KÜNYE
- Toplantı No: 2022/037
- Gündem No: 54
- Karar Tarihi: 03.08.2022
- Karar No: 2022/UY.II-924
- Başvuru Sahibi: Acarmak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Osman Acar İnşaat Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/280767
- İhale Adı: Artova-(Tokat-16Blhd) Ayrım İl Yolu Km: 91+940,60-110+305,90 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri (BSK)
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında mükerrer nakliye bedeli hesaplanması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli değildir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye bedelinin mükerrer hesaplandığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olduğunu ve teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelemede, aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye bedelinin mükerrer hesaplandığı tespit edilmekle birlikte, bu durumun teklif edilen birim fiyatın açıklanmasına engel olmadığı ve iş kaleminin teklif edilen fiyatla gerçekleştirilebileceğinin tevsik edildiği; ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 maddesine göre sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin Oda Muamelat Yönetmeliği’ne uygunluk şartı bulunmadığı; idarenin piyasadaki fiyat artışları gerekçesi ise 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki temel ilkeler kapsamında teklifin reddi için yeterli görülmediği; dolayısıyla idarenin değerlendirme dışı bırakma kararı mevzuata aykırı bulunmuştur.
İdare Görüşü
İdare, nakliye bedelinin mükerrer hesaplandığını, ayrıca fiyat teklifinin Oda Muamelat Yönetmeliği’ne uygun olmadığını ve piyasadaki aşırı fiyat artışları nedeniyle teklif edilen fiyatla işin gerçekleştirilemeyeceğini belirterek teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında belirli bir maliyet unsurunun yanlış veya mükerrer hesaplanması, teklifin otomatik olarak değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar mı?
Cevap: Bir maliyet kaleminin aşırı düşük teklif açıklamasında yanlış veya mükerrer hesaplanması, teklifin gerçekleştirilmesine engel teşkil etmiyorsa otomatik değerlendirme dışı bırakma nedeni sayılmayabilir. Bu tür hesaplama hataları, teklifin bütünü üzerine etkisi ve işin gerçekleştirilebilirliği açısından değerlendirilmeli, tek başına teklifin geçersizliği için yeterli görülmemelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idareler, üçüncü kişi fiyat tekliflerinin mevzuatla uyumluluğunu aramak zorunda mıdır?
Cevap: Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuatın özel bir yönetmeliğine uygunluk şartı aranması genel olarak beklenmez. Üçüncü kişi tekliflerindeki uygunsuzluk, açıklamanın bütünü üzerindeki etkiye ve işin gerçekçi biçimde gerçekleştirilebilirliğine bağlı olarak değerlendirilmelidir.
Soru: İhale sürecinde piyasa genelinde yaşanan fiyat artışları aşırı düşük teklif nedeniyledir denilerek teklifin dışlanmasında belirleyici midir?
Cevap: Piyasa fiyat artışları gibi genel ekonomik gelişmeler, aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tek başına teklifin reddi için yeterli gerekçe olarak görülmeyebilir. İdare, bu gerekçeyi dayanak gösterse de, teklifin fiyat yapısı ve işin gerçekleştirilebilirliği somut olarak incelenmeden değerlendirme dışı bırakma kararı vermek mevzuata uygun bulunmaz.
Soru: İhale komisyonları aşırı düşük teklif açıklamasını değerlendirirken hangi kriterlere öncelik vermelidir?
Cevap: Öncelikle açıklamanın teklif edilen fiyatla işin gerçekleştirilmesine engel teşkil edip etmediği incelenmelidir. Maliyet unsurlarındaki hesaplama hataları veya üçüncü kişi belgelerinin uygunluğu ayrı ayrı, teklifin bütünü ve işin yapılabilirliği bağlamında ele alınmalıdır. Şüphe durumunda tek taraflı ret yerine detaylı inceleme tercih edilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif nedeniyle iptal ya da değerlendirme dışı bırakma kararlarında hangi uygulama hatalarından kaçınılmalıdır?
Cevap: Tek bir maliyet kalemindeki hata veya üçüncü kişi belgelerinin usul yönünden uygun olmaması gerekçesiyle teklifin tümüyle reddedilmesi veya ihale işleminin iptal edilmesi haklı bulunmayabilir. Karar verilirken teklifin bütünündeki makul açıklamalar, işin yapılabilirlik durumu ve mevzuat hüküm ve ilkeleri birlikte değerlendirilmelidir. Sadece idarenin takdirine bırakılamayan somut kriterler aranmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye bedelinin mükerrer hesaplanması, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli bir sebep midir?
Cevap: İlgili vakada, nakliye bedelinin mükerrer hesaplanması tespit edilmesine rağmen, bu durum teklifin gerçekleştirilmesine engel teşkil etmediği için teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli olmamıştır.
