KÜNYE
- Toplantı No: 2022/037
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 03.08.2022
- Karar No: 2022/UY.I-908
- Başvuru Sahibi: Zirve Ada İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. - Erdem Altyapı Proje İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/305732
- İhale Adı: (Nurdağı - Musabeyli) Ayr - Gaziantep Devlet Yolu Km:0+000-53+645 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve BSK Üstyapı İşleri Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasındaki aritmetik hata nedeniyle teklifin reddi ve düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan yuvarlama işlemlerinin mevzuata aykırı olduğunu, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 39.3 maddesi uyarınca analizlerdeki çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapılmasının teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olduğunu belirtmiştir. İncelemede, aşırı düşük teklif açıklamasında her bir girdi miktarı ile birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarların farklı basamaklarda yuvarlandığı, bu durumun mevzuata aykırı aritmetik hata oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu hata, teklif fiyatının üzerinde hesaplanan analiz toplamı ile teklif fiyatı arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanmaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analitik hesaplamalarda yuvarlama basamaklarının tutarsız uygulanması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar mı?
Cevap: Aşırı düşük teklif analizinde, çarpım ve toplam işlemlerinde yuvarlama basamaklarının tutarsız kullanılması aritmetik hata teşkil eder. Bu durum, teklifin gerçeği yansıtmadığına işaret edebilir ve uygulamada, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli neden olarak kabul edilmektedir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan aritmetik hatalar, teklif bedeli ile açıklama toplamı arasında nasıl net bir uyumsuzluk oluşturur?
Cevap: Analizlerde hesaplanan kalem tutarlarının yuvarlanmasındaki tutarsızlık, açıklamadaki toplam maliyetin gerçek teklif fiyatıyla uyuşmamasına neden olur. Bu aritmetik tutarsızlık, teklifin maliyet hesabı açısından güvenilirliğini zedeleyerek değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında aritmetik hata tespiti sonrası idarenin işlem yapması gereken yöntem nedir?
Cevap: Aritmetik hata tespit edildiğinde teklif genellikle reddedilir ve ihale süreci mevcut teklif üzerinden devam ettirilemez. Bu durumda, ihale işlemleri mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilir; gerekirse değerlendirme dışı kalan teklif dikkate alınmaz ve diğer teklifler üzerinde işlem yapılır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında aritmetik hata tespitinde idarelerin hata sınırı veya küçük tolerans uygulaması mümkün müdür?
Cevap: Mevzuatta açık bir tolerans sınırı bulunmasa da, özellikle ticari işlemlerde önemsiz ve ihale sonucunu etkilemeyen küçük yuvarlama farkları genellikle hata olarak değerlendirilmez. Ancak, önemli ve teklifin fiyat doğruluğunu etkileyen yuvarlama tutarsızlıkları aritmetik hata sayılarak teklifin reddi gerekli olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasındaki aritmetik hatalarla ilgili itiraz ve değerlendirmelerde hangi hususlarda tereddüt yaşanabilir?
Cevap: İtirazlarda; yuvarlama basamaklarının hangi seviyede yapılması gerektiği, aritmetik hatanın teklif fiyatına etkisinin büyüklüğü, ve hata ile teklif reddi arasındaki orantılılık sıkça tartışılan konular olur. Bu nedenle idareler ve Kurullar, somut analizle aritmetik hatanın teklif güvenilirliğini gerçekten sarstığını göstermek üzere detaylı inceleme yapmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında yapılacak yuvarlama işlemlerinde basamak farklılıkları aritmetik hata oluşturur mu?
Cevap: Bu vakada, her bir girdi miktarı ile birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarların farklı basamaklarda yuvarlanması aritmetik hata olarak tespit edilmiştir.
Soru: Arithmetik hata tespiti halinde hangi yaptırım uygulanmıştır?
Cevap: Tespiti yapılan aritmetik hata nedeniyle ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve reddedilmesi kararı verilmiştir.
