KÜNYE
- Toplantı No: 2022/044
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 21.09.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1133
- Başvuru Sahibi: Sedat YAZICI
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
- İKN: 2022/456629
- İhale Adı: İnş.29 Referanslı Genel Müdürlüğümüz Konferans Salonları Bakım Onarım ve Yenileme Yapılması Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, analizlerin hatalı ve eksik düzenlendiğini, fiyat tekliflerinin dayanağının bulunmadığını ve özel imalat gerektiren iş kalemlerinde açıklama yapılmasının mümkün olmadığını iddia ederek itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin özel imalat gerektiren iş kalemleri içermesine rağmen, aşırı düşük teklif açıklamasının idarece verilen analiz formatlarına uygun olarak yapıldığını, açıklanan tüm analiz girdilerinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan 2022 yılı rayiç fiyatları kullanılarak açıklandığını ve açıklama istenmeyen girdilerin de uygun şekilde belirlendiğini tespit etmiştir. Ayrıca, analizlerde aritmetik hata bulunmadığı, işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak fiyat tekliflerinin kullanılmadığı, analizlerin teknik şartname ve ihale dokümanına uygun olduğu, makine ve ekipman maliyetlerinin resmi rayiçler veya kamu kurumları fiyatlarıyla belgelendiği, stok ve maliyet tutanaklarının mevzuata uygun düzenlendiği ve açıklamaların yeterli olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan analizlerin, resmi rayiç fiyatlar dışında belgelerle desteklenip desteklenemeyeceği konusunda hangi kriterler dikkate alınmalıdır?
Cevap: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasının temelinde genellikle kamu kurumlarınca yayımlanan güncel rayiç fiyatlar aranır. Ancak işin niteliğine göre bazı girdiler resmi rayiçlerde yer almayabilir. Bu durumda, idare tarafından talep edilen analiz formatı içerisinde bu girdilere ilişkin maliyetler, teknik şartname ve ihale dokümanlarına uygun, somut ve ölçülebilir bilgilerle desteklenmek zorundadır. Resmi rayiç fiyatların bulunmadığı kalemlerde, piyasa araştırması, üretici veya tedarikçi belgeleri ve maliyet tutanakları kullanılabilir. Eksik veya dayanaksız belge sunulması halinde açıklama yeterli kabul edilmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik bedellerinin asgari ücretin altında gösterilmesi halinde idare ve inceleme kurullarının yaklaşımı nasıl olmalıdır?
Cevap: İşçilik bedellerinin asgari ücretin altında sunulması, aşırı düşük teklif açıklamasının gerçekçi olmadığını düşündürebilir. Bu nedenle, idare ve denetim organları işçilik maliyetlerini mutlaka ilgili dönemin yasal asgari ücret veya geçerli ücret tarifeleri ile karşılaştırmalıdır. İşçilik giderlerinin asgari ücretin altında gösterilmesi halinde, teklif açıklamasının reddedilmesi veya ek açıklama istenmesi gerekebilir. Ancak burada işin niteliği ve uygulama sahası dikkate alınmalıdır; örneğin stajyer çalışma konusu ya da özel düzenlemeler varsa durum farklı yorumlanabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, fiyat tekliflerinin doğrudan analizlerin dayanağı olarak kullanılması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı ve uygulama kararları ışığında, aşırı düşük teklif açıklamasında fiyat teklifinin doğrudan dayanak olarak kullanılması yeterli görülmez. Açıklama, teklif fiyatlarına ilişkin detaylı maliyet analizlerini somut verilerle ortaya koymalıdır; bu analizlerin dayanakları piyasa verileri, resmi rayiçler ve hammadde, işçilik, makine kullanımı gibi maliyet bileşenlerini içermelidir. Teklif fiyatının kendisinin dayanak olarak kopyalanması, açıklamanın esas amacına aykırıdır ve reddedilmeye neden olabilir.
Soru: Teknik şartnamede özel imalat gerektiren iş kalemlerinin bulunması aşırı düşük teklif açıklamasında nasıl değerlendirilir?
Cevap: Teknik şartnamede özel imalat gerektiren iş kalemleri varsa, açıklamanın bu kalemleri kapsayacak şekilde detaylandırılması beklenir. Ancak bu kalemler için piyasa fiyatları ve rayiçler mevcut değilse, maliyet analizinin mümkün olduğunca objektif ve belgelenebilir şekilde yapılması gerekir. İdare ve denetim organları, açıklamada söz konusu özel kalemlerin göz ardı edilmediğini, makul ve teknik şartnamede belirtilen özelliklere uygun şekilde maliyetlendirme yapıldığını değerlendirmelidir. Eksik veya dayanaksız açıklama hâlinde teklif uygun bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenmeyen girdilerin belirlenmesinde hangi ölçütler uygulanabilir ve bu konuda idarelerin takdir yetkisi sınırları nedir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı uyarınca, aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenmeyen girdiler, ihale konusu işin niteliği ve teknik şartnamede açıkça belirtildiği hallerle sınırlıdır. İdareler, bu tür girdileri objektif kriterlere göre belirlemeli ve açıklamanın kapsamını netleştirmelidir. Ancak idarelerin bu konuda keyfi davranışlarının önüne geçmek için, gerekçeli kararlar ve hukuka uygun belge istekleri yapılmalıdır. İdarelerin açıklama istenmeyen girdileri kapsamında hatalı belirleme yapması, itirazlara ve işlem iptaline yol açabilir. Bu nedenle ölçütlerin şeffaf, tutarlı ve mevzuata uygun olması gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan analiz formatının ihale dokümanları ve mevzuata uygun olup olmadığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasının idarece sağlanan analiz formatlarında yapıldığını tespit etmiştir. Bu formatlar, ihale dokümanları ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygundur. Açıklama istenmeyen girdiler doğru belirlenmiş ve analizler bu formatlara göre eksiksiz ve doğru bir şekilde yapılmıştır. Sonuç olarak format mevzuata uygun kabul edilmiştir.
