KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 81
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.II-845
- Başvuru Sahibi: Arhat Enerji A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Nakliye girdilerinin açıklamasında nakliye formülünün kullanılmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının 4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine aykırı olduğunu, özellikle nakliye girdilerinin idarece belirlenen nakliye formülleri yerine fiyat teklifi ile açıklanmasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerine ilişkin poz numaraları verilmiş ve DSİ Genel Müdürlüğü Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan nakliye formüllerine atıf yapılmıştır. Bu nedenle, nakliye girdilerinin açıklamasında sadece bu formüllerin kullanılması zorunludur. NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin nakliye girdilerini fiyat teklifi ile açıklaması, idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine ve yapım şartlarına aykırıdır. Ayrıca, fiyat teklifi ile açıklanan nakliye birim fiyatları, idarenin oluşturduğu sıralı analiz girdi tablolarındaki rayiç fiyatlardan çok daha düşüktür. Bu durum, teklifin mevzuata uygun olmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında idarenin belirlediği analiz formu veya hesap yöntemi kullanılmazsa ne olur?
Cevap: İhale dokümanında aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılacak analiz formu, hesap yöntemi veya formüller açıkça belirtilmiş ise, isteklinin bunlara uygun hareket etmesi gerekir. Bu yöntem veya formüller yerine başka bir yöntem (örneğin fiyat teklifiyle açıklama) kullanılması, doküman hükümlerine aykırılık teşkil eder. Böyle bir durumda yapılan açıklama geçersiz sayılabilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Ancak idari şartnamede veya ihale dokümanında açıklama yöntemine ilişkin bir düzenleme yoksa, net bir hüküm bulunmadığını belirtmek gerekir.
Soru: Nakliye giderlerinin aşırı düşük teklif açıklamasında farklı şekillerde (formül yerine fiyatla) gösterilmesi teklifin elenmesine sebep olabilir mi?
Cevap: Eğer ihale dokümanında nakliye giderlerinin açıklanmasında belli formüller veya hesaplama yöntemleri belirlenmişse, nakliye girdilerinin bu şekilde açıklanması zorunludur. Nakliye giderlerinin fiyat teklifi bazında verilmesi, idarenin esas aldığı rayiç fiyatların altında olması veya dokümanın belirttiği yöntemlere uymaması halinde, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe oluşturabilir. Bu ise uygulamada önemli bir hata kaynağıdır.
Soru: İdare tarafından sağlanan birim fiyat kitapçığında yer alan formüller nasıl kullanılır, aşırı düşük teklif açıklamasında bu formüller değiştirilebilir mi?
Cevap: İdare tarafından hazırlanan veya referans verilen birim fiyat kitaplarında yer alan formüller ve hesap yöntemleri, aşırı düşük teklif açıklamasına esas teşkil ediyorsa, bu formüller esas alınmalı ve değiştirilmeden kullanılmalıdır. Bu formüllerin yerini tutacak biçimde idarece onaylanmamış farklı yöntemlerle (örneğin piyasadan bağımsız fiyat teklifleriyle) açıklama yapılması genellikle mevzuata aykırı kabul edilir. Bu durum teklifin reddine neden olabilir.
Soru: Nakliye girdilerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması idarenin belirlediği rayiç fiyatların çok altında gerçekleştiğinde idare nasıl bir işlem yapabilir?
Cevap: Nakliye girdilerinin aşırı düşük teklif açıklamasında idarenin belirlediği rayiç fiyatlardan önemli ölçüde düşük olarak değerlendirilmesi, açıklamanın gerçekçi olmadığı veya mevzuata aykırı olduğuna dair somut bir bulgu oluşturabilir. Bu durumda muhtemelen teklif geçersiz sayılır veya değerlendirme dışı bırakılır. Ancak idarece bu tespitlerin düzeltilebilecek nitelikte olması halinde, ihalenin iptal edilerek yeniden yapılması yoluna da gidilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında verilen poz numaraları ve analiz referanslarının önemi nedir?
Cevap: İhale dokümanında belirlenen poz numaraları ve bunlara ilişkin analiz referansları, aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi yöntemlerin ve fiyatların esas alınacağını gösterir. İstekliler açıklamalarını bu referanslara uygun şekilde yapmak zorundadır. Poz ve analiz referanslarının dışında farklı yöntemlerin kullanımı, doküman hükümlerine aykırı bulunur ve açıklamanın kabul edilmemesine yol açabilir. Bu nedenle poz numarası ve analizle uyumlu açıklama yapmak uygulamada sıklıkla tartışmaya konu olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli, aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerini neden idarece verilen nakliye formülleri yerine fiyat teklifi kullanarak açıklayamaz?
Cevap: İhale dokümanında belirlenen iş kalemleri için aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerinin açıklanmasında, DSİ Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan ve idarece verilen nakliye formüllerinin kullanılması zorunludur. Bu nedenle, istekli nakliye girdilerini bu formüller yerine fiyat teklifiyle açıklamışsa, dokümana ve şartnamede belirtilen düzenlemeye aykırılık oluşur ve açıklaması geçersiz sayılır.
