KÜNYE
- Toplantı No: 2021/028
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 08.07.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1339
- Başvuru Sahibi: Ziya SARI - Zeki ALİBEYOĞLU İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/660475
- İhale Adı: Giresun-Merkez Aksu Vadisi Yapımı İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan birim fiyatların mevzuata uygunluğu nedeniyle idarenin reddi işlemi iptal edildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olduğu ve idarenin açıklamaları reddetme işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla itirazen şikâyette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5 maddesine göre, isteklilerin kamu kurumlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatlarını kullanmaları halinde analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Başvuru sahibinin kullandığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2020 yılı birim fiyatları ile ihale dokümanı kapsamındaki birim fiyat tariflerinin uyumlu olduğu tespit edilmiştir. İdarenin, analiz formatındaki ‘proforma’ ibaresine dayanarak açıklamaları yetersiz görmesi mevzuata aykırıdır.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olmadığını, özellikle D4-0400 ve D5-0500 poz numaralı iş kalemlerindeki beton harcı girdilerinin analiz formatına aykırı şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2020 yılı birim fiyatları ile açıklanmasının kabul edilemez olduğunu belirterek başvuru sahibinin teklifini reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, isteklinin kamu kurumlarınca yayımlanmış güncel birim fiyatları kullanması halinde analiz düzenleme zorunluluğu nasıl değerlendirilir?
Cevap: İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında, kamu kurumlarının yayımladığı cari yıl birim fiyatlarını kullanmaları durumunda, ayrıca detaylı analiz düzenlemeleri genellikle zorunlu olmayabilir. Bu durumda, söz konusu güncel birim fiyatlarının ihale dokümanındaki kapsam ve tariflerle uyumlu olması önemlidir. Uyumsuzluk olmadığı sürece, açıklamaların bu şekilde yapılması geçerli sayılabilir. Dolayısıyla idarece açıklamalar yalnızca “proforma” ifadesine dayanılarak yetersiz bulunmamalıdır.
Soru 2: İhale dokümanındaki birim fiyat tarifleri ile aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan birim fiyatlar arasındaki uyumsuzluk uygulamada hangi sonuçları doğurabilir?
Cevap: Birim fiyatlarda ihale dokümanındaki tarifler ile açıklamalarda kullanılan fiyatlar arasında önemli uyumsuzluk varsa, bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının geçersiz sayılmasına ve teklifin ihale dışı bırakılmasına yol açabilir. Ancak uyumluluk varsa, bu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun kabul edilmesi gerekir. Dolayısıyla, bu noktada yapılan değerlendirmede detaylı ve somut uyum tespiti kritik önemdedir.
Soru 3: İdarelerin, aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz formatında “proforma” ifadesinin bulunması sebebiyle açıklamaları tek başına yetersiz sayması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Genel olarak, analiz formatındaki “proforma” ibaresi tek başına idarenin açıklamaları yetersiz saymasına dayanak oluşturmayabilir. Özellikle kamu kurumlarınca yayımlanmış güncel birim fiyatları kullanıldığında bu ifade gerekçe gösterilse bile açıklamalar geçerli sayılmalıdır. Dolayısıyla, bu tür ret kararları mevzuata uygunluk denetiminde sorun yaratabilir.
Soru 4: Aşırı düşük teklif açıklamaları idarece reddedildiğinde ve bu karar idari yargı veya itiraz mercilerince iptal edildiğinde, ihale sürecinde nasıl bir yol izlenmelidir?
Cevap: Ret kararının iptal edilmesi halinde idare, aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli kabul ederek teklif değerlendirmesine devam etmelidir. İhale işlemleri, söz konusu uyum ve yeterlilik doğrultusunda yeniden ve mevzuata uygun olarak yürütülmelidir. Bu, idarenin geçersiz saydığı teklifin ciddi bir eksiklik olmadan elenmesini önler ve rekabet ilkelerine uygunluğu sağlar.
Soru 5: Kamu idareleri aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken hangi somut ölçütlere dikkat etmeli, iddialı birimler nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: İdareler aşırı düşük teklif açıklamalarını incelerken; kullanılan birim fiyatların güncelliği, ihale dokümanındaki kapsam ve tariflere uygunluk, açıklamanın dayandığı kaynakların güvenilirliği ve açıklamanın teknik ve ekonomik tutarlılığı gibi hususlara dikkat etmelidir. Özellikle kamu kurumlarınca yayımlanan resmi birim fiyatların kullanılması durumunda, bu birimlerin geçerliliği ve doküman kapsamıyla uyumu temel kıstas olmalıdır. Tekrar eden tereddüt durumlarında, açıklamaların reddi yerine ilave bilgi veya açıklama talep edilmesi daha sağlıklı sonuç doğurabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2020 yılı birim fiyatlarının analiz formatundaki “proforma” ibaresine dayanarak reddetmesi hukuki midir?
