KÜNYE
- Toplantı No: 2023/053
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 25.10.2023
- Karar No: 2023/UY.II-1362
- Başvuru Sahibi: Karfen İnş. San. Tur. Ene. ve Tic. A.Ş.-Standart Enerji İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/515125
- İhale Adı: Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Anadolu Otoyolu Çamlıca Gişeler - Düzce (Gümüşova) Arasındaki Otoyol (O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahalarının Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında fatura tarihleri eksikliği nedeniyle teklifin reddi hukuka uygun bulunmamış, eksikliğin tamamlatılması gerektiğine karar verilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle fatura tarihleri ve tutanakların usule uygun düzenlenmediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasında sadece ‘C 30/37 Beton Harcı’ analiz girdisinin sorgulandığını, ihale tarihinde geçerli asgari ücretin altında işçilik fiyatı teklif edilmediğini, fiyat tekliflerinde aritmetik hata bulunmadığını, analizlerin mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Ancak, satış tutarı tespit tutanağında fatura tarihleri sütununun Excel formatında tarih olarak biçimlendirilmemesi nedeniyle faturaların tarih bilgilerinin doğru okunamadığını, bu durumun teknik bir eksiklik olduğunu ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığını belirtmiştir. Bu nedenle, eksikliğin bilgi tamamlatma kapsamında giderilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerde teknik nitelikteki formatlama hataları teklifin reddi için yeterli midir?
Cevap: Teknik nitelikteki formatlama hataları, örneğin tarih bilgilerinin elektronik tablo programında uygun biçimde gösterilmemesi gibi eksiklikler, teklifin esasını doğrudan değiştirmediği sürece teklifin reddi için tek başına yeterli olmaz. Bu tür eksiklikler bilgi tamamlatma kapsamında giderilebileceğinden, teklifin bu yüzden değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunmamaktadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında fatura ve benzeri belgelerde usulüne uygun olmayan bilgi gösterimi durumunda idarenin nasıl bir yol izlemesi gerekir?
Cevap: Fatura ve benzeri belgelerdeki usulüne uygun olmayan, ancak teklifin esasını değiştirmeyen bilgi eksiklikleri idare tarafından bilgi tamamlama prosedürü çerçevesinde düzeltilebilir. İdare, doğrudan teklifin reddine gitmek yerine tamamlatma hakkı tanımalı, bilgi tamamlandıktan sonra yeniden değerlendirme yapmalıdır.
Soru: İşçilik maliyetlerinde, teklif edilen fiyatın ihale tarihindeki asgari ücretin altında olması durumunda hangi değerlendirmeler yapılır?
Cevap: Teklif edilen işçilik maliyetleri ihale tarihinde geçerli olan asgari ücretin altında ise bu durum aşırı düşük teklif olarak sorgulanabilir ve ek açıklama istenebilir. Ancak işçilik fiyatları asgari ücret seviyesinde veya üzerinde ise, bu konuda bir eksiklik veya itiraz nedeni bulunmamaktadır.
Soru: Amortisman maliyeti açıklamalarında hangi tür belgelerin sunulması teklifler açısından önemlidir ve eksikliği nasıl etkiler?
Cevap: Amortisman maliyeti açıklamalarında, ilgili taşıt veya makine mülkiyetine dair resmi belgeler, kullanım durumunu ve maliyet gerekçesini desteklemesi açısından önem taşır. Bu belgelerin eksiksiz ve mevzuata uygun şekilde sunulması gerekir. Eksiklik durumunda ise idare talep edilecek belgelerin tamamlatılmasına imkan sağlamalıdır.
Soru: İdari mercilerin, aşırı düşük teklif açıklamalarında eksik veya teknik hata içeren belgeleri reddedip eleyebilmek için nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdare, belgelerdeki eksikliklerin teklifin esasını değiştiren nitelikte olup olmadığını belirlemek zorundadır. Teknik hatalar ve formatlama eksiklikleri gibi talepler teklifin özüne zarar vermiyorsa, bilgi tamamlama yoluna gitmeden doğrudan red uygulaması yapmak genellikle hukuka aykırıdır. Red kararları somut ve ciddi usul veya içerik hatalarına dayanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında faturaların tarih bilgilerinin eksik veya uygun formatta olmaması teklifin reddi için yeterli sebep midir?
Cevap: Hayır, faturaların tarih bilgilerinin uygun şekilde belirtilmemesi teknik bir biçimlendirme hatasına dayanmaktadır ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte değildir. Bu nedenle eksiklik teklifin reddi için yeterli sebep sayılmamış, bilgi tamamlatma kapsamında giderilmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasındaki fatura tarihleriyle ilgili teknik eksiklik giderilmezse ne tür bir hukuki sonuç doğar?
