KÜNYE
- Toplantı No: 2022/047
- Gündem No: 39
- Karar Tarihi: 12.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1250
- Başvuru Sahibi: Mst Altyapı İnşaat Taahhüt Turizm Ticaret Anonim Şirketi - Arges İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/444147
- İhale Adı: Adıyaman-Recep İçmesuyu İsale Hattı
Özet
İhale Komisyonunun aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesaplama hatası ve geçici teminat sunmama gerekçeleriyle teklif değerlendirme dışı bırakma işlemi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu Danıştay kararı ve Kamu İhale Kurulu kararına rağmen idarenin tekliflerini hesaplama hatası ve geçici teminat sunulmaması gerekçeleriyle yeniden değerlendirme dışı bırakmasının hukuka aykırı olduğunu, sahte belge iddiasının da dayanaksız olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yapım niteliği ve R-26 iş kaleminin teknik içeriği kapsamında sunulan maliyet tutanaklarındaki hesaplama hatasının teklif tutarını aşırı düşük gösterdiğini ve bu nedenle teklifin uygun bulunmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, teklif geçerlilik süresi ve geçici teminat mevzuat hükümleri gereği, geçici teminatın teklif geçerlilik süresi kadar veya daha uzun süreli olması zorunludur. Başvuru sahibinin geçici teminat sunmaması mevzuata aykırıdır. Sahte belge iddiasında ise, Adıyaman Belediye Başkanlığı tarafından ilgili belgenin sahte olduğunun bildirilmesi üzerine idarenin işlem tesis etmesi yerindedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında maliyet tutanaklarında yapılan hesaplama hatalarının teklifin uygunluğu açısından önemi nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan maliyet tutanaklarında bulunan hesaplama hataları, teklif tutarının gerçekte olduğundan daha düşük gösterilmesine yol açabilir ve bu durum teklifin aşırı düşük olarak değerlendirilmesine neden olur. Böyle bir hatanın varlığı, idarece teklifin uygun bulunmaması ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe olabilir.
Soru: Teklifte sunulan geçici teminatın teklifin geçerlilik süresini karşılamaması durumunda teklifin değerlendirme dışı bırakılması zorunlu mudur?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı gereği, geçici teminatın teklifin geçerlilik süresi boyunca geçerli olması gerekir; geçici teminat geçerlilik süresinden kısa veya hiç sunulmamışsa teklif mevzuata uygun sayılmaz. Bu durumda idareler, söz konusu teklifleri değerlendirme dışı bırakabilirler.
Soru: Aşırı düşük teklif incelemesinde aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesine rağmen maliyet belgelerinde hata tespit edilirse idarenin işlem tesis etme durumunun hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması veya geçmişte benzer bir konuda Danıştay veya Kurul kararı olması, maliyet belgelerindeki teknik veya hesaplama hatalarının tespiti halinde teklifin uygunluğunu mutlak kılmaz. İdare, somut tespitlere dayanarak hatalı veya yanıltıcı açıklamaları dikkate alarak teklifin reddine karar verebilir.
Soru: Sahte belge kullanımı iddiasında belgelerin sahte olduğunun resmî makamlarca bildirilmesi halinde idarenin ve Kurulun yükümlülükleri nelerdir?
Cevap: Resmi makamların sahte belge hakkında bildirim yapması, idarelerin durumu dikkate alarak işlemlerini buna göre tesis etmesini zorunlu kılar. Kurul da söz konusu tespiti dikkate alarak ilgililerin ihalelere katılımının yasaklanmasına ve hukuki işlemlerin başlatılmasına karar verebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında hesaplama hatalarının veya geçici teminat eksikliklerinin teklifin bütününe etkisi nasıl değerlendirilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesaplama hataları belirli iş kalemini aşırı düşük gösteriyor ve idarece bu durum teklifin gerçekçi olmadığına işaret ediyorsa, sadece o kalem değil teklifin tamamı açısından uygunluk değerlendirmesi olumsuz yapılabilir. Benzer şekilde, geçici teminat eksikliği de teklifin bütününün mevzuata uygun bulunmamasına yol açar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan R-26 iş kalemine ilişkin maliyet tutanaklarındaki hesaplama hatası hangi sonuca yol açmıştır?
Cevap: Hesaplama hatası teklif tutarını aşırı düşük gösterdiği için bu iş kalemine ilişkin teklif uygun bulunmamış ve bu durum teklifin bütünü açısından da uygun olmaması sonucunu doğurmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin geçici teminat sunmaması teklif değerlendirme sürecinde nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi kadar veya daha uzun süreli geçici teminat sunulmaması mevzuata aykırı bulunduğundan, teklif geçici teminat eksikliği nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin kullanmakla suçlandığı sahte belge iddiası hangi delil ile doğrulanmıştır ve bu tespit hangi yaptırımı beraberinde getirmiştir?
