KÜNYE
- Toplantı No: 2018/063
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 13.11.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1958
- Başvuru Sahibi: Şenbay Maden. Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü(Tcdd) Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2017/332885
- İhale Adı: Sincan (Osb)-Yenikent-Kazan Soda Demiryolu Altyapı, Üstyapı, Elektrifikasyon, Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon Yapım İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklama talebinde analiz girdilerinin temel bileşenlere ayrıştırılmaması mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının ve ekindeki analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak verilmediğini, analiz girdilerinin miktar ve tutarlarının belirtilmediğini, paçal iş kalemlerinde açıklama istenilen ve istenilmeyen girdilerin tespit edilmediğini, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyen girdiler arasında gösterilmesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş birim fiyatlı olup 608 iş kaleminden 17’si aşırı düşük teklif açıklaması için sorgulanmıştır. İdarenin gönderdiği analiz formatlarında birden fazla birim fiyat paçal olarak hazırlanmış ancak temel bileşenlerine (malzeme, işçilik, makine) ayrıştırılmamıştır. Ayrıca işçilik girdileri açıklama istenilmeyen girdiler arasında yer almıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre işçilik girdileri tutarına bakılmaksızın açıklama istenilecek girdiler arasında olmalıdır. Bu nedenle idarenin uygulaması mevzuata aykırıdır. İdare tarafından iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere ayrıştırılması, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve işçilik girdilerinin açıklama istenilecek girdiler arasında gösterilmesi gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde iş kalemlerinin analizlerinin malzeme, işçilik ve makine gibi temel bileşenlere ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: Temel bileşenlere ayrıştırma, teklifin gerçekçilik ve uygunluk açısından değerlendirilmesini sağlar. Paçal veya toplu formatta verilen analizler, teklifin hangi girdiler üzerinde aşırı düşük olduğu veya açıklanması gereken unsurun ne olduğu konusunda tereddüt yaratabilir. Bu nedenle, idareler aşırı düşük açıklama talebinde her iş kalemi için analiz girdilerini malzeme, işçilik, makine gibi ayrı ayrı göstermek ve değerlendirmekle yükümlüdür.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde işçilik giderlerine ilişkin açıklama istenmemesi veya bu girdilerin açıklama istenilmeyenler arasında gösterilmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Mevzuat ve uygulama kararları işçilik girdilerinin her koşulda açıklama kapsamında olması gerektiğini vurgular. İşçilik maliyetleri, teklifin gerçekçi olup olmadığı değerlendirmesinde kritik rol oynar; bu nedenle işçilik girdilerinin açıklanmasından kaçınılması aşırı düşük teklif kontrolü açısından hukuka uygun değildir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklama talebinde analiz girdilerinin miktar ve tutarlarını belirtmeden sadece genel ifadelerle açıklama istemişse ne tür hukuki sonuçlar ortaya çıkar?
Cevap: Miktar ve tutar bilgilerinin belirtilmemesi, açıklamanın gerekçelendirilmesini ve teklif unsurlarının denetlenmesini imkânsız kılar. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklama talebinin usul ve esaslara uygun yapılmadığı anlamına gelir; işlemin iptaline veya açıklamanın yeniden istemesine yol açabilir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif açıklaması için sunduğu analizleri temel bileşenlere ayırmadığı takdirde, ihale sürecinde idare ve istekliler açısından ne tür sorunlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Temel bileşenlere ayrıştırılmamış analizler, teklifin gerçekçi olup olmadığı konusunda değerlendirme ve karşılaştırmayı zorlaştırır. Bu durum hem idarenin sağlıklı karar vermesini engeller hem de isteklilerin itiraz ve şikayetlerine neden olabilir. Sonuç olarak, sürecin şeffaflığı ve güvenilirliği zedelenerek ihale iptallerine veya hukuki uyuşmazlıklara sebep olunabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken, açıklama istenilmeyecek girdiler nasıl belirlenmeli ve uygulanmalıdır?
Cevap: Mevzuat, özellikle işçilik gibi bazı girdilerin açıklama kapsamı dışında tutulamayacağını belirtir. Açıklama istenilmeyecek girdiler net bir şekilde belirlenmeli, ancak işçilik gibi zorunlu girdiler bu kapsamın dışında bırakılmamalıdır. İdarelerin bu ayrımı yaparken Kamu İhale Genel Tebliği ve uygulama kararlarını dikkate almaları gerekir; aksi halde aşırı düşük teklif incelemesi mevzuata aykırı yapılmış sayılır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde iş kalemlerine ait analiz girdilerinin paçal ve birim fiyat olarak sunulması, ancak bunların malzeme, işçilik ve makine gibi temel bileşenlere ayrıştırılmaması hukuken doğru mudur?
Cevap: Hayır, hukuken doğru değildir. İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerini paçal ve birim fiyat olarak sunması yeterli değildir; bu girdilerin malzeme, işçilik ve makine gibi temel bileşenlere ayrıştırılması zorunludur. Ayrıştırma yapılmadığı için idarenin uygulaması mevzuata aykırıdır.
