KÜNYE
- Toplantı No: 2024/013
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 27.03.2024
- Karar No: 2024/UY.II-503
- Başvuru Sahibi: Sistem Elektro Mekanik Tesisler Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi - Körfez Haritacılık ve Planlama Limited Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 25. Bölge Müdürlüğü Balıkesir
- İKN: 2023/1273876
- İhale Adı: Güney Marmara AT ve TİGH Projesi İle Tarla İçi Yollarının İyileştirilmesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesinin mevzuata uygun belgelerle tevsik edilmemesi nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığını, özellikle nakliye mesafesi hesaplamasında idarece belirlenen mesafeden daha düşük mesafe kullanılması ve bu durumun gerekli resmi belgelerle tevsik edilmemesi nedeniyle teklifin reddedilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve işlevi kapsamında, nakliye mesafesinin idarece belirlenen 25 km’den daha düşük mesafe kullanılması halinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15 maddesi gereği, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamaların kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen veya onaylanan belgelerle tevsik edilmesi gerektiğini tespit etmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu Google Earth uydu görüntüleri ve krokilerin bu şartı sağlamadığı, resmi onaylı belge sunulmadığı için açıklamanın mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, iş makineleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin resmi rayici bulunan iş makineleri için kullanılamayacağı, dolayısıyla iş makinelerine ilişkin açıklamanın mevzuata uygun olmadığı da tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan nakliye mesafesinin ortalama 21 km olarak hesaplandığını, bu mesafenin Google Earth uydu görüntüleri ve krokilerle desteklendiğini, ocakların yerlerinin ve kullanım durumlarının kontrol edilip doğrulandığını belirtmiştir. Ayrıca, yapım yönteminin ekonomik olması ve teknik çözümlerle maliyet avantajı sağlandığını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Nakliye mesafesinin aşırı düşük teklif açıklamasında idarece belirlenen mesafeden farklı gösterilmesi durumunda, hangi tür belgelerin sunulması gerekmektedir?
Cevap: Nakliye mesafesi idarece belirlenen mesafeden düşük gösteriliyorsa, bu mesafenin kamu kurum veya kuruluşlarının düzenlediği veya onayladığı resmi belgelerle tevsik edilmesi gerekir. Haritalar, krokiler, uydu görüntüleri veya isteklinin kendi düzenlemeleri bu belgeler arasında sayılmaz; resmi onaylı ve ihale konusu iş alanına özgü belgeler talep edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında iş makinelerine ilişkin fiyatların kanıtlanmasında resmi rayici bulunan makinelerde hangi açıklama yöntemi kabul edilmemektedir?
Cevap: İş makinelerinin resmi rayici mevcutsa, fiyatların üçüncü kişilerden alınan piyasa teklifleri veya fiyat teklifleri ile açıklanması geçerli sayılmaz. Bu durumda, makine fiyatları resmi rayiç üzerinden veya mevzuatla belirlenmiş yöntemlerle açıklanmalıdır. Aksi halde aşırı düşük teklif gerekçesi uygun görülmez.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını incelerken, idarece belirlenen mesafenin altında kalan mesafeyle ilgili şekil ve içerik açısından nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında idarece belirlenen mesafeden daha düşük bir mesafe kullanıldığında, bu farklı mesafenin resmi, onaylı ve işin özgün alanına ilişkin belgelerle desteklenip desteklenmediğini değerlendirmelidir. Resmi belge olmadan sadece krokiler veya dijital haritalar kullanılması çoğunlukla yeterli bulunmaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesine ilişkin uygunsuz belgelendirme yapıldığı tespit edilirse idarenin ihale sürecindeki sorumluluğu nedir?
Cevap: Böyle bir durumda aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmayarak teklif reddedilmeli, idare işlemleri mevzuat hükümlerine uygun şekilde yeniden başlatmalı veya ihale sürecini açıklamaları doğru bir şekilde talep edip değerlendirecek şekilde düzenlemelidir.
Soru: Uydu görüntüleri veya krokiler gibi belgeler aşırı düşük teklif açıklamalarında niçin tek başına yeterli sayılmaz?
Cevap: Çünkü bu tür belgeler resmi kurum veya kuruluş tarafından düzenlenip onaylanmadığı için, ihale mevzuatında öngörülen resmi belgelendirme şartlarını sağlamaz. Aşırı düşük teklif açıklamalarında, işin özgün alanına yönelik resmi ve onaylı dokümanlar aranır; böylece belgenin güvenilirliği, doğruluğu ve değiştirilemezliği temin edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafesinin idarece belirlenen 25 km’den az gösterilmesi durumunda bu mesafenin hangi belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir?
Cevap: İdarece belirlenen nakliye mesafesinden daha düşük mesafenin kullanılması halinde, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bu mesafenin kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen veya onaylanan resmi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur. Google Earth uydu görüntüleri ve krokiler gibi belgeler bu şartı sağlamamaktadır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu nakliye mesafesine ilişkin Google Earth uydu görüntüleri ve krokilerin aşırı düşük teklif açıklaması için neden yetersiz bulunmuştur?