Soru: Nakliye girdilerinin fiyat teklifiyle açıklanması teklif değerlendirme dışı bırakılması için hangi somut gerekçeleri oluşturmuştur?
Cevap: İsteklinin fiyat teklifiyle açıkladığı nakliye girdileri, idarenin oluşturduğu sıralı analiz girdi tablolarındaki rayiç fiyatlardan çok daha düşük bulunmuştur. Bu durum, açıklamanın gerçekçi olmadığını ve mevzuata aykırı olduğunu gösterdiği için teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Teklifin nakliye girdileri bakımından mevzuata aykırı bulunması halinde ihalenin akıbeti ne olmuştur?
Cevap: Nakliye girdilerinin idarece belirlenen formüller dışında fiyat teklifi ile açıklanması ve teklifin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması sonucu, bu tespitlerin düzeltilebilecek nitelikte bulunması nedeniyle ihale mevzuata uygun olarak yeniden yapılmak üzere iptal edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi, hem ihale üzerinde bırakılan istekli hem de diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını iddia etmiştir. Bu iddianın özelinde nakliye girdilerinin açıklanmasına ilişkin KİK kararı nasıl bir netice vermiştir?
Cevap: KİK kararı, nakliye girdilerinin açıklanmasında sadece idarece verilen nakliye formüllerinin esas alınması gerektiğini kabul etmiş, formüller yerine fiyat teklifi kullanılması nedeniyle yapılan açıklamayı mevzuata aykırı görmüş ve buna bağlı olarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu ihalede, başvuru sahibi tarafından dile getirilen uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerini nasıl açıkladığına ilişkindir. Özellikle, dokümanda belirlenmiş açıklama yöntemi olan nakliye formülleri yerine fiyat teklifi sunulmasının, bu teklifin mevzuat hükümlerine uygunluğunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı tartışma konusu olmuştur. Başvuru sahibi yalnızca ihale üzerinde bırakılan isteklinin değil, diğer isteklilerin açıklamalarının da benzer şekilde mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Ancak Kamu İhale Kurulu’nun değerlendirmesi, özellikle nakliye girdilerine ilişkin açıklamada usule uygunluk bakımından yapılmıştır.
Uyuşmazlığın odağında yer alan konu, dokümana uygun açıklama yükümlülüğüdür. İdarece hazırlanan ihale dökümanlarında, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen pozlara ilişkin olarak DSİ Birim Fiyat Kitabı’ndaki nakliye formüllerine açıkça atıf yapılmıştır. Bu formüller hem hesap yöntemini hem de birim fiyat tariflerini içermekte olup, isteklilerden bu belirlenmiş yöntemler çerçevesinde açıklama sunmaları beklenmiştir. Ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin, bu yöntemi kullanmaksızın nakliye girdilerini fiyat teklifleri yoluyla açıklamış olması, açıklamanın esas aldığı hesaplamanın dayanaklarını tartışılır hale getirmiştir.
Bu bağlamda, esaslı unsur kavramı da değerlendirmenin önemli yönlerinden birini oluşturmuştur. Nakliye, ilgili iş kalemleri için temel bir maliyet unsuruyken, bunun açıklamasında kullanılacak yöntemin değiştirilmesi, dokümanda tarif edilen modelden sapma anlamına gelmektedir. Kurul, bu sapmayı şekli bir eksiklik olarak değil, açıklamanın içeriğini ve doğruluğunu etkileyen esaslı bir aykırılık olarak değerlendirmiştir. Özellikle fiyat teklifi ile beyan edilen nakliye birim fiyatlarının, rayiç bedellerin oldukça altında kalması, açıklamanın sağlıklı, tutarlı ve hesaplara dayalı yapılmadığını göstermiştir.
İhale sürecinde pilot ortak ya da diğer ortakların iş deneyimi özelinde herhangi bir değerlendirme yapılmamış olup, uyuşmazlık tamamen açıklama yöntemine odaklanmıştır. Bu nedenle, teklifin şekilsel değil, içeriksel düzeyde yetersiz bulunduğu ve açıklamanın dayanağını oluşturan analizlerin mevzuatta belirtilen esasları karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklamalar, teknik ve mali gerçekliğe uygunluk yönünden değil yalnızca sunum biçimiyle değil, aynı zamanda kullanılan verilerin kaynağı ile de ciddi bir uyumsuzluk içermektedir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu yapılan açıklamayı mevzuata aykırı bulmuş ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine karar vermiştir. Ancak aykırılığın ihalenin geneline sirayet etmeyen, düzeltici işlemle giderilebilir nitelikte görülmesi sebebiyle, ihalenin tümden iptali yerine yeniden ve mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesine hükmedilmiştir. Bu karar, özellikle ihale dokümanında gösterilen hesaplama yöntemlerinin bağlayıcılığına dair uygulamada netlik sağlayan bir örnek olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.