KÜNYE
- Toplantı No: 2024/024
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 12.06.2024
- Karar No: 2024/UY.II-768
- Başvuru Sahibi: Ceta İnş. Taah. Pro. Nak. Akar. Mad. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/515125
- İhale Adı: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Anadolu Otoyolu Çamlıca Gişeler - Düzce (Gümüşova) Arasındaki Otoyol (O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahalarının Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasındaki fatura tarih bilgilerinin eksikliği nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının farklı gerekçelerle yapıldığını, eksikliklerin tamamlatılabilir ve teklifin esasına etkisi olmayan nitelikte olduğunu, idarenin güvenilirlik ve eşit muamele ilkelerini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan satış tutarı tespit tutanağındaki 542 adet faturanın tarih bilgilerinin “44839, 44845, 44851, 44856” gibi biçimlendirme hatası nedeniyle eksik olduğunu tespit etmiş, bu eksikliğin faturaların geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığının tespitini engellediğini ve bu nedenle fiyat teklifine dayanak tutanağın mevzuata uygun düzenlenmediğini belirtmiştir. Ayrıca, bu eksikliğin bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılamayacak nitelikte olduğu değerlendirilmiştir. İdare tarafından sonrasında yapılan değerlendirmelerde ise başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yeni aykırılık gerekçelerinin ortadan kalktığı ve önceki gerekçelerin dayanağının kalmadığı anlaşılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerde Yeminli Mali Müşavir tarafından kaşe imza kullanılması nedeniyle bazı belgelerin geçerli olmadığını, ayrıca satış tutarı tespit tutanağındaki fatura tarih bilgilerinin eksik olduğunu belirterek teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerdeki fatura tarih bilgilerinde hatalar olması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için neden önemli görülür?
Cevap: Fatura tarih bilgilerinin hatalı veya eksik olması, faturaların ilgili geçici vergi beyannamesi dönemiyle uyumluluğunun tespitini engeller. Bu durum, teklif fiyatının dayanağı olan belgelerin mevzuata uygun ve güvenilir şekilde sunulmadığı anlamına gelir ve teklifin teknik ve mali uygunluğunun değerlendirilmesini aksatabilir. Bu nedenle, belge düzenlemesindeki tarih bilgilerindeki eksiklik ya da hatalar, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir sebep oluşturabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasındaki belge eksikliği hangi durumlarda tamamlatılabilir, hangi durumlarda tamamlatılamaz?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerdeki bazı eksiklikler idarece tamamlattırılabilir, özellikle belge ibrazında yaşanan küçük usul eksikliklerinde düzeltme talep edilebilir. Ancak, süre ve kapsam bakımından fiyat teklifinin güvenilirliğini doğrudan etkileyen ve teklifin esasını sorgulayan eksiklikler, örneğin faturaların tarih bilgilerinin doğru biçimde sunulmaması gibi durumlar, tamamlatılamayacak nitelikte kabul edilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: Yeminli mali müşavir onaylı belgelerin geçerliliği hangi koşullarda tartışmaya açık olabilir?
Cevap: Yeminli mali müşavir tarafından kaşe ve imza kullanılarak onaylanan belgeler genel olarak geçerlidir. Ancak, mevzuat veya uygulama gereği bazı hallerde, örneğin onayın şekil şartlarına uygun olmaması, belgede usul hataları veya düzenlenme biçiminin eksik ya da yanlış olması durumlarında, bu belgelerin geçerliliği idarece sorgulanabilir ve teklif elenme nedeni olabilir.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yeni gerekçeler sonradan ileri sürüldüğünde bu gerekçelerin değerlendirilmesi nasıl yapılır?
Cevap: İdarenin sonrasında ileri sürdüğü yeni gerekçelerin öncelikli gerekçelerinin hukuki dayanağı ortadan kalktıysa, yeni gerekçeler için ayrıca detaylı inceleme yapılmayabilir. Ancak, mevcut mevzuat ve YPK kararları doğrultusunda, yeni gerekçelerin teklif değerlendirmesine etkisi mutlaka objektif olarak tespit edilmeli ve gerekçeler uygulanabilir nitelikte olmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerdeki hata ve eksikliklerin teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde sonuç doğurabilmesi için ne tür bir etki bulunmalıdır?
Cevap: Belgelerdeki hata veya eksikliklerin teklifin temelini oluşturan fiyatın güvenilirliğini ve mevzuata uygunluğunu etkileyen nitelikte olması gerekir. Sadece şekli ya da küçük usul eksiklikleri bu sonucu doğurmayabilir. Ancak, örneğin faturaların tarih bilgilerinin eksik veya hatalı olması gibi durumlar, teklifin esasına ilişkin belgenin güvenilirliğini zedeler ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuken mümkün olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan satış tutarı tespit tutanağındaki faturaların tarih bilgilerinin eksik olması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için hangi gerekçeyi oluşturmuştur?
