KÜNYE
- Toplantı No: 2021/036
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 02.09.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1614
- Başvuru Sahibi: Kaan Yol İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/253754
- İhale Adı: Kayseri-Pınarbaşı Devlet Yolu Km:47+400-54+815, Km: 84+320-91+500, Km:26+880-30+080 (Tomarza Kavşağı) Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Bsk) İkmal Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında C 25/30 beton harcı ile ilgili mevzuata uygun açıklama yapılmaması nedeniyle ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, diğer iki isteklinin yeterlik belgelerinin eksik olduğu, fiyat dışı unsurların EKAP üzerinden doldurulmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, özellikle C 25/30 beton harcı iş kaleminin açıklanmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece belirlenen analiz formatına uygun olarak yapıldığını, işçilik fiyatlarının ihale tarihindeki asgari ücretin altında olmadığını, iş makineleri ve nakliye girdilerinin mevzuata uygun şekilde açıklandığını tespit etmiştir. Ancak, C 25/30 beton harcı iş kalemi için açıklama yapılmadığı ve yerine C 30/37 beton harcı ile açıklama sunulduğu, bu nedenle ihale konusu işte kullanılması öngörülen C 25/30 beton harcının 1/20’si kadar satışın fiyat teklifine konu edilmediği anlaşılmıştır. Bu eksiklik, ihale konusu işin önemli bir bileşeni olan C 25/30 beton harcının aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata uygun şekilde açıklanmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında iş kalemlerinden biri için mevzuata uygun açıklama yapılmadığında teklifin akıbeti nasıl olur?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale konusu işin önemli ve somut kalemlerinden herhangi biri için mevzuata uygun ve yeterli açıklama yapılmaz veya teklif fiyatına uygun şekilde tevsik edilmezse, bu durum teklifin bütünlüğünü ve gerçekliğini zedeler. Sonuç olarak, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve ihale işlemlerinin iptal edilerek baştan yapılması yönünde karar verilmesi olağan bir uygulamadır. Burada önemli olan, eksikliğin işin önem derecesine göre değerlendirilmesidir; küçük ve etkisi belirsiz kalemlerdeki eksiklikler aynı sonucu doğurmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında benzer nitelikteki iş kalemleri için farklı standartlarda açıklama yapılması değerlendirmeyi nasıl etkiler?
Cevap: Bir iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın, ihale dokümanında belirtilen teknik veya standart tanımlamalara (örneğin beton dayanım sınıfı gibi) uygun olmaması, teklifin o kalem açısından açıklanması olarak kabul edilmez. Diğer kalemlerde mevzuata uygunluk olsa dahi, söz konusu hatalı veya eksik açıklama o kısmın teklif fiyatının gerçekçi olmadığını gösterdiği için, teklifin bütünü değerlendirildiğinde bu durum teklifin yetersizliğine ve sonucunda elenmesine sebep olabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması format ve içerik açısından idarece belirlenen kurallara uygun şekilde düzenlenmesi hangi açılardan önem taşır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece istenen format ve içerikte yapılması, teklifin her iş kalemi için şeffaf, denetlenebilir ve karşılaştırılabilir şekilde açıklanmasını sağlar. Bu nedenle, açıklama formatına ve kapsamına aykırılık, eksik veya örneğin farklı beton dayanım sınıfı gibi mevzuata uymayan içerik, açıklamanın reddi ve teklifin elenmesinde doğrudan etkili olur. Dolayısıyla, idarenin verdiği açıklama formatı ve istenen içerik titizlikle takip edilmelidir.
Soru: Fiyat dışı unsurların EKAP üzerinden doldurulmaması veya yeterlik belgelerinin eksik olması genellikle aşırı düşük teklif değerlendirmelerini nasıl etkiler?
Cevap: Fiyat dışı unsurların EKAP üzerinden eksiksiz doldurulması ve yeterlik belgelerinin tam olması, ihale mevzuatı gereği asgari zorunluluklardandır. Ancak, bu alanlarda eksiklikler her zaman aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesine neden olmayabilir. Değerlendirme organları, asıl dikkati aşırı düşük teklif açıklamalarının doğruluğu ve mevzuata uygunluğuna verir; eksiklikler teklifin elenmesi için doğrudan sebep oluşturmayabilir. Bu husustaki tereddütlü durumlarda idari ve yasal inceleme daha ayrıntılı yapılmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında açıklanan fiyatlar veya maliyet unsurlarının asgari ücretten düşük olması teklif değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik unsurlarına ilişkin fiyatların, ihale günü yürürlükte olan asgari ücretin altında gösterilmesi, teklif fiyatının gerçek dışı ve düşük olduğu yönünde güçlü bir belirti olarak değerlendirilir. Bu durum, teklifin açıklamasının geçersiz sayılmasına veya teklifin bütünüyle reddedilmesine yol açabilir. Ancak burada, işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında sadece asgari ücret değil, ayrıca sektör ve işin kapsamına uygun diğer maliyet unsurları da gözetilir. Bu nedenle sadece nominal olarak asgari ücretin altında olması tek başına kesin elenme sebebi olmayabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında C 25/30 beton harcı iş kalemine ilişkin açıklama yapılmaması ne tür bir hukuki sonuca yol açmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında C 25/30 beton harcı kalemi ile ilgili mevzuata uygun açıklama yapmaması, bu kalemin teklif fiyatına uygun şekilde açıklanmadığını göstermiştir. Bu eksiklik nedeniyle teklif, ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale işlemlerinin baştan, mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Soru: Diğer aşırı düşük teklif açıklamalarının ve belgelerin mevzuata uygun bulunması, C 25/30 beton harcı kalemindeki eksikliğin sonucu üzerinde nasıl bir etki yaratmıştır?
