KÜNYE
- Toplantı No: 2021/047
- Gündem No: 86
- Karar Tarihi: 24.11.2021
- Karar No: 2021/UY.I-2136
- Başvuru Sahibi: Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/395497
- İhale Adı: Orta Mesarya Ovası Sulaması İletim Hattı Yapımı 1 Kısım
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmaması nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik belgelerinin usulüne uygun olmadığını, teklif mektubu ve birim fiyat cetvelinde hata bulunduğunu, geçici teminat ve banka referans mektuplarının standartlara aykırı olduğunu, bilanço ve iş hacmi bilgilerinin uygun olmadığını, iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmadığını, fiyat dışı unsur puanlamasında usulsüzlük olduğunu ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği kapsamında, aşırı düşük teklif açıklamasında en önemli iş kalemi olan çelik boru döşemesi ve deniz nakliyesi girdilerinin piyasa koşullarına uygun şekilde açıklanması gerektiğini, ancak isteklinin kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatları kullanarak ve teknik şartnamede belirtilen kalınlık değerlerine uygun olmayan hesaplamalar yaparak açıklama sunduğunu tespit etmiştir. Bu durum, idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı piyasa fiyatları ile aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatların farklı olmasına ve açıklamanın teknik şartnameye uygun olmamasına neden olmuştur. Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklaması için istenen belgelerin EKAP üzerinden teyit edilmesi ve yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen ayırt edici numaraların uygunluğu da değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, idarenin belirlediği analiz formatına uyulmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir mi?
Cevap: Evet, idarece belirlenen formatın dışına çıkılarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları, teknik ve fiyatlandırma unsurlarının şeffaf ve ölçülebilir şekilde ortaya konmasını engellediği için, sıklıkla teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur. İdarelerin genel olarak tercih ettikleri standart formatlar, piyasa koşullarının doğru analiz edilmesine olanak tanır; bu formata aykırı açıklamalar ise, yeterince ikna edici bulunmayabilir.
Soru: Teknik şartnamede belirtilen özelliklere uygun olmayan malzeme veya iş kalemi baz alınarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları nasıl değerlendirilir?
Cevap: Teknik şartnamede öngörülen kriterlere uygun olmayan hesaplamalar veya fiyatlamalar, aşırı düşük teklif olarak kabul edilen tekliflerde önemli eksiklik olarak görülür. Bu durumda yapılan açıklama, işin gerektirdiği teknik özellik ve maliyeti karşılamadığı için, teklif geçerli aşırı düşük açıklaması sayılamayabilir ve değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelir.
Soru: Piyasa fiyatlarından belirgin şekilde farklı olan birim fiyatlarla yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları ihale sürecinde nasıl sonuçlanabilir?
Cevap: Piyasa fiyatlarından önemli ölçüde sapma gösteren birim fiyatlara dayanarak sunulan aşırı düşük açıklamalar, teklifin gerçekçi ve uygulanabilir olmadığı şüphesini uyandırır. Bu durumda idareler ve inceleme kurulları, açıklamanın uygunluğunu tartışırken piyasa koşullarını esas alır ve uygun bulunmayan açıklama nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması yaygın bir uygulamadır.
Soru: EKAP üzerinden teyit edilmesi gereken belgelerin veya beyan edilen ayırt edici numaraların uygunluğu aşırı düşük teklif açıklamasında nasıl bir etkiye sahiptir?
Cevap: EKAP üzerinden teyit ve uygun numaraların beyanı, aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilirliğini artıran unsurlardır. Ancak bu destekleyici belgelerin uygunluğuna rağmen; açıklamanın teknik şartnameye veya fiyatlandırma esaslarına uygun olmaması halinde, teklif geçerli açıklama sayılmayabilir. Yani belgelerin doğruluğu tek başına aşırı düşük açıklamanın uygunluğunu garanti etmez.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında teknik, mali ve idari şartname hükümlerine tam uyumun sağlanamaması halinde hangi hukuki sonuçlarla karşılaşılır?
Cevap: Teknik, mali ve idari şartnamelerle tam uyum sağlanamayan aşırı düşük teklif açıklamaları, ihale mevzuatı açısından geçersiz kabul edilme riskini taşır. Bu durumda idare, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verebilir; söz konusu karar itirazlarda genellikle Kurul tarafından da desteklenir. Uyumsuzluklar, ihale işlem bütünlüğünü ve rekabet eşitliğini zedeleyebileceği için dikkate alınır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, teknik şartnamede belirtilen kalınlık değerlerine uygun olmayan hesaplama yapılması Kurul kararı açısından ne anlama gelmiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında teknik şartnamede belirtilen kalınlık değerlerine uygun olmayan hesaplamaların yapılmasını, aşırı düşük teklifin piyasa koşullarını yansıtmaması ve idare tarafından yaklaşık maliyette esas alınan fiyatlarla uyumsuzluk oluşturması olarak değerlendirmiştir. Bu durum, teklifin teknik şartnameye aykırı şekilde değerlendirildiği ve dolayısıyla geçerli bir aşırı düşük teklif açıklaması sayılamayacağı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını sağlamıştır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece belirlenen analiz formatına uyulmaması Kurul kararında nasıl karşılık bulmuştur?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasının idarece belirlenen analiz formatına uygun olmamasını, teklifin usulsüz sayılması ve değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe olarak kabul etmiştir. Bu vakada, esasa ilişkin incelemede aşırı düşük açıklamanın teknik ve fiyatlandırma unsurlarının idarenin şartlarına uygun gerçekleşmediği tespit edilmiş ve bu nedenle şikayet reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi tarafından ileri sürülen yeterlik belgelerinin usulüne uygun olmaması iddiası Kurul kararında nasıl ele alınmıştır?
