KÜNYE
- Toplantı No: 2022/011
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 23.02.2022
- Karar No: 2022/UY.II-298
- Başvuru Sahibi: Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
- İKN: 2021/417030
- İhale Adı: Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan hafriyat depolama tesisinin mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklifin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağı olan tesisin depolama amacıyla kullanılamayacağını, idarenin gerekli araştırmayı yapmadığını, nakliye mesafesi ve bertaraf bedelinin mevzuata aykırı belirlendiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacına ve teknik içeriğine ilişkin olarak; hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı yönetilmesi gerektiği, geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarının farklı ve ayrı olması gerektiği, aynı lotta depolama yapılmasının uygun olmadığı tespit edilmiştir. İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı 32 km nakliye mesafesinin kullanılması gerektiği, daha düşük mesafenin kullanılamayacağı, bertaraf bedelinin ise idarenin yayımladığı 5,50 TL/ton tarifesine uygun olduğu değerlendirilmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin kullandığı tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olduğu ve mevzuat gereği hafriyatın depolanmasına uygun olmadığı, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları tesisinin mevzuata uygunluğu nasıl belirlenir, bu konuda yapılan değerlendirmelerde nelere dikkat edilir?
Cevap: Bu tür tesislerin mevzuata uygunluğu, işin teknik içeriği dikkate alınarak, hafriyat ve inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı ayrı yönetilmesi ilkesi doğrultusunda değerlendirilir. Geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarının işlevleri farklı olduğundan, aynı tesisin her iki amaçla da kullanılması mümkün olmayabilir. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen tesisin işin gerektirdiği şekilde depolama yapmaya uygun olup olmadığı idarece titizlikle araştırılmalı; mevzuata uygun olmayan tesisler dayanak gösterildiyse açıklama reddedilebilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında nakliye mesafesi belirlenirken teklif sahiplerinin farklı mesafe bildirmesi halinde hangi kriterlere göre karar verilir?
Cevap: İdare tarafından belirlenen nakliye mesafesi, özellikle yapı malzemeleri dışındaki malzemeler için Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca tevsik edici belgelerle desteklenmediği sürece değiştirilmez. Yaklaşık maliyet hesabında idarece tespit edilen mesafe esas alınır. İstekliler daha düşük mesafe talep ederse, bunu somut ve belgelenmiş verilerle ispatlamak zorundadır; aksi takdirde idarenin mesafesi kabul edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan tesisin işin ve mevzuatın gerekliliklerine uygun olmadığı tespit edilirse ne gibi sonuçlar ortaya çıkar?
Cevap: Bu durumda, açıklamanın dayanağı ortadan kalktığı için aşırı düşük teklif açıklaması reddedilir. Sonuç olarak, ilgili isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde yeniden yapılır. Ayrıca idarenin tesis uygunluğunu yeterince araştırmadığı durumlarda, bu eksiklik de kararda göz önüne alınabilir.
Soru: İhalede aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak olarak sunulan belgelerin (örneğin malzeme satış faturaları, yeterlilik beyanları) doğruluğu ve uygunluğu nasıl kontrol edilir?
Cevap: İdare, sunulan belgelerin somut olarak ilgili iş kalemini kapsayıp kapsamadığını ve yeterlilik kriterlerine uygunluğunu kontrol etmekle yükümlüdür. Mali müşavir onaylı faturalar ve diğer resmi evraklara dayanarak beyanları teyit edebilir. Ancak belgelerin doğruluğu açıklamanın genel uygunluğunu garanti etmez; tesis ve işin teknik uygunluğu ayrı bir değerlendirmeye tabidir.
Soru: İhale işlemleri sırasında idarenin gerekli hukuki ve teknik araştırmaları yapmaması hangi riskleri doğurur?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak teşkil eden unsurları mevzuata uygunluk açısından yeterince incelememesi, yanlış karar verilmesine yol açabilir. Bu durum, iptal, değerlendirme dışı bırakma gibi sonuçlara sebep olur; ayrıca idarenin işlemlerini yenilemesi gerekebilir. Bu nedenle idareler, açıklamaların dayanaklarını teknik ve hukuki açıdan çok yönlü araştırmalı, tereddütlü noktaları titizlikle değerlendirmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterdiği hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisinin kazı malzemesinin depolanması amacıyla kullanılması mevzuata neden uygun bulunmamıştır?