Soru: Özel imalat gerektiren iş kalemlerinin aşırı düşük teklif açıklamasında gösterilmesi mümkün olmadığı iddiası neden reddedilmiştir?
Cevap: Kurul, özel imalat gerektiren iş kalemleri olmasına rağmen aşırı düşük teklif açıklamasının analizlerinin kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı 2022 yılı rayiç fiyatları kullanılarak yapıldığını ve teknik şartnameye uygun olduğunu belirlemiştir. Bu durumda açıklamanın özel iş kalemlerini kapsayacak şekilde yeterli ve mevzuata uygun yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Soru: Analizlerde işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olduğu iddiası şikâyet sürecinde nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, inceleme sırasında işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla bu iddia yerinde görülmemiş ve işçilik maliyetlerinin mevzuata uygun olduğu kabul edilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının fiyat tekliflerini dayanak göstermesi iddiasının sonucu nedir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında fiyat tekliflerimin dayanak olarak kullanılmadığını belirlemiş, analizlerin teknik şartnameye ve dokümana uygun şekilde hazırlanmış olduğu sonucuna ulaşmıştır. Bu nedenle fiyat tekliflerinin dayanak gösterilmediği itirazı reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin vermiş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığının tartışılmasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, açıklamada kullanılan analizlerin hatalı ve eksik düzenlendiğini, fiyat tekliflerindeki girdilerin dayanağının bulunmadığını ve özel imalat gerektiren iş kalemlerine ilişkin açıklama yapılmasının mümkün olmadığını öne sürerek, bu nedenlerle açıklamanın kabul edilemeyeceğini iddia etmiştir. İtirazen şikâyet başvurusu bu iddiaların değerlendirilmesi amacıyla Kamu İhale Kurulu’na taşınmıştır.
İhale sürecinde ön plana çıkan konu, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analizlerin dayanağı ve sunum biçimidir. Açıklamanın, idarece sağlanan ve ihale dokümanlarıyla uyumlu analiz formatında verildiği görülmüştür. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış olan 2022 yılı rayiç fiyatlarının kullanıldığı bu analizlerde, açıklama istenmeyen girdiler de belirli kurallara uygun şekilde tanımlanmıştır. Dolayısıyla, açıklamanın teknik şartname ve dokümana uygun biçimde yapıldığı, piyasa fiyat tekliflerine dayanmadan yalnızca resmi rayiçler ve objektif veriler esas alınarak oluşturulduğu Kurul tarafından tespit edilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan özel imalat gerektiren iş kalemleriyle ilgili olarak, bu kalemlerin açıklamaya dahil edilmesinin mümkün olmadığı yönündeki iddia Kurul tarafından geçerli kabul edilmemiştir. Tam tersine, rayiç fiyatların kullanılabildiği ve maliyet analizlerinin teknik şartnameye uygun olarak yapılabildiği ölçüde bu tür özel işler de açıklama kapsamında değerlendirilebilir nitelikte görülmüştür. Bu bağlamda, özel imalat kalemlerinin varlığı, açıklamanın yapılamayacağı anlamına gelmemekte, önemli olan açıklamanın belgeye ve teknik gerekliliklere uygun biçimde hazırlanmış olmasıdır.
İşçilik maliyetlerine ilişkin yapılan değerlendirmede, açıklamada kullanılan işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olmadığının tespitiyle birlikte başvuru sahibinin iddiası geçersiz sayılmıştır. Diğer yandan, teklif açıklamalarının fiyat tekliflerine dayandırıldığı yönündeki ileri sürülen husus da yerinde görülmemiştir; çünkü açıklamalarda tekliflerin kendisi dayanak olarak sunulmamış, bunun yerine resmi rayiçlere ve maliyet bileşenlerine dayalı düzenli analizlere yer verilmiştir. Böylece, açıklamanın dayanak eksikliğine ilişkin iddialar da Kurul nezdinde karşılık bulmamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, ihale dokümanları, teknik şartname, ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yeterli ve uygun biçimde hazırlandığı kanaatine varmıştır. Analizlerin usulüne uygun yapıldığı, dayanaksız herhangi bir unsurun bulunmadığı ve açıklamaların eksiksiz olduğu değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin şikâyeti reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, açıklamaların biçimsel değil içeriksel yeterliliğini esas alan bir denetim anlayışını yansıtmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.