KÜNYE
- Toplantı No: 2021/006
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 10.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-342
- Başvuru Sahibi: Hsy Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Bandırma Doğan Yapı Malz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karabağlar Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2020/428371
- İhale Adı: Uzundere Rekreasyon Alanında Gençlik ve Spor Merkezi ile Çevre Düzenlemesi Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan maliyet tespit tutanaklarının usulüne uygun olmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklifinin sınır değerin çok az altında olduğunu ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun değerlendirilmediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin yazılı açıklama istemiş, başvuru sahibinin sunduğu maliyet tespit tutanaklarında ihale tarihi itibariyle son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait bilgiler yer almamış, ayrıca mükellefe ait imza sirküleri ve meslek mensubuna ait ‘aslı gibidir’ onaylı faaliyet belgeleri bulunmamıştır. Bu belgeler, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 maddesi uyarınca tekliflerin dayanağı olarak zorunludur. Sunulan tutanakların usulüne uygun olmaması nedeniyle açıklamalar yeterli görülmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerde ihale tarihi itibariyle ilgili vergi dönemine ait bilgilerin bulunmaması ihalelerde neden sorun teşkil eder?
Cevap: Sunulan belgelerde ihale tarihi itibariyle geçerli veya bir önceki vergi dönemine ait bilgiler yer almazsa, teklifin maliyet unsurlarının güncelliği ve doğruluğu konusunda tereddüt oluşur. Mevzuat ve uygulama kararları, aşırı düşük teklif değerlendirmesinde maliyet verilerinin ihale anı veya yakın dönemde alınmış olması gerektiğini belirtir. Bu şart sağlanmadığında, teklifin dayanağı olan açıklama yeterli kabul edilmez ve teklifin aşırı düşük olduğu kanaatiyle reddedilebilir.
Soru: Maliyet tespit tutanaklarının geçerliliği açısından imza sirküleri ve meslek mensubu onaylı belgelerin bulunmaması ne gibi hukuki sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İmza sirküleri, maliyet tespit tutanağını düzenleyen kişi veya mükellefin yetkili olduğunu gösterirken, meslek mensubu onaylı belgeler de tutanağın gerçeklik ve doğruluğunu teyit eder. Bu belgeler olmadan sunulan tutanaklar resmi ve geçerli belge kabul edilmez. Böylece, aşırı düşük teklif açıklamalarında bu eksiklikler belgelerin dayanak olarak kabul edilmemesine, bunun sonucu olarak teklifin reddine yol açabilir.
Soru: Sınır değerin hemen altında verilen tekliflerde aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmaması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Teklif sınır değerin biraz altında olsa bile, açıklamaların usul ve şekil açısından mevzuata uygun olmaması durumunda ihale komisyonu teklifin hakkaniyetle değerlendirilmesi için gerekli veriyi elde edemeyebilir. Bu nedenle, teklif aşırı düşük kabul edilerek reddedilmekte, dolayısıyla sınır değere yakın tekliflerde bile usul eksiklikleri teklifin geçersiz sayılmasına neden olabilmektedir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki belge eksiklikleri ihale sürecinde başvurulan itiraz ve şikâyet mercilerince nasıl değerlendirilir?
Cevap: İtiraz ve şikâyet mercileri, ihale komisyonlarının Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde yaptığı belge değerlendirmesi ve reddetme işlemini esaslı gerekçelerle uygun bulabilir. Belgelerin usulüne uygun olmaması gibi somut eksiklikler, teklifin geçerliliğine doğrudan etki ettiğinden, başvurular genellikle reddedilmekte ve ihale işlemleri onaylanmaktadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının somut verilere dayandırılması ve bu verilerin resmi belge niteliği taşıması neden önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları, teklifin maliyetini ve gerçekleşebilirliğini kanıtlamak amacıyla sunulur. Bu nedenle açıklamalar, objektif ve resmi belgelerle desteklenmek zorundadır. Resmi belge niteliği taşıyan vergi beyannameleri, imza sirküleri ile meslek mensubu onayları, bilgilerin doğruluğunu teyit eder. Bu somutluk ve resmiyet şartları aranmadan yapılan açıklamalar, teklifin gerçekliği ve güvenilirliği konusunda şüphe uyandırır, dolayısıyla değerlendirmede yetersiz bulunup teklifin reddine sebep olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan maliyet tespit tutanaklarında ihale tarihi itibariyle son veya bir önceki geçici vergi dönemine ait bilgilerin bulunmamasını neden usulsüzlük olarak değerlendirdiği nedir?
Cevap: Komisyon, teklifin dayanağı olarak sunulan maliyet tespit tutanaklarının ihale tarihi itibariyle geçerli vergi dönemine ilişkin bilgileri içermemesini, bu belgelerin teklifin doğruluğunu ve güncelliğini gösterme işlevine zarar veren bir eksiklik olarak gördü. Mevzuata göre, teklifin değerlendirmesinde maliyet verilerinin güncel ve ilgili döneme ait olması gerekir; böylece teklifin aşırı düşük olup olmadığı daha gerçekçi tespit edilir. Bu koşul sağlanmadığından tutanakların usulüne uygun olmadığı sonucuna vardı.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan maliyet tespit tutanaklarında mükellef imza sirküleri ve meslek mensubu onaylı faaliyet belgelerinin bulunmaması hangi hukuki sonucu doğurmuştur?
