KÜNYE
- Toplantı No: 2018/018
- Gündem No: 63
- Karar Tarihi: 28.03.2018
- Karar No: 2018/UY.I-686
- Başvuru Sahibi: AKM Yapı Taahhüt San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/268373
- İhale Adı: (Bartın-Amasra) Ayr-Arıt-Aydınlar Yolu Km:0+000-29+200 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında motorin fiyatının EPDK verilerinin altında olması nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu fiyat tekliflerinin gerçek verilere dayanmadığını, özellikle motorin fiyatının mevzuata uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, motorin girdisine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu 3,00 TL/kg (KDV hariç) fiyat teklifinin, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından yayımlanan Bartın ili akaryakıt bayii fiyat raporundaki en düşük motorin fiyatı olan 3,22-3,32 TL/kg aralığının altında olduğunu tespit etmiştir. Bu tespit, motorin fiyatının yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı ve teklifin gerçekçi olup olmadığı açısından belirleyici olmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan piyasa fiyatlarının hangi kaynaklardan, ne şekilde ve hangi dönem aralığında incelenmesi gerekir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında piyasa fiyatlarının değerlendirilmesinde, genellikle resmi kurumların (örneğin EPDK gibi) ilan ettiği bölgesel ve dönemsel fiyat verileri esas alınır. Bu veriler, ihale ilan tarihi ile tekliflerin değerlendirilme tarihi arasında kalan fiyat hareketlerini yansıtmalıdır. Böylece açıklamanın teklif tarihine uygun, güncel ve güvenilir verilere dayanıp dayanmadığı anlaşılır.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında maliyet unsurlarının ağırlıkları aşırı düşük teklif değerlendirmesinde neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet içindeki belirgin ağırlığa sahip girdilerde (örneğin motorin, enerji, hammaddeler) yapılan fiyat tespiti, teklifin gerçekçiliği bakımından kritik kabul edilir. Maliyet unsurlarının ağırlıkları, teklif fiyatındaki tutarsızlıkları ve muhtemel düşük fiyatların açıklanabilirliğini değerlendirmek için kullanılır; ağırlığı yüksek girdilerdeki makul olmayan fiyat farklılıkları, açıklamanın reddedilmesine yol açabilir.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması değerlendirilirken piyasada gözlenen en düşük fiyatlar ile teklif edilen fiyat arasında nasıl bir kıyaslama yapılmalıdır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında teklif edilen fiyatın, piyasa verileri ve özellikle resmi fiyat endeksleriyle tutarlı olup olmadığını somut fiyat karşılaştırmalarıyla inceler. Teklif edilen fiyat, piyasa ve resmi fiyatların anlamlı biçimde altında ise açıklama yeterince inandırıcı sayılmayabilir ve kabul edilmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet girdilerinin fiyatlarının sektörel ve bölgesel fiyat dalgalanmalarına uygunluğu nasıl değerlendirilir?
Cevap: Açıklamada, maliyet girdilerinin fiyatlarının teklifin yapıldığı bölge ve sektördeki ortalama seviyelerle karşılaştırılması gerekir. Resmi kaynaklardan veya güvenilir piyasa raporlarından alınan bölgesel fiyatlarla uyuşmayan; dolayısıyla piyasa koşullarının altında kalan fiyatların açıklama kapsamına alınmaması, teklifin rekabetçi ve gerçekçi olduğu sonucuna ulaşılmasını zorlaştırır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasının reddi halinde hangi hukuki işlemler sonucu teklif değerlendirme dışı bırakılır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmayışı tespit edildiğinde, ihale komisyonu veya ilgili kurul teklif sahibinin teklifini reddeder. Bu durumda teklif, ihale sürecinden çıkarılarak değerlendirme dışı bırakılır; idarece veya ilgililerce yapılan itirazlarda bu karara ilişkin hukuki denetim aşamasında genellikle Kurul kararları esas alınır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatına ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu fiyatın, EPDK tarafından belirlenen il bazındaki resmi motorin fiyatlarının altında olması teklifin reddi için nasıl bir sonuca yol açmıştır?