Soru: İşçilik girdilerinin açıklama istenilmeyen girdiler arasında gösterilmesi aşırı düşük teklif açıklaması talebinde kabul edilebilir mi?
Cevap: Kabul edilmez. Kamu İhale Genel Tebliği gereği işçilik girdileri tutarlarına bakılmaksızın her durumda açıklama istenecek girdiler arasında olmalıdır. Bu nedenle, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyen girdiler arasında gösterilmesi mevzuata aykırıdır.
Soru: Tespit edilen mevzuata aykırılıklar sonrasında idarenin nasıl bir işlem yapması gerekmektedir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması talebini mevzuata uygun hale getirmek için söz konusu aykırılıkları düzelterek; temel bileşenlere ayrıştırılmış analizleri ve işçilik girdilerinin açıklama istenecek girdiler arasında olduğu yeni bir açıklama talebi yapmalıdır. Ardından, bu doğrultuda yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmeli ve sonraki işlemler mevzuata uygun olarak yürütülmelidir.
Soru: Paçal iş kalemlerindeki analizlerin miktar ve tutar bilgilerinin belirtilmemesi ihale sürecinde hangi sonuca yol açar?
Cevap: Miktar ve tutar bilgilerinin belirtilmemesi, aşırı düşük teklif açıklamasının usulüne uygun yapılmadığını gösterir. Bu nedenle, açıklama talebinin ve eklerindeki analizlerin hukuki geçerliliği bulunmamaktadır ve idarenin bu eksikliği gidererek mevzuata uygun bilgi sunması gerekmektedir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklaması sürecine ilişkin uyuşmazlık, idarenin açıklama talep ederken sunduğu analizlerde paçal iş kalemlerine ait girdilerin yeterli detayda gösterilmemesi ve açıklama kapsamı dışında bırakılmaması gereken bazı girdilerin hatalı sınıflandırılması hususuna dayanmaktadır. Özellikle açıklama istenilen analizlerin, malzeme, işçilik ve makine gibi temel bileşenlere ayrıştırılmadan toplu biçimde sunulması ve işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyen kalemler arasında sınıflandırılmış olması, ihale sürecinin hukuki çerçevesi bakımından denetime konu olmuştur.
İdare tarafından açıklama talep edilen 17 iş kalemi, paçal yapıdaki analizlerle sunulmuştur. Ancak bu analizlerde hangi girdilerin açıklanması gerektiği, hangilerinin muaf kabul edildiği açık şekilde ayrılmamıştır. Girdilerde miktar ve tutar bilgilerine yer verilmemesi, ayrıca temel bileşenlere yapılan bir ayrıştırmanın bulunmaması, aşırı düşük teklif açıklamasının gerekçelendirme işlevini zayıflatmıştır. Bu tür bir sunum biçimi, isteklilerin hangi unsurlarda açıklama yapmaları gerektiğini yeterli açıklıkla ortaya koymadığından, aşırı düşük teklif sürecinin sağlıklı yürütülmesini engellemiştir.
Vakada işçilik girdilerine özel bir önem tanınmıştır. İşçilik, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmiştir. Bu yaklaşım, uygulanmakta olan mevzuat hükümleriyle çelişmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca işçilik kalemleri, tutarlarına bakılmaksızın açıklama kapsamına alınmalıdır. İşçilik gibi kritik bir girdinin açıklama kapsamı dışında bırakılması, hem teklifin değerlendirilmesinde maddi gerçeğe ulaşılmasını zorlaştırmakta hem de idarenin değerlendirmesine dayanak oluşturabilecek nitelikli bilgi üretimini engellemektedir.
Uyuşmazlık kapsamında Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan değerlendirmede, iş kalemlerine ait analizlerin paçal olarak sunulmasının ve temel bileşenlerine ayrıştırılmamasının sürecin mevzuata uygun yürütülmesini engellediği sonucuna varılmıştır. Ayrıca işçilik girdilerinin yanlış sınıflandırılması, açık biçimde mevzuata aykırılık oluşturduğundan, bu yanlışlığın giderilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Kurul, ihale sürecinin sağlıklı biçimde sürdürülebilmesi için sınır değerin altında teklif veren istekliye karşı yeniden ve mevzuata uygun bir biçimde açıklama talebinde bulunulmasına karar vermiştir.
Sonuç olarak, Kurulun yaklaşımı sürecin şeffaflığı, denetlenebilirliği ve hukuka uygunluğunun sağlanması yönünde olmuştur. Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulurken, paçal analizlerin değil, açık ve ayrıştırılmış analiz verilerinin esas alınması gerektiği vurgulanmıştır. Kurul kararı, sadece şekli eksikliklerden değil, içeriksel yanlışlıklar nedeniyle de ihaleye ilişkin işlemlerin iptal edilmesi sonucunu doğurmuş; böylece idareye açıklama sürecini yeniden düzenleme yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.