KÜNYE
- Toplantı No: 2020/026
- Gündem No: 19
- Karar Tarihi: 10.06.2020
- Karar No: 2020/UY.I-1018
- Başvuru Sahibi: Demgün İnş. Harf. Mad. Tar. Nak. Pet. Taah. San. ve Tic. A.Ş. - Kandaşoğlu Yapı A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü
- İKN: 2019/712664
- İhale Adı: Nevşehir - Aksaray Devlet Yolu Km: 23+788 - 78+760 Arası Yapım
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında EPDK fiyatlarının dayanak olarak kabul edilmemesi mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında EPDK tarafından yayımlanan il bazında günlük akaryakıt fiyatlarının esas alınmasına rağmen, idarenin bu açıklamayı uygun görmeyerek tekliflerini reddetmesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14 maddesine göre, akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmemektedir. Başvuru sahibinin açıklamasında, EPDK’nın il bazında yayımladığı ve ihale tarihleri arasında geçerli olan motorin fiyatı kullanılmış ve bu fiyatın kamuya açık olduğu, idarenin de erişebileceği tespit edilmiştir. İdarenin, bu açıklamayı ‘fiyat teklifi alınmamış’ gerekçesiyle reddetmesi mevzuata uygun değildir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını, mazot (motorin) pozunun birim fiyatı olarak EPDK fiyatlarının kullanıldığı ancak bununla ilgili herhangi bir fiyat teklifi alınmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kamuya açık kaynaklardan alınan fiyat verileri dayanak olarak kullanılabilir mi?
Cevap: Evet, aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan girdilerin birim fiyatlarının, resmi ve kamuya açık kaynaklardan (örneğin, EPDK’nın il bazında yayımladığı günlük akaryakıt fiyatları gibi) alınması durumunda, bu veriler dayanak olarak kabul edilebilir. Ancak, bu fiyatların ihale tarihi ve kapsamıyla uyumlu olması ve idarenin de erişimine açık bulunması önem taşır. Böyle durumlarda idare, açıklamayı “fiyat teklifi alınmamış” gerekçesiyle reddetmemelidir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatların gerçek tekliflerden farklı olduğunu iddia ettiğinde hangi ölçütler esas alınmalıdır?
Cevap: İdare, fiyatların gerçek piyasa tekliflerini yansıttığını veya ilgili mal/hizmetin gerçekleşen ticari bedelini içerdiğini ispat etmekle yükümlüdür. Resmi kurumlarca yayımlanan ve piyasa fiyatlarını yansıttığı kabul edilen fiyat listeleri, idarenin erişimine açık olan ve geçerli döneme ait fiyatlar ise açıklamada dayanak olarak uygun bulunabilir. Bu nedenle, sadece “fiyat teklifi alınmamış” denilerek açıklama geçersiz sayılmamalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi sonucunda hukuki uyuşmazlıklar oluşmaması için idarelerin nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdareler, aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken, dayanak olarak sunulan verilerin kaynağı, mevzuata uygunluğu, güncelliği ve idarenin erişim imkanları göz önünde bulundurmalıdır. Açıklamayı reddedecekleri durumlarda ise reddin gerekçelerini açık, somut ve mevzuat ile uyumlu biçimde ortaya koymalıdır. Bu titizlik sağlanmadığında, kararlara yönelik iptal ya da itirazlar artabilir.
Soru: Elektronik kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması için sunulan fiyatların objektifliği nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Elektronik ihale sisteminde aşırı düşük teklif açıklaması, kaynakların şeffaflığı nedeniyle daha kolay incelenir. Dayanak olarak sunulan fiyatların resmi veya kamu kurumlarından alınmış, güncel, ilgili ve piyasayı yansıtan belgeler olmasına dikkat edilir. İdare, bu tür objektif kaynaklara dayanılması halinde açıklamayı geçersiz saymaktan kaçınmalıdır. Aksi takdirde süreçte somut gerekçelerle itiraz edilme riski artar.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatların idarece kabul edilmemesi durumunda hangi hukuki yollar izlenebilir?
Cevap: İdarenin açıklamayı geçersiz sayması halinde, teklif sahibi Kamu İhale Kurumu’na itirazda bulunabilir. Kurum, dayanak gösterilen fiyatların resmi ve erişilebilir kaynaklara dayandığını tespit ederse, açıklama geçerli sayılarak idarenin işleminin mevzuata uygun hale getirilmesini isteyebilir. Bu aşamada, idarenin reddetme gerekçesinin somut ve mevzuata uygun olması sürecin sağlıklı işlemesi için kritik önemdedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında EPDK tarafından il bazında yayımlanan akaryakıt fiyatlarını kullanması idari makam tarafından neden reddedildi?