Cevap: Fatura tarih bilgilerinin biçimlendirme hatası nedeniyle eksik olunması, faturaların geçici vergi beyanname dönemine uygunluğunun tespit edilememesine yol açmıştır. Bu durum, fiyat teklifinin dayanak tutanağının mevzuata uygun düzenlenmediğini gösterdiğinden, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirmiştir.
Soru: Eksik fatura tarih bilgileri bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılabilir mi?
Cevap: Kurul, fatura tarih bilgilerindeki eksikliğin bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılmasının mümkün olmadığını, yani eksikliğin tamamlatılamayacak nitelikte olduğunu belirtmiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yeni aykırılık gerekçeleri nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İdare tarafından sonrasında yapılan değerlendirmede yeni aykırılık gerekçelerinin ortadan kalktığı ve önceki gerekçelerin dayanağının kalmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle yeni gerekçelerin incelenmesine gerek görülmemiştir.
Soru: Şikâyet başvurusunun reddedilmesinde hangi hukuki gerekçe esas alınmıştır?
Cevap: Fatura tarih bilgilerindeki eksiklik nedeniyle teklifin mevzuata uygun bulunmaması ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun olması gerekçe gösterilerek itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, katılımcının yapım işi ihalesinde sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan faturaların tarih bilgilerindeki eksiklik, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasıyla sonuçlanmıştır. Uyuşmazlık, bu eksikliğin teklifin esasına etkili olup olmadığı ve tamamlatılabilir bir bilgi eksikliği sayılıp sayılamayacağı üzerinde yoğunlaşmıştır. Başvuru sahibi, eksikliklerin şekli nitelikte olduğunu ve teklifin esasını etkilemediğini öne sürerken; idare, bu eksikliği fiyat teklifinin dayanağının doğruluğunu zedeleyen nitelikte görmüş ve değerlendirme dışı bırakma kararını buna dayandırmıştır.
Somut olayda uyuşmazlık, teklif açıklamasına ilişkin satış tutarı tespit tutanağına dayanak olan faturalardaki tarih bilgileriyle ilgilidir. İlgili belgelerde yüzlerce faturanın tarihleri; “44839”, “44845” gibi takvim günü yerine biçimlendirme hatası nedeniyle makine kodlarını içeren ifadelere dönüşmüştür. Bu nedenle faturaların ait olduğu geçici vergi beyanname dönemi ile örtüşüp örtüşmediği tespit edilememiştir. Bu uyumsuzluk, sunulan mali verilerin doğruluğunu kontrol etmeyi imkânsız hale getirmiştir. Böylece, fiyat teklifinin dayanağı olan tutanağın geçerliliği sarsılmış ve mevzuata uygun bir açıklama yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu bağlamda, eksiklik “tamamlatılabilir bilgi eksikliği” olarak değil “esaslı unsur” eksikliği olarak değerlendirilmiştir. Zira aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerde yalnızca şekli ya da biçimsel eksiklikler olması durumunda idarenin tamamlatma yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu olayda, faturaların geçerli beyanname dönemine ait olup olmadıkları anlaşılamadığı için fiyatın oluşturulma biçimi denetlenememekte, dolayısıyla teklifin güvenilirliği zedelenmektedir. Bu durumda, eksiklik bilgi eksikliği sınırlarını aşarak, esaslı ve giderilemez bir unsur niteliği kazanmıştır.
Pilot ortağa ait iş deneyimi yönünden özel olarak bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmakla birlikte, söz konusu teklifin temel dayanaklarının geçerliliğini yitirmesi nedeniyle ortaklık yapısındaki unsurlar da inceleme dışı kalmıştır. Zira ihale sürecinde iş ortaklığı veya belirli ortakların belge uygunluğunun değerlendirilmesi, teklifin teknik ve mali içerik bakımından asgari yeterlilik sağlamasına bağlıdır. Bu durumda teknik yeterliliği bertaraf edecek ölçüde belgesel eksiklik bulunduğundan, pilot ortak ya da diğer ortakların yeterliliği ayrıca değerlendirilmeye gerek duyulmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, yapılan incelemede, fatura tarih bilgilerinin biçimsel bir hata gibi görünse de teklifin doğruluğunu doğrudan etkileyen nitelikte olduğunu vurgulamış ve sunulan belgenin bu haliyle fiyat teklifine temel oluşturamayacağına karar vermiştir. Bu nedenle, bu eksikliğin tamamlatılmasının mümkün olmadığı ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, idarenin daha sonrasında ileri sürdüğü farklı gerekçelerin, ilk gerekçenin geçerliliğini yitirmesiyle anlamını kaybettiği tespit edilmiş ve bu yeni gerekçeler yönünden ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır. Kurul, nihai olarak, teklifi değerlendirme dışı bırakma işleminin yerinde olduğunu belirterek şikâyet başvurusunu reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.