KÜNYE
- Toplantı No: 2024/029
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 24.07.2024
- Karar No: 2024/UY.I-918
- Başvuru Sahibi: Ermap Müşavirlik Mühendislik A.Ş. - Saçın Harita İnşaat Proje ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1554376
- İhale Adı: Kütahya Aslanapa AT ve TİGH Projesi
Özet
Nakliye formülünün ihale dokümanında yer almaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifiyle yapılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye formülünün ihale dokümanında yer aldığı gerekçesiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının usulsüz olduğunu, bu açıklamanın reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısında nakliye mesafesi belirtilmiş ancak nakliye formülüne yer verilmemiştir. İdari şartname ve teknik şartnamede nakliye formülü değil, ‘K’ katsayısının hesaplanması ve gerçekleşen taşıma mesafesine göre hakediş ödemelerinin yapılması düzenlenmiştir. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye formülünün kullanılması zorunlu değildir. İhale üzerinde bırakılan istekli, ‘Stabilize Malzeme Nakli’ iş kalemi için idarenin belirttiği mesafeye uygun olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sunmuş ve bu açıklama Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında nakliye mesafesi belirtilmiş ancak nakliye formülüne yer verilmemişse, aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye maliyetinin tespiti nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Bu tür durumlarda, aşırı düşük teklif açıklamasında dokümanda belirtilen nakliye mesafesi esas alınarak, teklif verenin veya üçüncü kişilerden alınan gerçek fiyat teklifleri kullanılabilir. Nakliye formülüne yer verilmemesi, standart bir formül kullanarak açıklama yapılmasını zorunlu kılmaz. Uygulamada, dokümanda düzenleyici bir formül yerine mesafe ve fiili taşıma koşulları varsa, somut maliyet verileri kabul edilir.
Soru: İhale dokümanında nakliye için belirlenmiş bir formül olmaması halinde aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında hangi tür belgeler geçerli kabul edilir?
Cevap: Bu durumda, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında gerçek piyasa koşullarını yansıtan üçüncü şahıslardan alınan fiyat teklifleri, taşıma mesafesi bilgisi ile birlikte geçerli ve yeterli belge olarak kabul edilir. Fiyat araştırması niteliğindeki bu belgeler, idare tarafından dokümanda aranılan şartlarla uyumlu ve makul bulunduğu sürece uygun görülür.
Soru: İdari şartname ve teknik şartnamede nakliye formülünün yer almaması, aşırı düşük teklif sorgulamasında bu tür formüllü hesaplama beklentisini ortadan kaldırır mı?
Cevap: Evet, genellikle idari ve teknik şartnamelerde nakliye formülüne yer verilmemişse, aşırı düşük teklif sorgulamasında idarece bu tür bir formülün zorunlu olarak talep edilmesi beklenmeyebilir. Bu nedenle uygulamada, idarelerin şartnamede belirttikleri mesafe ve taşıma koşulları doğrultusunda, teklifin gerçekleştirdiği maliyet açıklamaları veya piyasa değerine uygun fiyat teklifleri esas alınır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye maliyetine ilişkin olarak dokümanda bir açık hüküm yer almaması, istekli tarafından kullanılacak yöntemi kısıtlar mı?
Cevap: Dokümanda açık bir nakliye formülü veya yöntemi belirtilmemiş ise, istekli açısından maliyet açıklamasında esneklik vardır; üçüncü kişilerden alınan gerçekçi fiyat teklifleriyle açıklama yapmak mümkündür. Ancak bu açıklamanın, dokümanda yer alan diğer şartlara ve ihale konusu işin niteliğine uygun, objektif ve somut verilerle desteklenmesi gerekir.
Soru: Üçüncü kişilerden alınan nakliye fiyat tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılması hangi koşullarda reddedilir veya geçersiz sayılır?
Cevap: Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin geçerli sayılabilmesi için, dokümanın genel koşullarına ve nakliye mesafesine uygun, güncel, makul ve gerçekçi olması önemlidir. Belgeler belirsiz, tek taraflı, süreklilik ve piyasa koşullarını yansıtmayan ya da idarenin belirttiği şartlarla uyumlu olmayan fiyatlara dayanıyorsa, bu durum itirazlara veya değerlendirme dışı bırakmaya yol açabilir. Ancak dokümanda böyle rutin bir zorunluluk yok ve sunulan fiyatların gerçekçi olduğu tespit edildiğinde genellikle uygun görülür.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında nakliye formülüne yer verilmediği durumlarda aşırı düşük teklif açıklamasında bu formülün kullanılmasının zorunluluğu var mıdır?
Cevap: Bu vakada ihale dokümanlarında nakliye formülüne yer verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye formülünün kullanılması zorunlu değildir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifiyle yapması hukuken uygun mudur?