Cevap: Kurul, yeterlik belgelerinin usulüne uygun ve mevzuata uygun şekilde sunulduğu kanaatine varmıştır. Bu iddia hakkında olumlu bir tespit yapılmamış ve aşırı düşük teklif açıklamasındaki usulsüzlük esas alınarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar verilmiştir. Yani yeterlik belgeleriyle ilgili iddia kabul görmemiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan birim fiyat tariflerinin piyasa fiyatlarından farklı olması Kurulun kararını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan birim fiyatların, idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı piyasa fiyatlarından farklı olmasının açıklamanın uygun bulunmaması yönünde önemli bir unsur olduğunu belirtmiştir. Piyasa koşullarını yansıtmayan fiyatlandırma nedeniyle teklif geçerli bir açıklama kapsamına girmemiş, bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, yapım işi ihalesinde aşırı düşük teklif açıklamasına dayalı teknik ve mali yeterliliğin değerlendirilmesi sürecinde ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin hem aşırı düşük teklif açıklamasında hem de diğer yeterlik belgelerinde çeşitli aykırılıklar olduğunu ileri sürmüştür. Ancak, Kurul, yalnızca aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin teknik ve fiyatlandırma tutarsızlıklarını esas alarak değerlendirme yapmış; diğer iddia edilen hususları yerinde bulmamıştır. Özellikle çelik boru döşeme ve deniz nakliyesi gibi maliyeti belirleyici iş kalemlerinin açıklamasında tespit edilen sorunlar uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur.
Aşırı düşük teklif açıklamasında tartışılan temel husus, isteklinin idarece belirlenen analiz formatını esas almamasıdır. Ayrıca teknik şartnamede belirtilen boru kalınlık değerleri göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, açıklanan fiyatların hem işin teknik gerekliliklerine hem de piyasa gerçekliğine aykırı olmasına yol açmıştır. Bu durum, özellikle idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas alınan parametrelerle ciddi bir uyumsuzluk oluşturmuştur. Açıklamanın temel fiyatlandırma öğelerinde tutarsızlık içermesi, teklifin teknik ve ekonomik bütünlüğünü zedelemiş; bu da Kurul nezdinde teklifin geçerli açıklama olarak kabul edilmemesine neden olmuştur.
Esaslı unsur olarak değerlendirilen çelik boru döşemesi ve deniz nakliyesi, işin teknik kapsamı içinde belirleyici bir ağırlığa sahiptir. Kurul, bu iş kalemlerinin açıklamalarının teknik şartnameyle tam uyumlu ve piyasa verilerine dayalı olması gerektiğini vurgulamıştır. Ancak isteklinin bu kalemlerde yaptığı açıklamalar, işin teknik standartlarını karşılamayan ve piyasa gerçeklerinden sapma gösteren unsurlar içermektedir. Bu şekilde yapılan açıklamalar, sadece şekli bir eksiklik değil; ihalenin temel mali yapısını etkileyen nitelikte esaslı bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
İstekli bir ortak girişimin parçası olarak ihaleye katılmış olup, pilot ortağın sunduğu iş deneyim belgesinin uygunluğu da değerlendirilmiştir. Ancak Kurul kararında bu hususta olumsuz bir tespit bulunmamaktadır. Pilot ortağın iş deneyiminin benzer işe uygun olmadığı iddiası başvuru sahibi tarafından ileri sürülmüş olsa da, Kurul yeterlik belgelerinin genel itibarıyla mevzuata uygun olduğu kanaatine varmıştır. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasındaki teknik ve fiyatlandırma aykırılıkları esas alınırken, iş deneyimi yönünden bir yetersizlikten söz edilmemiştir.
Sonuç olarak Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasının idarenin belirlediği analiz formatına ve teknik şartnameye uygun olmaması nedeniyle, bu açıklamanın geçerli kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır. Piyasa koşullarından sapma gösteren birim fiyat tarifleri ile teknik yeterliliği karşılamayan mali değerlendirmelerin varlığı, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuken kaçınılmaz kılmıştır. Bu yönüyle şikâyet başvurusu teknik gerekçelerle reddedilmiş, ancak karar gerekçesi olarak esasen fiyat açıklamasındaki uyumsuzluk öne çıkarılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.