Cevap: İdare, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında mazot pozunun birim fiyatı olarak EPDK fiyatlarının kullanıldığını ancak bu konuda herhangi bir fiyat teklifi alınmadığını gerekçe göstererek açıklamayı reddetmiştir.
Soru: Kamu İhale Kurulu, EPDK fiyatlarının dayanak olarak kullanılmasını nasıl değerlendirmiştir?
Cevap: Kurul, EPDK tarafından il bazında yayımlanan günlük motorin fiyatlarının kamuya açık ve idarenin erişebileceği veriler olduğunu saptamış; dolayısıyla bu fiyatların aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak kullanılmasının mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını “fiyat teklifi alınmamış” gerekçesiyle reddetmesi sonucunda Kurul ne karar vermiştir?
Cevap: Kurul, idarenin bu gerekçesine katılmayarak açıklamanın geçerli olduğunu tespit etmiş ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınmasına, işlemlerin mevzuata uygun şekilde düzeltilmesine karar vermiştir.
Soru: Bu karar doğrultusunda, başvuru sahibinin teklif süreci açısından hangi hukuki sonuç ortaya çıkmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması geçerli sayıldığı için, teklif değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı bulunmuş ve idarenin teklifin değerlendirilmesini sağlayacak şekilde işlem yapması gerektiği sonucu doğmuştur.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu uyuşmazlık, bir ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, teklifinde yer alan motorin girdisi için, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından il bazında yayımlanan günlük akaryakıt fiyatlarını esas almış, bu fiyatların kamuya açık ve güncel olması sebebiyle açıklamayı bu verilere dayandırmıştır. Ancak idare, söz konusu fiyatlara ilişkin herhangi bir piyasa teklifinin sunulmamış olması gerekçesiyle açıklamayı yeterli bulmamış ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir. Bu durum, açıklamanın dayanaklarının yeterliliği ve doğruluğu konusunda hukuki bir uyuşmazlık doğurmuştur.
İhale sürecinde tartışılan temel unsur, maliyet bileşenlerinden biri olan motorin için uygun bir dayanağın sunulup sunulmadığıdır. Başvuru sahibinin EPDK tarafından yayımlanan ve ihale süreciyle aynı döneme ait fiyatları esas aldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu fiyatlar, Kurul tarafından da belirtildiği üzere kamuya açık, erişilebilir nitelikte olup düzenli şekilde güncellenmektedir. Bu çerçevede, açıklamada doğrudan tedarikçiden alınmış bir fiyat teklifinin bulunmaması, verinin resmî nitelikte olması nedeniyle tek başına açıklamayı hükümsüz kılacak bir unsur olarak değerlendirilmemiştir.
Esaslı unsur kavramı, Kurul değerlendirmesinde örtülü biçimde açıklamanın temelini oluşturan kriterlerin geçerliliği üzerinden ele alınmıştır. Burada esaslı unsur, motorin fiyatına ilişkin sunulan verinin açıklamanın dayanağı olarak kullanılabilir nitelikte olup olmadığıdır. Kamuya açık ve güvenilir bir kaynaktan alınmış, güncelliği korunmuş bir verinin, sadece başka bir yöntemle (örneğin özel firmalardan alınacak teklifler yoluyla) desteklenmemiş olması, açıklamayı esaslı yönden geçersiz hale getirmemektedir. Kurul, bu yaklaşımıyla esaslı unsurların şekli değil, içeriği ve kaynağın güvenilirliği üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Vaka pilot ortaklı bir iş ortaklığına ilişkin olmadığı için pilot ortağın deneyimi veya benzeri yapısal unsurlar bu değerlendirmede yer almamaktadır. Tartışma doğrudan teklifin bileşenlerinden birinin açıklanmasıyla ilgilidir ve herhangi bir ortaklık yapısına bağlı farklılık içermemektedir.
Kamu İhale Kurulu, idarenin kararını değerlendirdiğinde açıklamanın mevzuata uygun şekilde yapıldığını, dayanak gösterilen fiyatların kamuya açık, güncel ve güvenilir bir kaynaktan alındığını tespit etmiştir. Bu doğrultuda, idarenin açıklamayı sadece “fiyat teklifi alınmamış olması” gerekçesiyle reddetmesinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmış ve teklifin yeniden değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar, teklif açıklamalarında resmî veri kaynaklarının uygun şekilde kullanılmasının hukuka uygun bir yöntem olarak kabul edilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.