Cevap: Hayır, idarenin bu gerekçeyle aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetmesi hukuka aykırıdır. Kamu İhale Genel Tebliği gereğince, istekliler kamu kurumlarınca yayımlanmış güncel birim fiyatları kullandığında ayrıca analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Bu nedenle, kullanılan birim fiyatlarının uyumlu olması halinde “proforma” ibaresi tek başına açıklamaların yetersiz sayılmasına yol açmaz.
Soru 2: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullandığı birim fiyatların ihale dokümanındaki birim fiyat tarifleriyle uyumu hangi sonuca varılmasına neden olmuştur?
Cevap: Uyum tespiti, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğunun kabulüne yol açmıştır. Dolayısıyla, idarenin bu açıklamalar nedeniyle teklifi reddetmesi hukuka aykırı bulunmuştur ve ihale işlemlerinin tekrar mevzuata uygun şekilde yürütülmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Soru 3: İdarenin reddetme işleminin iptal edilmesi ihale sürecinde ne tür bir düzeltici işlem gerektirir?
Cevap: İdarenin reddetme işleminden vazgeçip, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli kabul ederek, ihaleye devam etmesi gerekmektedir. Yani, ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmalı ve başvuru sahibinin reddedilen teklifi yeniden değerlendirilmelidir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde başvuru sahibi firmanın teklifinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle açıklama sunması talep edilmiş, sunulan açıklamaların ise idare tarafından yeterli bulunmayarak teklif reddedilmiştir. Uyuşmazlık, başvuru sahibinin açıklamalarında dayanak aldığı kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatların ihale dokümanı ile uyumlu olup olmadığı ve bu açıklamaların “proforma” ibaresi içerdiği gerekçesiyle reddedilmesinin hukuka uygun olup olmadığı etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi teklif açıklamalarının mevzuata uygun biçimde düzenlendiğini savunurken, idare özellikle belirli iş kalemlerinde analiz biçiminin dokümana uygun olmadığını öne sürmüştür.
Uyuşmazlığın temelinde, başvuru sahibinin açıklamalarında yer verdiği beton harcı girdileri yer almakta olup, bu açıklamalarda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2020 yılı birim fiyatlarının esas alındığı görülmektedir. İdare ise anılan fiyatların analizlerde doğrudan kullanılmasını ve “proforma” ibaresinin yer almasını yeterli görmemiştir. Ancak, ihale mevzuatının uygulanmasına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde kamu kurumlarınca yayımlanmış güncel birim fiyatların kullanılması durumunda ayrıntılı analiz sunma yükümlülüğü ortadan kalkmaktadır; bu da başvuru sahibinin yaptığı açıklamaların biçimsel gerekçelerle reddedilmesini hukuken tartışmalı hale getirmiştir.
Bu bağlamda “esaslı unsur” kavramı, açıklamaların geçerliliğinde belirleyici bir kriter olarak öne çıkmaktadır. Mevzuat yorumunda da açıklandığı üzere, birim fiyatlardaki ifadelere biçimsel olarak bağlı kalmak yerine açıklamanın dayandığı kaynağın güvenilirliği ve anlamlı bir teknik karşılığının bulunup bulunmadığı önem taşımaktadır. Bu çerçevede, açıklamanın “proforma” ibaresi içermesi, bütünüyle yapının esaslı unsurlarını ortadan kaldırmadığı sürece geçerliliğini tek başına etkilemez. İncelenen vakada, kullanılan fiyatların ihale dokümanındaki tariflerle teknik ve içerik itibarıyla uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Pilot ortak özelinde yapılan değerlendirmede somut bir iş deneyimi tartışması yer almamakla birlikte, açıklamaların sunulması ve teklifin açıklanabilirliğinde işin önemli kısımlarının yeterli ve uygun gerekçelerle desteklenmiş olması, rekabet ve eşitlik ilkeleriyle uyumlu bir değerlendirme süreci izlendiğini göstermektedir. İhale dışı bırakma kararı ise bu bağlamda yalnızca şekli nitelikteki ifadeler nedeniyle verilmiş olup, sunulan bilgi ve belgelerin içeriği esas alınmadığından itirazen şikayet konusu olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede kullanılan birim fiyatların ihale dokümanı ile uyumlu olduğunu ve açıklamaların teknik açısından yeterli görülebileceğini tespit etmiştir. Kurul, idarenin özellikle “proforma” ibaresine dayanarak açıklamaları yetersiz saymasını mevzuata aykırı bulmuş ve reddetme işleminin iptaliyle birlikte teklifin yeniden değerlendirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlemiştir. Böylece, teklif sahibinin açıklamalarının sadece biçimsel unsurlara dayalı olarak dışlanması engellenmiş; değerlendirme sürecinin içeriğe odaklanarak daha hakkaniyetli biçimde yürütülmesi sağlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.