Cevap: Evet, ihale üzerinde bırakılan istekli, dokümanlarda belirtilen nakliye mesafesine uygun olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifini sunmuş, bu açıklama Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde uygun bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin, nakliye formülünün kullanılmaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının usulsüz olduğuna dair iddiası kabul edilmiş midir?
Cevap: Hayır, Kurul başvuru sahibinin bu iddiasını reddetmiş, dokümanlarda nakliye formülünün bulunmamasını gerekçe göstererek itirazen şikayet başvurusunun reddine karar vermiştir.
Soru: İdari ve teknik şartnamelerde nakliye süreci nasıl düzenlenmiştir ve bu düzenleme aşırı düşük teklif açıklamasına nasıl yansımıştır?
Cevap: Şartnamelerde nakliye formülünden ziyade ‘K’ katsayısının hesaplanması ve gerçekleşen taşıma mesafesine göre hakediş ödemelerinin yapılması düzenlenmiştir. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye formülü değil, nakliye mesafesine göre üçüncü kişilerden alınan fiyatın sunulması yeterli bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu iş kapsamında yapılan değerlendirmede, başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin “Stabilize Malzeme Nakli” iş kalemi için sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının geçerli olmadığı ileri sürülmüştür. Gerekçe olarak, bu açıklamada nakliye hesabının ihale dokümanında yer alan formüle göre yapılmaması gösterilmiştir. Başvuru sahibine göre, anılan iş kaleminde kullanılacak nakliye formülünün açıkça belirlenmiş olduğu varsayımıyla, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifine dayanılarak yapılan açıklama geçersizdir. Bu nedenle açıklamanın reddedilmesi ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması talep edilmiştir.
İhale sürecinde bu iddiaya ilişkin yapılan incelemede, teknik dokümanlarda nakliye mesafesinin belirtildiği; ancak herhangi bir nakliye formülüne yer verilmediği tespit edilmiştir. Teknik ve idari şartnamelerde hesaplamaya esas olacak formülasyonlar yerine, taşıma işlemlerinin mesafeye göre tespitine yönelik “K” katsayısı ve ödeme esasları düzenlenmiştir. Dolayısıyla isteklilerin, nakliyeye ilişkin maliyet açıklamalarını hangi yöntemle yapacakları konusunda dokümanda sınırlayıcı ya da yönlendirici herhangi bir kurala yer verilmemiştir. Bu bağlamda, aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağı olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerince yapılan açıklama, dokümanın yapısı gereği alternatif bir yol olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlık bağlamında öne çıkan husus, açıklamada kullanılmayan nakliye formülünün “esaslı bir unsur” niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Ancak somut olayda bu tür bir formül ihale dokümanının hiçbir yerinde düzenlenmediğinden, formülün kullanılmaması bir eksiklik hatta tartışılabilir bir tercih olarak dahi değerlendirilememiştir. Dolayısıyla, başvuru sahibinin ileri sürdüğü şekilde, kullanılmayan bir formüle aykırı işlem gerçekleştirilmesi durumu ortaya çıkmamaktadır. Buna karşılık, idare tarafından belirlenmiş olan mesafenin esas alındığı, bu doğrultuda mevcut piyasa koşullarını yansıtan tekliflerin kullanıldığı görülmektedir. Bu da Kurulun değerlendirmesinde formülden bağımsız olarak açıklamaların yerindeliğini öne çıkarmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimiyle değil ancak fiyat açıklama yöntemini tercih etme süreciyle bağlantılı olarak değerlendirilen nakliye kalemi, açıklamalarda tek başına belirleyici olmamıştır. İsteklinin sunduğu belgeler, ihale konusu işle uyumlu, taşımaya ilişkin mesafeyi dikkate alan ve ilgili Tebliğ hükümlerine göre şekillendirilmiş belgeler niteliğindedir. Ayrıca, sunulan fiyat tekliflerinin, geçerliliği ve piyasa koşullarına uygunluğu bakımından herhangi bir tutarsızlık içermediği değerlendirmesi yapılmıştır. Bu durumda, açıklamanın işin niteliğiyle uyumlu ve öngörülen koşulları taşıyan bir yöntemle yapılmış olması, istekliye yüklenen açıklama yükümlülüğünün yerine getirildiği yönünde değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan nihai değerlendirmede, dokümanda yer verilmeyen bir formülün açıklamada esas alınmamasının mevzuata aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır. Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin mesafe bilgisiyle uyumlu olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifini sunmasının, düzenleyici hükümlere uygun olduğuna karar vermiştir. Bu çerçevede, başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamış ve itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Karar, dokümanın belirlediği çerçeve ve açıklama yönteminin serbestliği dikkate alındığında, istekliye tanınan takdir alanının sınırlarını da netleştirmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.