Cevap: Google Earth uydu görüntüleri ve krokiler resmi olarak kamu kurum veya kuruluşlarınca düzenlenip onaylanmadığı için, işin özgün alanına ilişkin mesafe hususunda yasal zorunluluğu karşılamamış ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun sayılmamıştır.
Soru: İş makineleri fiyatlandırmasında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılması hangi nedenle mevzuata aykırı bulunmuştur?
Cevap: İş makineleri için resmi rayici bulunan fiyatların, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması mümkün olmadığından, bu tür açıklamalar mevzuata uygun bulunmamıştır; dolayısıyla bu husustaki aşırı düşük teklif gerekçesi kabul edilmemiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması halinde idarenin izlemek zorunda olduğu işlem nedir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmadığı için teklif reddedilmiş, idarenin de aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata uygun şekilde yeniden değerlendirecek ve işlemleri buna göre tekrarlayacak şekilde ihale sürecini yeniden gerçekleştirmesi kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı nakliye mesafesine ilişkindir. İdare, ihale konusu iş kapsamında taşınacak malzemelerin kaynağına olan mesafeyi ortalama 25 kilometre olarak öngörmüş iken, istekli bu mesafeyi 21 kilometre olarak dikkate alarak maliyet hesabı yapmıştır. Ancak, bu hesabın dayanağı olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenip onaylanmış resmi belgeler sunulmamış, bunun yerine Google Earth uydu görüntüleri ve krokiler tercih edilmiştir. Başvuru sahibi, bu yöntemin mevzuata aykırı olduğunu ve teklifin sağlıklı biçimde değerlendirilmesinin mümkün olmadığını öne sürmüştür.
Somut olayda tartışma, yalnızca teklif tutarının düşük olmasından değil, bu düşüklüğün hangi yöntem ve verilerle açıklandığından kaynaklanmaktadır. Aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet kalemlerinin gerçeğe uygun gösterilmesi ve belgelendirilmesi esastır. Bu çerçevede, nakliye mesafesinin birim fiyat üzerinde etkisinin yüksek olması sebebiyle, bu kalemin doğru ve resmi belgelerle açıklanması daha da önemli hale gelmiştir. Ancak ihale üzerinde bırakılan istekli, güncel ve fiziksel verilere dayanmakla birlikte resmiyet taşımayan belgeler kullanarak idarece belirlenen mesafeden sapan bir açıklamada bulunmuştur.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, nakliye mesafesi gibi maliyeti doğrudan etkileyen temel bir parametrenin hangi nitelikte belgelerle ispatlanabileceği üzerinden değerlendirilmiştir. Kurul, mesafe gibi teknik bir değerin sadece istekli tarafından temin edilmiş çizimler veya dijital görüntülerle açıklanmasını yeterli görmemiş; hem belirliliğin sağlanması hem de objektif denetim imkânı sunabilmesi açısından resmi ve onaylı belgelerin zorunlu olduğuna işaret etmiştir. Dolayısıyla, açıklamanın teknik olarak değerlendirilmesi kadar şekli olarak da mevzuata uygunluğu önem taşımış, şekil unsuru bu durumda esasın ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi bu kararda özel olarak tartışılmasa da, yapılan değerlendirme iş makinelerine ilişkin açıklamalar açısından benzer bir şekilde detaylandırılmıştır. Resmi rayici bulunan iş makineleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri dikkate alınarak yapılan açıklamalar geçerli kabul edilmemiştir. Bu değerlendirme, iş kalemlerine özgü teknik açıklamaların sadece ekonomik mantıkla değil, hukuki dayanıklılıkla da desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. İşe özgü girdilerin ilgili kamu kurumlarınca belirlenmiş rayiç bedellerle eşleşmesini zorunlu gören yaklaşım, bu tür belgelerin beyana dayalı olarak değil belgeye dayalı olarak sunulması gerektiği düşüncesini yansıtmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, yalnızca teknik doğruluk değil, aynı zamanda belge niteliği bakımından da yetersiz bulunan açıklamalar dolayısıyla teklifin geçerli sayılmasına olanak tanımamıştır. Kamu ihale sürecinin güvenilir ve denetlenebilir yapılara dayanması gerektiği anlayışı doğrultusunda, açıklamaların dayandırıldığı belgelerin resmiyet niteliği taşıması gerektiğine vurgu yapılmış; Google Earth görüntüleri ve piyasadan alınan tekliflerin salt kendileriyle yapılacak açıklamaları yeterli görmeyerek, belirgin ve gerekçeli bir şekilde teklifin reddine karar verilmiştir. Bu karar, idarelerin değerlendirme sırasında şekli koşullara gösterdiği hassasiyetin, içerik yönünden yapılacak değerlendirmeyi ne denli etkilediğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.