KÜNYE
- Toplantı No: 2022/011
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 23.02.2022
- Karar No: 2022/UY.II-299
- Başvuru Sahibi: Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
- İKN: 2021/417030
- İhale Adı: Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının, hafriyat toprağı depolama tesisinin mevzuata uygun olmaması nedeniyle reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle hafriyat depolama tesisinin uygun olmadığını, nakliye mesafesi ve analiz girdilerinin hatalı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yapımında ortaya çıkan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı yönetilmesi gerektiği, aynı lotta depolamanın uygun olmadığı ve söz konusu tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olup depolama için uygun olmadığına Bakanlık görüşüyle karar vermiştir. İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı 32 km nakliye mesafesinin kullanılması gerektiği, daha düşük mesafenin Kamu İhale Genel Tebliği kapsamında belgelendirilmesi gerektiği, ancak bu iş kaleminin yapı malzemesi değil atık nakli olduğu için idarenin mesafesinin esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu satış tutarları ve iş hacmi belgelerinin mevzuata uygun ve teyit edilmiş olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen tesisin mevzuata uygun olup olmaması teklifin kabulüne nasıl etki eder?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağı olarak gösterilen tesisin mevzuata uygun olmaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir hukuki gerekçe oluşturur. Özellikle, ihale konusu iş kapsamında oluşan atıkların yönetimine ilişkin mevzuat kuralları dikkate alınarak, atıkların uygun tesislerde ayrı ayrı yönetilmesi gerekir. Dayanağın mevzuata aykırı bir tesis olması, teklifin gerçekçi ve uygulanabilir olmadığı anlamına geldiğinden açıklama reddedilir.
Soru 2: Nakliye mesafesinin aşırı düşük teklif açıklamasında idare tarafından belirlenenden farklı gösterilmesi durumunda nasıl bir yaklaşım benimsenmelidir?
Cevap: Nakliye mesafesinde idarenin uygun gördüğü ve yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı mesafenin kullanılması, uygulamada genel kabul gören yaklaşımdır. İsteklinin daha düşük veya farklı mesafeler göstermesi halinde, söz konusu mesafenin Kamu İhale Genel Tebliği kapsamındaki delillerle desteklenip desteklenmediği incelenir. Atık nakli gibi özel iş kalemlerinde idarenin mesafesine öncelik verilme eğilimi vardır; aksi durumun belgelenmesi gerekir.
Soru 3: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analiz girdilerine ilişkin belgelerin uygunluğu hangi kriterlerle değerlendirilir?
Cevap: Analiz girdilerinin dayanağı olan faturalar, iş hacmi belgeleri ve benzeri dokümanların mevzuata uygunluk ve doğruluğu, yetkili kurumların veya Kurulun teyit ve incelemesiyle tespit edilir. Belgeler uygun bulunursa, bunlar açıklamanın geçerliliği açısından engel teşkil etmez. Uygunsuzluk veya doğrulanamama durumunda ise aşırı düşük teklif açıklaması reddedilir.
Soru 4: İdari düzenlemeler ve önceki Kurul kararları bağlamında daha önce karara bağlanmış hususların yeniden tartışılması durumunda nasıl bir yol izlenir?
Cevap: Daha önce Kurulca kesin olarak karara bağlanmış konular hakkında yapılan itirazlar, Kurulun görev alanı dışında sayılır ve yeniden değerlendirilmez. Bu, hukuki kesinlik ve işlemlerin hızlı sonuçlandırılması açısından önemli bir ilkedir. Böyle durumlarda ilgili idari veya yargı mercilerine başvurulması gerekmektedir.
Soru 5: Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının aynı depolama alanında tutulması mevzuat açısından nasıl değerlendirilir?
Cevap: Mevzuatta ve Bakanlık görüşlerinde hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı ayrı ve uygun tesislerde yönetilmesi öngörülür. Aynı lot ya da aynı depolama alanında karışık şekilde tutulmaları uygun bulunmaz. Bu ayrım yapılmadan tesis gösterilmesi, aşırı düşük teklif açıklamasının reddi için geçerli sebep sayılır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterdiği hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının depolanacağı tesisin uygun olmaması, teklifin reddi için nasıl bir hukuki gerekçe oluşturmuştur?
Cevap: Kurulca, hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı ayrı yönetilmesi gerektiği ve aynı lotta depolanmasının mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, dayanak gösterilen tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olup depolama için uygun olmayan bir tesis olduğu Bakanlık görüşüyle saptanmıştır. Bu nedenle, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının temelindeki tesis uygun olmadığından, teklif açıklaması reddedilmiştir.
