırı olarak değerlendirmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin 07.005/K pozundaki birim hacim ağırlığı hesaplaması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, başvuru sahibinin yaptığı hesaplama Karayolları Birim Fiyat Kitabında öngörülen 1,600 ton/m³ birim hacim ağırlığı esas alınarak yapılmış olup mevzuata uygundur.
Soru: Yaklaşık maliyette tespit edilen taşıma mesafesiyle başvuru sahibinin teklifindeki taşıma mesafesinin uyumsuzluğu, teklifin reddi için yeterli bir gerekçe teşkil etmiş midir?
Cevap: Hayır, Kurul tarafından taşıma mesafesine ilişkin açıklama yapılamayacağının kabulüyle birlikte söz konusu uyumsuzluk tek başına teklifin reddi için yeterli görülmemiştir.
Soru: İhale işlemlerinde başvuru sahibinin teklifinin reddedilmesine ilişkin kararın hukuki sonucu ne olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin teklifinin taşıma mesafesine ilişkin açıklamasının eksik olduğu gerekçesiyle reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuş, teklifi değerlendirmeye almak ve ihale işlemlerini mevzuata uygun olarak yeniden yapmak zorunlu kılınmıştır.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklama sürecinde reddedilmesine dayanak oluşturan uyuşmazlık, taşıma mesafesi üzerinden yapılan teknik değerleme ve hesaplamaların yeterliliğine ilişkindir. Özellikle, P ATEM, 1 ve P TEM, 1 pozlarının alt bileşeni olan 07.005/K (alttemel malzemesinin nakli) pozunda, taşıma mesafesine ilişkin açıklama yapılmamasının ve bu pozun yaklaşık maliyetle uyumlu olmamasının teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olup olamayacağı tartışma konusu olmuştur. Başvuru sahibi, yaklaşık maliyette öngörülen taşıma mesafesine ilişkin veriye ulaşamadığını ve hesaplamalarını pozun teknik içeriklerine ve genel kabul gören kaynaklara uygun şekilde yaptığını belirterek teklifinin reddine itiraz etmiştir.
İnceleme konusu süreçte açıklama tartışması, 07.005/K pozuna dair analizde yer alan taşıma mesafesine dönük veri sağlanamamasından kaynaklanmıştır. Bu pozdaki taşıma iş kalemi için yaklaşık maliyette 1000 metre mesafe esas alınmış olmasına rağmen, yüklenicilere malzeme temini yapılmadığı için gerçek taşıma mesafesinin belirlenmesine olanak tanınmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, başvuru sahibi tarafından bu konuda somut mesafe açıklaması yapılmamış; açıklamanın kapsamı, fiilen mevcut olmayan bilgiler nedeniyle zorunlu biçimde sınırlı kalmıştır. Açıklamanın bu haliyle yetersiz sayılıp teklifin reddedilmesi, idare tarafından taşımanın niteliğine dair bilgi altyapısı sunulmamışken gerekçelendirilmiş değildir.
Vakada, söz konusu pozun analizinde yer alan teknik parametrelerden biri olan birim hacim ağırlığına ilişkin hesaplama özellikle değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, başvuru sahibinin 07.005/K pozunda kullandığı 1,600 ton/m³ değeri, Karayolları Birim Fiyat Kitabındaki referans değere uygun düşmekte ve hesaplamaların da bu teknik kaynağa dayanarak yapıldığı tespit edilmiştir. Böylece yalnızca taşıma mesafesi değil, pozun formülasyonundaki diğer asli unsur yönünden de başvuru sahibinin yönteminin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Kurul değerlendirmesinde, taşıma mesafesinin yaklaşık maliyet ile farklılık göstermesini teklifin elenmesi için yeterli görmemiştir. Aksine, idarenin ocak temini yapmaması nedeniyle bu mesafe bilgisine ulaşılamadığı, dolayısıyla bu konuda özel bir açıklama beklentisi ve buna bağlı ret kararının hakkaniyete aykırı olacağı ifade edilmiştir. Bunun yanında, başvuru sahibinin teknik analizi, formülasyonda yer alan değerlerle tutarlı bulunduğundan, yalnızca taşıma mesafesi eksikliğine dayanarak yapılan teklifin reddi, yeterli nesnel temele dayanmadığı için uygun bulunmamıştır. Bu yaklaşım, açıklama yükümlülüğünün objektif koşullarla bağlantılı olarak değerlendirilmesi gerektiği anlayışını yansıtmaktadır.
Sonuç olarak, Kurul, başvuru sahibinin taşıma mesafesine dair açıklama sunamamasının yükleniciye malzeme temini yapılmazken beklenemeyecek bir durum olduğunu vurgulamış; buna ilişkin açıklama eksikliğinin teklifin reddine gerekçe teşkil etmesinin hukuka uygun olmayacağını belirtmiştir. Aynı şekilde, kullanılan teknik değerlere ilişkin hesaplamaların da usule uygun biçimde yapıldığı kabul edilerek teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi iptal edilmiştir. Bu doğrultuda ihale işlemlerinin teklif göz önünde bulundurularak yeniden yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.