Soru: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklamasının Oda Muamelat Yönetmeliği hükümlerine uygun olmaması gerekçesiyle teklifi reddetmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Bu vakada idarenin, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan fiyat tekliflerinin Oda Muamelat Yönetmeliği’ne uygunluk şartının aranması yönündeki gerekçesi mevzuatla uyumlu bulunmamıştır.
Soru: Piyasa fiyat artışlarının varlığı, aşırı düşük teklif nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını haklı kılar mı?
Cevap: Bu durumda piyasa fiyat artışları gerekçesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli görülmemiştir; dolayısıyla bu gerekçe hukuki açıdan teklifin reddine dayanak oluşturamamıştır.
Soru: Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye bedelinin mükerrer hesaplandığı tespit edilen teklifin mevzuata uygun şekilde değerlendirilmesi nasıl olmalıdır?
Cevap: İlgili vakada, nakliye bedelinin mükerrer hesaplanması aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi için yeterli olmadığından teklifin değerlendirmeye alınması ve mevzuata uygun şekilde işlem yapılması gerekmektedir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, bir ihalede başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye bedelinin mükerrer şekilde hesaplandığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelmiştir. İdare, söz konusu mükerrer hesaplamanın yanı sıra sunulan fiyat tekliflerinin belirli bir yönetmeliğe uygun olmadığını ve piyasalarda gözlemlenen fiyat artışlarıyla teklifin bağdaşmadığını ileri sürerek teklifi geçersiz saymıştır. Başvuru sahibi ise açıklamasını destekleyici belgelerin usule uygun olduğunu ve mükerrer hesaplamanın, teklifin uygulanabilirliğini zedelemediğini savunmuştur. Uyuşmazlık, aşırı düşük teklifin açıklanmasının yeterliliği ile idarenin değerlendirme dışı bırakma gerekçelerinin hukuka uygunluğu etrafında şekillenmiştir.
Olayda tartışma konusu olan husus aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan nakliye kaleminin tekrar edilmiş olmasıdır. Ancak yapılan teknik inceleme sonucunda, bu tekrarın her ne kadar hesaplama hatasına işaret ediyor olsa da, teklifin genel bütünlüğünde işin gerçekleştirilmesine engel oluşturmadığı ortaya konmuştur. Diğer bir deyişle, mükerrer hesaba rağmen o kalem için teklif edilen bedelin gerekçelendirilebildiği ve işin fiyatıyla gerçekleştirilebilme kabiliyetinin şüphe taşımadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, açıklamalarda yer alan maliyet bileşenlerinin varlığı ve bunların dayandırıldığı belgelerin tutarlılığı, yapılan hatanın teklifin reddi için tek başına belirleyici olmaması sonucunu doğurmuştur.
Esaslı unsur değerlendirmesinde öne çıkan ölçüt, açıklamanın temel amacının herhangi bir maliyet kalemini mutlak surette hatasız şekilde sunmak değil, teklif edilen bedelle işin gerçekleştirileceğinin ikna edici biçimde ortaya konmasıdır. Bu olayda da hata teşkil eden mükerrer hesaplama, açıklamanın bütünü üzerinde işin gerçekçi biçimde yapılabilirliğini zayıflatmamıştır. Dolayısıyla, bu hesaplama hatası esaslı unsur kapsamında değerlendirilmemiştir. İşin mali uygulanabilirliği bakımından somut risk taşımayan bir ifade yanılgısı olarak yorumlanmış ve özü itibarıyla işin gerçekleştirilmesine engel olmayan bu durumun teklifin elenmesiyle sonuçlandırılması isabetli görülmemiştir.
Ayrıca idarenin, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin belirli bir iç düzenlemeye uygun olmamasını gerekçe göstermesi de değerlendirilmiştir. Bu noktada, sunulan fiyat tekliflerinin kamu ihale mevzuatının ilgili düzenlemelerine uygun biçimde elde edildiği ve içeriği itibarıyla teyit edici nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer iddia ise piyasadaki genel fiyat artışlarının teklif tutarının makullüğünü ortadan kaldırdığı yönündedir. Ancak bu gerekçenin somut işin şartları dikkate alınmadan genel ekonomik verilerle sınırlı tutulması, teklifin reddine hukuki dayanak sağlamamıştır.
Sonuç olarak kurul, mükerrer nakliye bedeli hesabının aşırı düşük teklif kapsamında yapılan açıklamayı geçersiz kılmadığını, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu değerlendirmiştir. Benzer şekilde, üçüncü kişi tekliflerinin belirli bir yönetmeliğe uygun olmaması ve piyasa fiyat artışları gibi gerekçeler, teklifin somut koşullar içinde gerçekleştirilebilirliğine dair bir engel ortaya koymadığı için geçerli kabul edilmemiştir. Dolayısıyla kamu ihale otoritesi, idarenin takdir yetkisinin sınırlarını aşan değerlendirme dışı bırakma kararının iptaline ve teklifin yeniden değerlendirilmesine karar vermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.