Soru: Arithmetik hatanın teklif fiyatı ile analiz toplamı arasındaki ilişkisinde nasıl bir uyumsuzluk söz konusudur?
Cevap: Aritmetik hata, teklif fiyatının üzerinde hesaplanan analiz toplamı ile teklif fiyatı arasında uyumsuzluk oluşturmuştur.
Soru: Arithmetik hata nedeniyle ihale sürecinde sonraki işlemler nasıl yapılmıştır?
Cevap: Kurul, teklifin reddine karar vermiş ve sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yapılan değerlendirme, teklifin analiz bileşenlerinde yer alan aritmetik işlemlerin doğruluğu üzerinden şekillenmiştir. Başvuru sahibi, ihalede en avantajlı teklifi sunan isteklinin açıklamasında yapılan hesaplamalarda yuvarlama işlemlerinin farklı basamaklarda yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek, bu durumun aritmetik hata oluşturduğu ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir. Uyuşmazlık böylece, yalnızca teklif bedeli değil, teklifin ekonomik gerekçelendirilmesinde kullanılan analiz hesaplarının teknik doğruluğu üzerinden somutlaşmıştır.
Tekliflerin değerlendirilmesinde ve özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan analizler, her bir girdinin miktarının birim fiyatla çarpılması esasına dayanır. Ancak bu çarpımlar sonucu ortaya çıkan ara tutarların farklı basamaklarda yuvarlanması, sonuçta hem analiz tutarlarının doğruluğunu hem de bu tutarların toplamının ihale makamına sunulan teklif tutarıyla olan uyumunu etkilemektedir. Vakada da aynen bu durum yaşanmış; her bir kalemde yapılan yuvarlamaların aynı düzlemde yürütülmemesi nedeniyle analiz toplamı ile beyan edilen teklif fiyatı arasında fark ortaya çıkmış, bu da hukuken bir aritmetik hata olarak değerlendirilmiştir.
Bu tür bir durumda “esasa etkili hata” kriteri önem kazanmaktadır. Yapılan hesap hatası, yalnızca biçimsel bir fark doğurmamış, teklifin beyan edilen toplam maliyetini doğrudan etkiler nitelikte olmuştur. Dolayısıyla, açıklamadaki yuvarlama farklılıklarının küçük bir ihmal değil, maliyet yapısının doğruluğunu sorgulanabilir kılan esaslı bir unsur olduğu belirlenmiştir. Bu, kamu ihale uygulamalarında yalnızca genel doğruluk değil, teknik tutarlılık da aranması gerektiğini bir kez daha göstermiştir.
Kurul değerlendirmesinde özellikle, teklif açıklamasının pilot ortakça sunulup sunulmadığı ya da açıklama kapsamındaki uzmanlık düzeyinin yeterliliği gibi hususlar değil, sunulan açıklamanın aritmetik tutarlılığı ön planda tutulmuştur. Bu nedenle pilot ortak veya diğer ortakların geçmiş iş deneyimleri veya yetkinlikleri tartışma konusu olmamıştır ve karar yalnızca rakamsal tutarsızlıklar üzerinden şekillenmiştir. Dolayısıyla, güçlü teknik kapasiteye sahip bir firma dahi olsa, format ve içerik bakımından doğru şekilde yapılandırılmamış bir analiz açıklaması değerlendirme dışı bırakılabilmektedir.
Sonuç olarak Kurul, teklif açıklamalarında uyulması gereken hesaplama yöntemlerine ilişkin düzenlemelere açık biçimde aykırı düşen bir durumun varlığını tespit etmiş, bu nedenle söz konusu teklifin reddine karar vermiştir. Kararla birlikte, ihale sürecinde yapılan işlemlerin hukuka uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu yaklaşım, tekliflerin yalnızca toplam tutarlarının değil, bu tutarlara nasıl ulaşıldığının da denetim konusu olması gerektiğine işaret etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.