Cevap: Adıyaman Belediye Başkanlığı’nın belgeye ilişkin sahte olduğuna dair bildiriminde bulunması üzerine idarece işlemler tesis edilmiş, bu tespit sonrasında başvuru sahibi ihalelere katılmaktan yasaklanmış ve hukuki süreç başlatılmıştır.
Soru: Kurulun, aşırı düşük teklif açıklaması ve geçici teminat eksikliği nedeniyle başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakma kararı hangi ölçüde hukuka uygun bulunmuştur?
Cevap: Kurul bu kararın hem aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesaplama hatası hem de geçici teminatın sunulmaması nedeniyle mevzuata ve yerleşik kararlara uygun olduğuna hükmetmiştir ve itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir.
Detaylı Analiz
Şikâyete konu olan uyuşmazlık, ihale sürecinde sunulan teklifin hem aşırı düşük olarak değerlendirilmesi hem de geçici teminatın sunulmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması işlemlerine ilişkindir. Başvuru sahibi, daha önce aynı iş kalemi ve benzer açıklamalar için verilmiş olumlu Danıştay ve Kurul kararlarını gerekçe göstererek işlemin hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştür. Ancak ihale komisyonu, başvuruya konu R-26 iş kalemindeki hesaplama hatasının teklifi gerçekte olduğundan daha düşük gösterdiğini belirterek, bu gerekçeyle teklifi yeniden değerlendirme dışı bırakmıştır. Bunun yanında, geçici teminatın hiç sunulmaması da ayrıca teklifin reddine neden olmuştur.
Uyuşmazlığın merkezindeki meselelerden biri, iş kalemlerine ilişkin maliyet tutanaklarında yapılan hesaplama hatalarının aşırı düşük teklif açıklamalarındaki etkisidir. Özellikle R-26 kodlu iş kalemine dair sunulan açıklamalarda, miktar veya birim fiyatlar üzerinden yapılan hatalar sonucu teklifin olması gereken seviyeden daha düşük gözüktüğü tespit edilmiştir. Bu hata, yalnızca ilgili kalemin değil, teklifin bütününün ekonomik anlamda gerçekçi olup olmadığına dair önemli bir şüphe yaratmış ve açıklamanın idare nezdinde kabul edilmemesiyle sonuçlanmıştır.
Bu çerçevede Kurul, teklifin değerlendirme dışı kalmasına yol açan teknik eksikliğin ihale dokümanında yer alan düzenlemelere aykırı ve ihale sonucunu etkileyici nitelikte oldukları kanaatine varmıştır. Aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen maliyet bilgilerinin gerçeği yansıtmaması ya da hesaplama hatası içermesi, sadece şekli eksiklik olarak değerlendirilmeyip teklifin esaslı unsurlarından biri olan fiyatın doğruluğunu da doğrudan etkilemiştir. Bu bakımdan, yapılan hata yalnızca biçimsel bir sorun değil; teklifin geçerliliğini ve rekabetin sağlıklı yürütülmesini etkileyen esaslı bir unsur olarak ele alınmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi veya diğer yeterlik kriterleri bu kararda ön planda tartışılmamış, esas değerlendirme yapılan teklifin geçerliliği ve uygunluğu hususlarına yoğunlaşmıştır. Ancak ihaleye katılım yeterliklerinin içeriğinde yer alan geçici teminat konusunda önemli bir eksiklik söz konusudur. Teklifte, geçerlilik süresini karşılamayan ya da hiçbir şekilde sunulmayan geçici teminat yer almamaktadır. Bu eksiklik, ihale sürecinde teklifin şeklen ve maddeten geçerli olması için aranan şartlardan birinin karşılanmaması anlamına gelmiş ve karar açısından doğrudan etkili olmuştur.
Kurulun nihai değerlendirmesi, hem teknik hesaplama hatası hem de geçici teminatın eksikliğinin bir arada teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun kıldığı yönündedir. Ayrıca, başvuru sahibinin sunmuş olduğu bir belgeye ilişkin olarak ilgili resmi makam tarafından yapılan “sahte” bildirim de Kurul değerlendirmesinde esas alınmış, bu doğrultuda ilgilinin ihalelerden yasaklanmasına karar verilmiştir. Sonuç olarak başvuru, teklifin mali ve şekli unsurları ile belgelerin doğruluğu bakımından bir bütün olarak değerlendirilmiş ve bu gerekçelerle reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.