Cevap: Kurul tespitlerine göre, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının ayrı ayrı yönetilmesi gerekmekte, geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarının ise farklı ve ayrı yerler olması zorunludur. İhale üzerinde bırakılan isteklinin dayandığı tesis geri kazanım tesisi niteliğinde olup, kazı malzemesinin depolanması için mevzuata uygun olmadığı ve bu amaçla kullanılamayacağı için aşırı düşük teklif açıklaması geçerli sayılmamıştır.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında kullanılması gereken nakliye mesafesinin belirlenmesinde nasıl bir yaklaşım benimsenmiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyet hesabında idarenin esas aldığı 32 kilometrelik nakliye mesafesinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir. İdarece tespit edilen bu mesafeden daha düşük bir mesafenin kabul edilmesi için, özellikle yapı malzemeleri dışındaki malzemeler bakımından tevsik edici belge sunulması zorunludur. Somut olayda ise böyle bir belge sunulmadığı için daha düşük mesafe kullanılamamış, idarenin belirlediği mesafe değerlendirmeye alınmıştır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının dayanağı nedir?
Cevap: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayandığı tesisin mevzuata uygun olmaması ve idarenin bu konuda gerekli hukuki araştırmayı yapmaması hususları bir araya gelerek, Kurul tarafından açıklamanın reddine ve dolayısıyla isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir. Bu nedenle ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde yenilenmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin kullandığı diğer analiz girdileri ve yeterlilik beyanları nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, isteklinin kullandığı analiz girdilerine ilişkin satış tutanağı ve faturaların ilgili malzemeye ait olduğunu idarece teyit etmiş; ayrıca pilot ortağın iş hacmine ilişkin beyan ettiği ve mali müşavir onaylı faturaların da yeterlilik kriterlerini sağladığını tespit etmiştir. Ancak bu hususlar, aşırı düşük teklif açıklamasının dayandığı tesis mevzuata uygun olmadığı için teklifin kabul edilmesine engel olmamıştır.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu ihalede, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında dayandığı tesisin, kazı malzemesinin bertarafı açısından mevzuata uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, teklifin dayanağını oluşturan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisinin, bu tür kazı malzemesinin depolanması amacıyla kullanılamayacağını ileri sürmüş; bu hususun idarece yeterli araştırılmadığını ve yaklaşık maliyet hesabında esas alınan nakliye mesafesinden daha düşük bir mesafenin haksız şekilde kullanıldığını iddia etmiştir.
Uyuşmazlıkta öne çıkan husus, aşırı düşük teklif açıklamasının çerçevesini oluşturan iş kalemleri ve bunların dayanağında gösterilen tesisin uygunluğudur. Özellikle kazı malzemesinin bertarafı gibi teknik açıdan kritik başlıklar altında, hem mevzuat hem de işin mahiyeti gereği yalnızca depolama sahalarına yönlendirilmesi gereken faaliyetlerin, bu işlevi taşımayan geri kazanım tesislerine dayandırılması teklifin sıhhati açısından sorun teşkil etmiştir. Kurul, söz konusu tesisin teknik olarak depolama faaliyeti yürütmeye elverişli olmaması nedeniyle açıklamanın kabul edilemeyeceğine karar vermiştir.
Vakada esaslı unsur kavramı, aşırı düşük teklif açıklamasının temelini oluşturan ve fiyatın makul olup olmadığını doğrudan etkileyen girdilerin niteliği üzerinden tartışılmıştır. Kazı malzemesinin bertarafı, bu tür yapım işlerinde önemli maliyet kalemleri arasında yer almakta ve açıklamanın inandırıcılığı açısından belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle, kullanılan tesisin yalnızca depo vasfı taşıyıp taşımadığı hususu, teklifin bütünü yönünden esaslı bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Tesisin yalnızca geri kazanım amacıyla çalışıyor olması, davaya konu işteki depolama gerekliliğini karşılamadığından, açıklamanın tamamını geçersiz kılan bir etki oluşturmuştur.
Öte yandan, teklif sahibi isteklinin pilot ortağının iş hacmi açısından sunduğu belgeler ve diğer analiz girdilerine ilişkin açıklamaları, idarece uygun bulunmuş ve yeterlilik kriterlerini karşıladığı tespit edilmiştir. Özellikle malzeme satışlarına dair faturaların doğruluğu teyit edilmiş, iş hacmine ilişkin beyanların ise mali müşavir onaylı belgelerle desteklendiği görülmüştür. Ancak Kurul, bu hususların açıklamanın genel geçerliliğini sağlamaya yetmediği, çünkü esaslı unsur niteliğindeki bertaraf işleminin mevzuata aykırı şekilde açıklandığı kanaatine varmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde hem teknik hem de hukuki yönden tutarlı bir yaklaşım benimsemiş; tesisin mevzuata uygun olmadığı, idarenin de bu konuda gerekli denetimi yapmadığı gerekçeleriyle, aşırı düşük teklif açıklamasının reddine ve isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına hükmetmiştir. Bu karar, ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmış ve açıklamalar arasında tutarlılık ile dayanakların doğruluğu ilkesine açık bir vurgu yapmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.