KÜNYE
- Toplantı No: 2018/032
- Gündem No: 37
- Karar Tarihi: 06.06.2018
- Karar No: 2018/UY.II-1126
- Başvuru Sahibi: Cihan İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 8. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/184742
- İhale Adı: Erzincan Refahiye Avşarözü Göleti İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında motor greyder analiz girdisi için yeniden açıklama istenmemesi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, AVŞ-03 pozundaki motor greyder analiz girdisi için açıklama istenilirken AVŞ-25 pozundaki aynı analiz girdisi için açıklama istenilmemesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine aykırı olduğunu, bu nedenle sınır değer altında kalan tüm isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri, kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olan girdilerdir. AVŞ-03 iş kalemindeki 03.508 motor greyder analiz girdisi tutarı bu oranın üzerindedir, dolayısıyla açıklama istenmesi gerekir. AVŞ-25 iş kalemindeki aynı analiz girdisi ise %3’ün altındadır ve açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer almaktadır. İhale komisyonunun bu değerlendirmesi mevzuata uygundur. Ayrıca, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun şekilde yapılmış ve diğer istekliler tarafından benzer şikayetler getirilmemiştir. Bu nedenle, söz konusu durumun diğer isteklilerden yeniden açıklama istenmesini gerektirecek bir hak kaybı veya zarara yol açmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında analiz girdilerinin sınır değerine göre farklı muamele görmesi ihalelerde hangi ilkeye dayandırılır ve bu uygulama ne kadar esneklik sağlar?
Cevap: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamaları için analiz girdilerinin açıklama istenilecekler ve istenilmeyecekler olarak ayrılması, toplam analiz girdisi tutarının kar ve genel gider dışındaki toplam kalem tutarına oranının %3 olması sınırına dayanır. Bu sınırın üzerinde kalan analiz girdileri için açıklama talep edilmesi gerekirken, altında kalanlar için açıklama istenmemesi mümkündür. Bu nedenle, aynı analiz girdisi bir iş kaleminde açıklama istenirken başka iş kaleminde istenmeyebilir. Bu uygulama mevzuata uygun olup, sınır değerin somut tutar hesabına bağlı olması nedeniyle esneklik sağlar. Ancak işlemde keyfilik ve farklı değerlendirilme biçimleri uygulamada tereddüt yaratabilir ve bu nedenle eşitlik ilkesi gözetilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken aynı tür analiz girdisi birden fazla iş kaleminde bulunuyorsa ve bu girdilerin tutarları sınır değerin altında veya üstündeyse, bu durumda açıklama talebi nasıl şekillenir?
Cevap: Her bir iş kaleminin analiz girdisi tutarı, kendi iş kalemi için hesaplanır ve değerlendirilir. Eğer belirli bir analiz girdisinin bir iş kalemindeki tutarı sınır değerin (%3) üzerindeyse o iş kalemi için açıklama talep edilir; altındaysa açıklama istenilmez. Bu yaklaşım teknik ve ekonomik açıdan dengeli olup, aşırı düşük teklifleri anlamlı ve ayrıntılı inceleme amacına hizmet eder. Ancak karışıklığı önlemek için ihale dokümanında sınır değer uygulamasının açıklanması faydalı olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenilmeyen analiz girdileri nedeniyle diğer isteklilerden yeniden açıklama talep edilmemesi ihalede hataya yol açar mı?
Cevap: Eğer açıklama istenilmeyecek analiz girdisi tutarı mevzuatta belirlenen sınırın (%3) altında kalıyorsa, bu analiz girdisi için yeniden açıklama talep edilmemesi hukuka uygundur. Bu durumda diğer isteklilerden yeniden açıklama istenmesi zorunlu değildir ve talep edilmemesi başvuran veya diğer istekliler açısından bir hak kaybı oluşturmaz. Ancak idari işlemde şeffaflık ve eşitlik açısından ihale komisyonunun gerekçelerini açıkça belirtmesi önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sınır değerin belirlenmesi ve uygulanmasına dair mevzuatta öngörülen standart dışı uygulamalar yapılabilir mi?
Cevap: Mevzuatta belirtilen sınır değerler ve bu sınırlar çerçevesinde açıklama istenilip istenmeyeceği illaki bir standarttır ve bu standart dışına çıkılması hukuka aykırı olabilir. İhale komisyonlarının sınır değeri dikkate almadan farklı uygulamalar yapması, hem hukuki ihtilaflara hem de itirazlara neden olabilir. Bu nedenle sınır değerin doğru ve tutarlı şekilde uygulanması önem taşır. Ancak mevzuat uygulamasında bazı durumlarda yorum farklılıkları ortaya çıkabilir, bu nedenle idari işlemin somut gerekçeleri ve açıklamaları da değerlendirme açısından önemlidir.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde her iş kaleminin analiz girdisini ayrı ayrı değerlendirmek zorunda mı yoksa toplam analiz girdisi üzerinden mi karar vermelidir?
Cevap: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken, analiz girdileri her iş kalemi bazında ayrı ayrı değerlendirilir. Her iş kalemindeki analiz girdisinin toplam tutarı, ilgili kriterler (örneğin %3 sınırı) ile karşılaştırılır. Bu sayede hangi iş kalemlerinde açıklama isteneceği veya istenmeyeceği belirlenir. Toplam analiz girdisi üzerinden tek bir karar vermek mevzuatın amaçlarına ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olmayabilir. Böylece, pozisyon bazında çeşitli açıklama talepleri oluşabilir, bu da somut maliyet analizlerinin ayrıntılı incelenmesini sağlar. Ancak uygulamada bu yöntem doğru ve tutarlı şekilde uygulanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: AVŞ-03 ve AVŞ-25 iş kalemlerinde yer alan aynı motor greyder analiz girdisi için farklı aşırı düşük teklif açıklaması istenme uygulamasının gerekçesi nedir?