Soru 2: İhale üzerinde bırakılan isteklinin nakliye mesafesini idarenin belirlediği 32 km yerine 29 km olarak hesaplaması Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurulca, nakliye mesafesinde idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas alınan 32 km mesafesinin kullanılmasının gerektiği; isteklinin 29 km olarak hesaplamasının mevzuata aykırı olduğu belirtilmiştir. Özellikle iş kaleminin atık nakli olması nedeniyle idarenin belirttiği mesafenin esas alınması gerektiği karara bağlanmıştır.
Soru 3: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu analiz girdilerine ilişkin belge ve iş hacmi dökümanlarının durumu Kurulca nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, isteklinin sunduğu “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin faturaların ve pilot ortağın iş hacmi belgelerinin mevzuata uygun ve teyit edilmiş olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, bu belgeler aşırı düşük teklif açıklamasının reddine engel oluşturacak şekilde kusurlu bulunmamıştır.
Soru 4: Başvuru sahibinin nakliye mesafesi ve analiz girdilerinin hatalı olduğu yönündeki iddialarının Kurulca kabul edilmemesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin iddialarının daha önce kendisi tarafından karara bağlanan hususlara itiraz niteliğinde olduğunu ve bu nedenle Kurulun görev alanına girmediği sonucuna varmıştır. Dolayısıyla, söz konusu iddialar esaslı olarak değerlendirilmemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, bir yapım işi ihalesine sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının bertarafına ilişkin tesisin uygunluğu temel bir uyuşmazlık noktası olarak ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, söz konusu tesisin bu tür atıkların depolanması için yeterli ve mevzuata uygun olmadığını, bununla birlikte nakliye mesafesi hesabının eksik ve yanlış yapıldığını ileri sürmüştür. Kurul, yaptığı değerlendirmede bu iddiaların önemli bir kısmını dikkate almış; özellikle dayanak gösterilen tesisin niteliği üzerinde durarak aşırı düşük teklif açıklamasının geçerli sayılmayacağı kanaatine varmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan unsur, sunduğu teklife ilişkin maliyet öngörüsünü açıklamakla yükümlü olan isteklinin, bu açıklamada dayanmış olduğu atık depolama tesisinin mevzuata uygunluğu olmuştur. Teknik olarak inşaat işinin sonucunda ortaya çıkacak hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının birbirinden ayrı şekilde yönetilmesi gerekirken, isteklinin her iki atık türü için aynı tesisin kullanılmasına işaret etmesi, açıklamanın temelini zayıflatmıştır. İlgili Bakanlıktan alınan görüş doğrultusunda söz konusu tesisin geri kazanım amaçlı bir tesis olduğu, ancak düzenli depolamaya uygun nitelikte bulunmadığı netleştirilmiştir. Bu tespit, açıklamanın dayanağını geçersiz kıldığı gibi, sunulan maliyet öngörüsünün de gerçekçi olup olmadığını tartışmalı hale getirmiştir.
Vaka bağlamında değerlendirilen başka bir önemli nokta ise, açıklamada kullanılan analiz girdisine ilişkin bilgilerdir. Kurul, sunulan fatura ve belgeler kapsamında, belirli bir yapı malzemesine ilişkin açıklamanın yeterli ve doğrulanabilir olduğunu saptamıştır. Bu durum, bazı açıklama unsurlarının mevzuata ve ihaledeki teknik çerçeveye uygun biçimde hazırlandığını gösterse de, teklifin tamamının değerlendirilmesinde esaslı unsurun tesis olup olmadığı belirleyici olmuştur. Diğer bir ifadeyle, aşırı düşük teklif açıklamasının bazı bölümleri uygun bulunsa dahi, dayanak tesisin uygunsuzluğu tüm açıklamanın geçerliliğini ortadan kaldırmıştır.
Pilot ortağın iş hacmini gösteren belgeler üzerinde yapılan incelemede ise herhangi bir mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir. İş deneyimine dair bu belgelerin doğruluğu teyit edilmiş olup, bu yönüyle açıklamada pilot ortağın yeterliliği sorgulanmamıştır. Ancak belirleyici olan teklifin maliyet temeline ilişkin unsur olduğundan, bu uygunluk teklifin genel geçerliliğine olumlu etki etmekle birlikte, karar üzerinde belirleyici olmamıştır.
Kurul, açıklamanın esasına ilişkin olarak mevzuata aykırı tesisin kullanılması ve nakliye mesafesinin idare tarafından belirlenen ölçüden düşük gösterilmesini birlikte değerlendirerek, teklifin reddine karar vermiştir. Tesisin ilgili mevzuat gereği uygun olmaması nedeniyle ortaya çıkan sorun, açıklamanın ciddiyet ve geçerlilik bakımından yetersiz kalmasına yol açmıştır. Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.