Cevap: Diğer açıklama ve belgelerin mevzuata uygun bulunması, genel aşırı düşük teklif tespit yöntemlerinin doğru işletildiğini göstermiştir. Ancak, C 25/30 beton harcı gibi ihale konusu işin önemli kalemlerinden birinde mevzuata aykırılık olması, teklifin bütünü açısından geçerliliğini ortadan kaldırmış ve tek başına teklifin değerlendirme dışı kalmasını gerektirmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin C 25/30 beton harcı kalemi için verdiği açıklamanın yerine sunulan C 30/37 beton harcı açıklaması, değerlendirme sürecinde nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İstekli, C 25/30 beton harcı iş kalemi yerine C 30/37 beton harcı ile açıklama sunmuştur. Bu durumda ihale konusu işte öngörülen C 25/30 beton harcının yaklaşık beşte birinin fiyat teklifine dahil edilmediği anlaşılmış, bu nedenle açıklama mevzuata uygun sayılmamıştır ve teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin diğer iki isteklinin yeterlik ve fiyat dışı unsurlarla ilgili iddiaları Kurul kararında nasıl ele alınmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin diğer iki isteklinin yeterlik belgelerinin eksik olduğu ve fiyat dışı unsurların EKAP’ta doldurulmadığı iddialarına ilişkin karar özetinde herhangi bir olumsuz tespit veya ret bulunmamaktadır. Bu nedenle Kurul, esasen aşırı düşük teklif açıklamasındaki C 25/30 beton harcı eksikliğine odaklanmış ve diğer iddialar hakkında herhangi bir olumsuz sonuç üretmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarının usule ve mevzuata uygunluk yönüyle incelenmesi sırasında ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde yer alan bazı önemli iş kalemlerinin açıklanmadığını, özellikle de beton harcı kaleminin teklif fiyatına uygun biçimde gerekçelendirilmediğini iddia etmiştir. Kurul tarafından yapılan incelemede, esas uyuşmazlık konusu, C 25/30 sınıfı hazır beton harcı iş kaleminin açıklama kapsamında değerlendirilmediği ve bu nedenle teklifin geçerliliği açısından ciddi bir eksiklik oluşturup oluşturmadığı yönünde şekillenmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan ihtilaf, iş kalemlerinin analiz formatına uygun biçimde açıklanıp açıklanmadığına ilişkindir. Somut olayda, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan formatın idarece belirlenen yapıya uygun olduğu, diğer birçok maliyet unsurunun mevzuata göre tevsik edildiği tespit edilmiştir. Ancak beton harcı gibi teknik yönü ve maliyeti açısından önemli bir iş kaleminin, belgeler üzerinde öngörülen sınıf ile farklı şekilde açıklanması, fiyat analizlerinin bütünlüğünü zedelemiştir. İstekli tarafından C 25/30 yerine C 30/37 sınıfı harca ait bilgi ve belgeler sunulmuş, bu durum teknik eşleşmenin sağlanmadığını ve sunulan açıklamanın ihale dokümanıyla örtüşmediğini göstermiştir.
Burada esaslı unsur kriteri ön plana çıkmaktadır. C 25/30 beton harcı, ihale konusu işin teknik ve mali içeriğinde belirli ağırlığa sahip bir kalemdir ve sunulan teklifin gerçekliğini yansıtan unsurlar arasında yer almaktadır. Bu iş kaleminin açıklanmasında ortaya çıkan sapma, sadece küçük bir gözden kaçırma olarak değil, teklifin bütünsel geçerliliğini etkileyen bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Kurul, bu tür önemli teknik nitelikli kalemlerde yapılacak açıklamaların, birebir ihale dokümanındaki öngörülere paralel olması gerektiği görüşünü benimsemiş; benzer nitelikte fakat farklı sınıfa ait bir açıklamanın kabul edilemeyeceğini ortaya koymuştur.
Pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterlik kriterleri yönünden herhangi bir olumsuz değerlendirme yapılmamış, bu alanlarda sunulan bilgi ve belgeler açısından bir eksiklik belirlenmemiştir. Benzer şekilde, işçilik, iş makineleri veya nakliye gibi diğer maliyet kalemlerinin açıklamasında da yerleşik uygulamalara aykırı herhangi bir durum tespit edilmemiştir. Dolayısıyla teklif teknik açıdan esasen yeterli görünmekle birlikte, yalnızca beton kalemi üzerinden yapılan hatalı açıklamanın, açıklamanın tümü üzerinde etkili olduğu kabul edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu bu değerlendirmeler çerçevesinde, açıklanmayan ya da yanlış kalemle açıklanan işin, ihale konusu işin önemli bileşenlerinden biri olduğunu gözeterek, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Kurulun yaklaşımı, mevzuata aykırılık yalnızca bir kalemi kapsasa dahi, bu eksikliğin teklifin geneli açısından oluşturduğu sıhhat sorununu ortaya koymaktadır. Bu nedenle ihale işlemlerinin en baştan, usule ve mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiş, diğer iddialar yönünden ise ayrıca bir yaptırım ya da tespit ortaya konmamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.