Cevap: AVŞ-03 iş kalemindeki motor greyder analiz girdisi tutarı açıklama istenilecek sınırın (%3) üzerindedir, bu nedenle açıklama istenmiştir. AVŞ-25 iş kalemindeki aynı analiz girdisi ise %3’ün altında kalmakta ve açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer almaktadır. Bu farklılık, her pozun analiz girdisinin tutarına göre belirlenen mevzuata uygun uygulamadan kaynaklanmaktadır.
Soru: İhale komisyonunun AVŞ-25 pozundaki motor greyder analiz girdisi için açıklama talep etmemesi başvuru sahibinin hak kaybına yol açar mı?
Cevap: Hayır, AVŞ-25 pozundaki analiz girdisi %3’ün altında olduğundan açıklama istenmemesi mevzuata uygundur ve Kurul kararı başvuru sahibinin bu durumdan kaynaklı bir hak kaybı yaşamadığını belirtmiştir.
Soru: Başvuru sahibi tüm isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması yeniden istenmesini talep etmiş ancak karar nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul, AVŞ-25 pozundaki analiz girdisi tutarının %3’ün altında olduğundan açıklama istenmemesinin mevzuata uygun olduğuna ve diğer isteklilerden yeniden açıklama talep edilmesine gerek olmadığına hükmetmiştir. Bu nedenle itirazen şikayet reddedilmiştir.
Soru: Aynı iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdisi sınır değerine bağlı olarak açıklama talebi farklılaştırılabilir mi?
Cevap: Evet, analiz girdisinin tutarı sınır değerin (%3) üzerinde ise açıklama istenir, altında ise istenmez. Bu vaka örneğinde AVŞ-03 için açıklama istenmiş, AVŞ-25 için istenmemiş olup bu uygulama mevzuata uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin bu uyuşmazlıkta başvuru sahibi, iki farklı iş kaleminde yer alan aynı analiz girdisi için açıklama istenilmesine yönelik farklı uygulamanın mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu kapsamda, aynı motor greyder analiz girdisi AVŞ-03 pozunda açıklama konusuyken, AVŞ-25 pozunda açıklama istenmeyen kalemler arasında değerlendirilmiştir. Başvuru sahibi bu farklılığın giderilmesini ve sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden yeniden açıklama istenmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlık, ihale sürecinde motor greyder analiz girdisinin her iki iş kaleminde hangi ölçütlere göre farklı uygulamaya tabi tutulduğuna ilişkindir. Kurul değerlendirmesinde, açıklama istenilip istenmeyeceğine ilişkin ölçütün, analiz girdisinin iş kalemi bazında toplam analiz tutarına oranla %3 sınırını aşıp aşmadığına göre belirlendiğini ortaya koymaktadır. AVŞ-03 pozundaki motor greyder girdisinin bu oranın üzerinde kalması nedeniyle açıklama istenirken, aynı girdinin AVŞ-25 pozundaki karşılığı bu oranı aşmadığı için açıklama dışı bırakılmıştır. Bu yaklaşım, her pozun kendi ekonomik büyüklüğü içinde açıklama gerekliliği doğurup doğurmadığının ayrı değerlendirilmesini esas alır.
Poz bazında yapılan tutar hesabının belirleyici olduğu bu değerlendirmede, analiz girdisinin açıklama kapsamına girip girmeyeceği işlemin esasını oluşturmaktadır. Aynı cins analiz girdisi olsa dahi, farklı pozlar itibarıyla gerçekleşen oranların bu girdiyi açıklama dışı bırakmaya imkân tanıdığı durumlar söz konusu olabilir. Burada, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen %3 sınırı esas alınmış ve komisyon kararının dayanağı olarak bu oranlar gösterilmiştir. Uyuşmazlığın temelini oluşturan fark, farklı pozlardaki aynı tür girdilerin farklı oranlara tekabül etmesidir; bu durum özünde eşitsizlik değil, oran esaslı kuralın uygulanmasıdır.
Kurul değerlendirmesinde somut olarak AVŞ-03 pozundaki tutarın sınırın üstünde kaldığı ve açıklama istenmesini gerektirdiği, AVŞ-25 pozundaki eş analiz girdisinin ise sınır değerin altında kaldığı net şekilde ortaya konmuştur. Ayrıca, bu tutarsal fark nedeniyle yapılan farklı uygulamanın, başvuru sahibine yönelik herhangi bir hak kaybı yarattığına dair bir bulguya rastlanmamıştır. Kurul, başvuru sahibinin mevzuata uygun şekilde açıklama sunduğunu ve diğer istekliler açısından da herhangi bir mağduriyetin oluşmadığını belirtmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin tüm isteklilerden yeniden açıklama alınması yönündeki talebi kabul görmemiştir.
Sonuç olarak, Kurul, iş kalemi bazında analiz girdisinin değerlendirilmesinde oran esaslı yöntemin benimsenmesini hukuka uygun bulmuş ve yapılan farklı uygulamanın nesnel ölçülere dayandığını değerlendirerek itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir. Açıklama istenip istenmeyeceği konusundaki kararın, sabit bir birim fiyat ya da girdiye değil, bu girdinin ilgili analiz içindeki ağırlığına bağlı olarak verilmesi, uygulamanın teknik dayanaklarını oluşturmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.