KÜNYE
- Toplantı No: 2022/058
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 13.12.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1576
- Başvuru Sahibi: Baş-Ka İnşaat Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/761397
- İhale Adı: (Bolu-Seben)Ayr -Kıbrıscık Yolunun Km:28+500 - 33+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının usulsüz olduğunu, iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığını ve ortaklık oranlarının tevsik edilemediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve işlevi kapsamında ihale konusu işin toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı işleri olduğunu, iş deneyim belgelerinin AV grubu işler kapsamında benzer iş olarak kabul edildiğini tespit etmiştir. İmalat kalemleri ve teknik içerik açısından, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan analizlerin idarece verilen formatlara uygun olduğu, işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığı, açıklama istenmeyen analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde düşük fiyatla gösterilmesinin kabul edilebilir olduğu belirlenmiştir. Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı fiyat tekliflerinin dayanağı olan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı tespit edilmiştir. Bu tespit, yaklaşık maliyet içindeki önemli iş kalemleri için sunulan fiyat tekliflerinin mevzuata uygunluğunu doğrudan etkilediği için teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyat tekliflerinin, teklife konu alanda faaliyet göstermeyen üçüncü kişilerden alınması hangi sonuçları doğurabilir?
Cevap: Fiyat tekliflerinin, ihale konusu işleri yapan veya benzer alanda faaliyet gösteren gerçek kişi veya kurumlardan alınmaması, açıklamanın doğruluğunu ve güvenilirliğini zedeler. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun yapılmadığı kabul edilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: İş deneyim belgelerinin benzer iş kapsamında olup olmadığının aşırı düşük teklif değerlendirmesindeki önemi nedir?
Cevap: İş deneyim belgelerinin, ihale konusu işin niteliği, kapsamı ve teknik içeriğiyle uyumlu olması gerekir. Uygulamada, Kurullar iş deneyim belgelerinin benzer işe uygunluğunu işin yapım amacı ve teknik özellikleri ışığında inceler ve uygun bulabilir. Bu kriterin sağlanmaması halinde açıklamalar reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ve malzeme fiyatlarının mevzuat ve piyasa koşullarıyla uyumlu olması neden önemlidir?
Cevap: İşçilik ücretlerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmaması ve malzeme fiyatlarının piyasa koşullarına uygun şekilde gösterilmesi, teklifin gerçekçi olduğuna dair güvence sağlar. Uygunluk sağlanan bu hususlar, açıklamaların kabul edilmesinde olumlu etken kabul edilir ancak tek başına yeterli değildir.
Soru: Ortaklık oranlarının tevsik edilmemesi, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde mutlaka olumsuz sonuç doğurur mu?
Cevap: Ortaklık oranlarının belgelenmemesi veya açıklanamaması her zaman aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine sebep olmayabilir. Ancak bu durumun kabul edilip edilmemesi, somut olayın koşullarına göre değişir ve diğer belgelendirme unsurlarıyla birlikte değerlendirilir.
Soru: İdarece belirlenen aşırı düşük teklif açıklama formatına uygunluk, açıklamanın mevzuata tam uygunluğunu garanti eder mi?
Cevap: Formatlara uygun olarak sunulan belgeler, açıklamanın şeklen doğru yapıldığını gösterir ve olumlu bir göstergedir. Ancak fiyat tekliflerinin alındığı kaynakların uygunluğu, tekliflerin gerçekliğini ve mevzuata uygunluğunu etkileyen ayrı bir unsurdur; dolayısıyla uygun format tek başına açıklamayı yeterli kılmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu fiyat tekliflerinin dayandığı belgelerin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Evet, bu vakada Kurul tarafından ihale konusu alanda faaliyet gösterenlerden alınmayan fiyat tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağı olarak kullanılması, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine aykırı bulunmuş ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığı iddiası, Kurul kararını değiştirmiş midir?