Cevap: Mükellef imza sirküleri ve meslek mensubu tarafından ‘aslı gibidir’ onaylı faaliyet belgeleri bulunmadığı için, sunulan maliyet tespit tutanakları mevzuatta aranan resmi belgeler niteliğini kazanamadı. Bu eksiklik, açıklamanın yeterli ve mevzuata uygun sayılmamasına sebep oldu; dolayısıyla teklifin reddi işlemi hukuken geçerli kılındı.
Soru: Başvuru sahibinin sınır değerin çok az altında olan teklifinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesi ihale sonucu üzerinde nasıl bir etki yaratmıştır?
Cevap: Açıklamaların usul ve şekil şartlarını taşımaması nedeniyle, sınır değerin az altında olsa dahi teklifin geçerliliği sağlanamamış ve teklif reddedilmiştir. Böylece, idarenin aşırı düşük teklifler konusunda mevzuata dayalı olarak uyguladığı titizlik sonuçta teklifin elenmesine yol açmış; itirazen şikâyet başvurusu da reddedildiği için ihale sonucu değişmemiştir.
Soru: Kurul kararında, aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olmamasının teklif reddi için yeterli görülmesinin dayanağı ne olmuştur?
Cevap: Kurul, ihale komisyonunun yaptığı değerlendirme ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda, açıklamaların dayandığı belgelerin usulüne uygun olmamasının teklifin bütünlüğünü ve geçerliliğini zedelediğini tespit etti. Bu nedenle, teklifin reddedilmesi işlemini mevzuata uygun buldu ve itirazen şikâyet başvurusunu reddetti. Bu karar, usul eksikliklerinin teklifin esas değerlendirmesine engel teşkil ettiğini gösterdi.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanağını teşkil eden maliyet tespit tutanaklarının içerik ve şekil açısından uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibinin teklifinin sınır değerin yalnızca bir miktar altında bulunması, açıklamaların yetersiz görülmesi ve bu nedenle teklifin geçersiz sayılması değerlendirmelerin odağını oluşturmuştur. Uyuşmazlık, açıklamalarda kullanılan verilerin güncelliği ve belgelerin usule uygun düzenlenip düzenlenmediği yönünde şekillenmiştir.
Söz konusu açıklamada kullanılan maliyet tespit tutanakları, ihale tarihi itibariyle geçerli veya bir önceki vergi dönemine ait bilgileri içermemekteydi. Bu durum, teklifin maliyet yapısının güncel verilerle ortaya konulamadığı ve dolayısıyla fiyatın doğruluğunun sağlıklı biçimde değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle eleştiriye konu olmuştur. Ayrıca, tutanaklarda yer alan mali verilerin kim tarafından ve hangi yetki çerçevesinde hazırlandığını gösteren mükellefe ait imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgelerinin bulunmaması, açıklamaların geçerliliğini zayıflatmıştır. Bu eksiklikler, belgelere olan güveni sarsarak teklifin teknik olarak açıklanamamış sayılmasına yol açmıştır.
Vakada “esaslı unsur” niteliği taşıyan husus, belgelerin yalnızca varlığı değil, içerik ve şekil bakımından da belirli koşulları taşıyor olmasıdır. Kurulun yaklaşımında bu unsur açık biçimde öne çıkmıştır; zira belgelerin güncel veriler içermemesi ve resmi belge niteliği taşıyacak unsurlardan yoksun olması, yalnızca şekilsel hata olarak değil, değerlendirme yapmayı imkânsız kılan yapısal bir eksiklik olarak görülmüştür. Bu çerçevede, teklifin esasıyla doğrudan ilgili olan belge güvenilirliğinin sağlanamaması, açıklamanın bütününü geçersiz hale getirmiştir.
İhalenin ortaklık yapısı veya pilot ortak özelinde herhangi bir değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlık tamamen başvuru sahibinin sunmuş olduğu açıklamaların niteliğine odaklanmıştır. Bu nedenle pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterliliğiyle ilgili bir tartışma yaşanmadan, teklifin değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, ihale komisyonunun yaklaşımını yerinde bularak belgelerin içerdiği eksiklikleri teklifin değerlendirmeye alınması açısından engel olarak değerlendirmiştir. Kararda, açıklamaların dayandığı maliyet belgeleri usulüne uygun hazırlanmadığı için belgelerin değerlendirme değeri taşıyamayacağı sonucuna varılmış ve bu doğrultuda yapılan teklifin reddi işlemi mevzuata uygun kabul edilmiştir. Böylelikle yalnızca fiyat düzeyine değil, bu fiyatı taşıyan belgenin şekli ve içeriğine de önem verildiği vurgulanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.