Cevap: Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatını EPDK fiyatlarının altında göstermesinin, teklifin gerçekçi olmadığını ortaya koyduğu için aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığını belirlemiş ve bu gerekçeyle teklifin reddine karar vermiştir.
Soru: İhale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından belirlenen motorin fiyatları ile karşılaştırma yapılmasının kararda önemi nedir?
Cevap: Kurul, motorin fiyatının ekonomik gerçeklikle uyumlu olup olmadığını değerlendirmek için ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki EPDK verilerini esas almış, bu dönemde bildirilen en düşük fiyatların bile teklif edilen fiyatın üzerinde olması nedeniyle açıklamayı mevzuata aykırı bulmuştur.
Soru: Motorin girdisinin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığının aşırı düşük teklif hakkında değerlendirmeye etkisi nedir?
Cevap: Motorin girdisinin yaklaşık maliyet içindeki önemli ağırlığı, teklif fiyatındaki sapmanın teklifin gerçekçi olmasını engellemiş ve Kurul bu durumu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması için belirleyici unsur olarak kabul etmiştir.
Soru: Kurulun aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun bulmaması üzerine ortaya çıkan son hukuki sonuç nedir?
Cevap: Kurul, motorin fiyatına ilişkin açıklamanın mevzuata uygun olmaması sebebiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini reddetmiş, dolayısıyla bu teklif ihale sürecinden çıkarılmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde gündeme gelen uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan motorin fiyatının makuliyetini ve bu fiyatın resmi kaynaklarla ne ölçüde örtüştüğünü konu etmektedir. Başvuru sahibinin iddiası, motorin girdisine ilişkin açıklanan fiyatın ekonomik gerçekliği yansıtmadığı, dolayısıyla sunulan teklifin güvenilir ve geçerli olmadığı yönündedir. Tartışma, teklif sahibinin bu fiyatı hangi verilere göre belirlediği ve bu belirlemenin kabul edilebilir bir temele dayanıp dayanmadığı çerçevesinde şekillenmiştir.
Uyuşmazlıkta odak noktası, açıklanan motorin fiyatının, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan il bazlı akaryakıt bayii fiyatlarının altında kalıp kalmadığıdır. Kurul, açıklamada sunulan 3,00 TL/kg (KDV hariç) motorin fiyatını, aynı dönemde Bartın ilinde bildirilen en düşük fiyatların 3,22–3,32 TL/kg aralığında olmasını dikkate alarak değerlendirmiştir. Bu karşılaştırma sonucunda açıklanan fiyatın istatistiksel olarak anlamlı biçimde düşük olduğu tespiti yapılmıştır. Belirtilen aralığın altındaki bir tutarın, piyasa şartlarını yansıtmadığı ve açıklamanın güvenilirliğini zedelediği kanaatine varılmıştır.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede motorin fiyatının yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı da ayrıca dikkate alınmıştır. Söz konusu girdinin toplam maliyet içindeki etkisinin yüksek olması, gerçeğe aykırı birim fiyat verilmesi durumunda tüm teklifin makuliyetini sorgulanabilir hale getirmiştir. Kurul, açıklanan fiyatın sadece düşük olmasına değil, aynı zamanda maliyet yapısında önemli bir yer tutuyor olmasına da vurgu yaparak bu yönü kararında belirleyici unsur olarak değerlendirmiştir. Teklifin ekonomik bakımdan uygulanabilirliğini etkileyen bu sapma, makuliyet incelemesinin odağına alınmıştır.
Girdilerde yalnızca motorine özgü fiyat tartışması yer almakta olup, başka herhangi bir yeterlik veya ortaklık yapısı üzerinden değerlendirme yapılmamıştır.
Sonuç olarak, Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin motorin girdisi için sunduğu fiyatın EPDK verileriyle açık biçimde çelişmesi ve bu girdinin teklif toplamı üzerindeki belirgin etkisi nedeniyle açıklamanın ikna edici bulunmadığına karar vermiştir. Bu gerekçeyle yapılan teklifin, aşırı düşük teklif gerekçesinin kabul edilmemesi sonucunda reddedilmesine hükmedilmiş ve isteklinin ihale sürecine devam etmesi engellenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.