Cevap: Hayır, Kurul iş deneyim belgelerinin, işin yapım amacı ve teknik içeriği dikkate alınarak aşırı düşük teklif değerlendirmesi kapsamında uygun olduğunu tespit etmiş ve başvuru sahibinin bu iddiasını reddetmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklık oranlarının tevsik edilememesi, aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde etkili olmuş mudur?
Cevap: Bu vakada Kurul, ortaklık oranlarının tevsik edilmemesine ilişkin herhangi bir olumsuz tespit yapmamış, aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilme nedeni olarak sadece ilgili fiyat tekliflerinin alındığı tarafların faaliyet konusuyla uyumsuzluğu göstermiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamaları için belirlediği formatlara uygunluk, teklifin değerlendirilmesinde yeterli olmuş mudur?
Cevap: İdarece verilen formatlara uygun analiz belgeleri sunulması ve işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmaması olumlu bulunmuş, ancak fiyat tekliflerinin dayandığı belgelerin mevzuata aykırı alınması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel teşkil etmemiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik yapılan itirazen şikâyete konu olayda, uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet göstermeyen kişilerden alınmış olmasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, bu durumun açıklamayı mevzuata aykırı hale getirdiğini ileri sürmüş; buna ek olarak, söz konusu isteklinin sunduğu iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığını ve ortaklık oranlarının yeterince belgelendirilmediğini belirterek teklifin değerlendirme dışı bırakılması talebinde bulunmuştur.
İhalenin teknik bileşenleri doğrultusunda asıl değerlendirme, açıklamalarda sunulan iş kalemlerinin dayanaklarının doğruluğu üzerindedir. Her ne kadar isteklinin sunduğu analizler, idarece belirlenen formatlara uygun şekilde, doğru yöntemlerle hazırlanmış olsa da, açıklamanın dayandırıldığı fiyat tekliflerinin hangi kaynaklardan alındığı merkezi önemdedir. Özellikle, önemli imalat kalemleri için kullanılan fiyat tekliflerinin, ilgili sektörde faaliyet göstermeyen üçüncü kişilerden alındığı tespit edilmiş ve bu durumun teklifin güvenilirliğini zedelediği değerlendirilmiştir.
Burada esaslı unsur, açıklamaların mevzuata uygun olarak yapılandırılmasında tekliflere esas alınan fiyat tekliflerinin kaynaklarının niteliğidir. Kurul kararına göre, şekilsel olarak doğru hazırlanmış dokümanlar açıklamanın esasa uygun olduğuna tek başına yeterli kanıt oluşturmamaktadır. Önemli iş kalemleri açısından fiyatların, işi fiilen yapanlardan ya da bu alanda ticari faaliyette bulunanlardan alınması, açıklamanın sağlamlığını doğrudan etkileyen belirleyici bir unsurdur. Bu yönüyle fiyat tekliflerinin kaynağı, aşırı düşük teklif açıklamasının karar üzerindeki belirleyici yapısal bileşeni olarak kabul edilmiştir.
İş deneyim belgelerine ilişkin olarak başvuru sahibinin iddiaları ise, işin yapım amacı ve teknik içeriği doğrultusunda değerlendirilmiş; toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı işlerini kapsayan niteliklerin, sunulan belgelerde yer alan AV grubu işlerle uyumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Ortaklık oranlarının tevsikine ilişkin iddia ise, karar üzerinde etkili bir tespit olarak değerlendirilmemiş, açıklamanın reddine esas teşkil etmemiştir. Diğer bir ifadeyle, aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan değerlendirme, yalnızca fiyat tekliflerinin kaynağıyla sınırlı tutulmuştur.
Sonuçta Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerin şekilsel olarak kabul edilebilir olmasına rağmen, önemli analiz girdilerine esas teşkil eden fiyat tekliflerinin, işi yürüten veya bu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınmamış olması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine hükmetmiştir. Bu yaklaşım, açıklamaların içeriğinde yer alan temel unsurların doğruluğunun, tek başına şekilsel uygunlukla sağlanamayacağı ilkesine dayanmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.