Cevap: Eğer eksiklik bilgi tamamlatma kapsamında giderilmezse, teklifin esasını değiştirmediği sürece gerekçesiz veya doğrudan teklifin reddi hukuka aykırı olur. Bu vakada eksikliğin tamamlatılması şartıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmamıştır.
Soru: İşçilik maliyetlerinin teklifinde asgari ücretin altında bir fiyat verilmiş olması ihale sürecinde nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İhale sürecinde işçilik maliyetlerinin mevzuata uygun şekilde, ihale tarihinde geçerli asgari ücretin altında teklif edilmediği belirlenmiştir ve bu nedenle işçilik fiyatları nedeniyle herhangi bir red veya ek açıklama gereği oluşmamıştır.
Soru: İsteklinin amortisman maliyeti açıklamasının mevzuata uygunluğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İsteklinin özel donanımlı recycle tipi kombine araç için verdiği amortisman maliyeti açıklamalarının mevzuata uygun olduğu ve araç mülkiyetine ilişkin belgelerin eksiksiz sunulduğu tespit edilmiştir, dolayısıyla bu konuda bir eksiklik veya red gerekçesi bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belgelerdeki bir teknik eksiklik, rekabet koşulları ve tekliflerin değerlendirilmesine dair incelemelerin merkezini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, özellikle satış tutarı tespit tutanağında fatura tarih bilgilerinin usule uygun şekilde sunulmadığını iddia ederek teklifin geçersiz sayılmasını talep etmiştir. Bu itiraz, teklif açıklamalarında yer verilen belge içeriklerinin format hataları nedeniyle yeterli sayılıp sayılmayacağı, dolayısıyla usul eksikliğinin teklifin reddine temel olup olamayacağı yönünden değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın somut zemininde, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan satış tutarı tespit tutanağındaki fatura bilgilerinin elektronik tablosunda tarihler uygun formatta belirtilmemiştir. Excel dosyası içinde tarih sütununun biçimlendirilmemiş olması, tarihlerin okunamamasına neden olmuştur. Ancak bu durum, faturaların varlığını veya belgelendirilen işlemin esasını etkilememektedir. Kaldı ki, belgeler içerik olarak mevcuttur; hata yalnızca teknik sunum biçiminden kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda belge sunma yükümlülüğünün özüne ilişkin bir eksiklikten ziyade, sunulan verilerin idarece kolayca doğrulanmasını engelleyen biçimsel aksaklık söz konusudur.
Değerlendirme sürecinde dikkat çekici bir diğer yön, eksikliğin “esaslı unsur” olarak nitelendirilmemesidir. Kurul, fatura tarih bilgilerinin okunamamasının teklifin içeriğini veya analizlerin dayandığı mali veri yapısını değiştirmediğini belirlemiştir. Elektronik biçimlendirme kaynaklı görsel eksiklik teknik bir hatadır ve belge içeriğinin geçerliliğini ortadan kaldırmamaktadır. Bu yönüyle, söz konusu eksiklik esaslı bir unsur olarak değerlendirilmediğinden, bilgi tamamlatma yöntemiyle telafi edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Başvuru, aynı zamanda teklif doğrulamalarında esas alınan analiz girdilerinden biri olan “C 30/37 Beton Harcı” başlığı altında yapılan açıklamaları da sorgulamış olmakla birlikte, idare bu konuda pilot ortağın deneyimini içeren işçilik ve makine amortisman kalemlerinin yeterli olduğuna kanaat getirmiştir. Özellikle amortisman hesaplamalarının dayandığı özel donanımlı araçlara ait belgeler eksiksiz sunulmuş, işçilik maliyetlerinin de ihale tarihinde geçerli olan asgari ücretin altına düşmediği belirlenmiştir. Bu yönüyle pilot ortağın deneyim ve maliyet gerekçeleri bakımından sunulan açıklamaların mevzuata uygunluğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu; teklifin reddine gerekçe olarak gösterilen fatura tarih eksikliğinin teklifin esasını etkilemediğini, hata kaynağının teknik sunum biçimi olduğunu değerlendirerek, bilgi tamamlama süreci işletilmeden gerçekleştirilen red işleminin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. Diğer açıklamaların içeriği yönünden yeterlilik bulunmuş; fakat başvurunun tamamında haklılık görülmediği için itirazen şikâyet bedelinin iadesine gerek duyulmamıştır. Böylece, Kurul ihale sürecinde öz ile şekil arasındaki ayrımı gözeten ve ölçülülük ilkesini önceleyen bir değerlendirme yapmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.