KÜNYE
- Toplantı No: 2021/011
- Gündem No: 52
- Karar Tarihi: 17.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-626
- Başvuru Sahibi: Erdoğan Kardeşler Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/567813
- İhale Adı: Çiçekdağı (Kırşehir) İçmesuyu İnşaatı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde analiz formatı ve kapsam eksikliği nedeniyle ihale işlemi mevzuata aykırı bulunarak düzeltici işlem kararı verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ilk aşırı düşük teklif açıklamasının esas alınmasını ve idarenin ikinci açıklama talebindeki analizlerin yaklaşık maliyete uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin analizlerin temel girdilere kadar ayrıştırılarak ve tutarları ile miktarları belirtilerek istenmesi gerekmekte; ayrıca açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tespit edilmelidir. İdarenin 29.12.2020 tarihli ilk talebinde analiz girdileri ve miktarları yer almamış, 13.01.2021 tarihli ikinci talepte ise sadece başvuru sahibinden açıklama istenmiş, bu da mevzuata aykırıdır. Ayrıca, analizlerin temel alt analizlere kadar ayrıştırılmaması ve analiz girdilerinin uygun şekilde sunulmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmamıştır.
İdare Görüşü
İdare, ilk açıklama talebinde analiz girdileri ve miktarlarını vermemiş, ikinci talepte ise sadece başvuru sahibinden açıklama istemiş ve ek analiz, bilgi ve belge sunulmadığı gerekçesiyle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde idarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizleri ayrıntılı şekilde göstermemesi ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizleri temel alt analizlere kadar ayrıştırmadan ve girdilerin tutar ve miktarlarını açık şekilde belirtmeden talepte bulunması, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmaması anlamına gelir. Bu durum, tekliflerin gerçekçi değerlendirilmesini engellediği için ihale işleminin mevzuata aykırı yürütülmesine yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde idarenin yalnızca bir istekliden açıklama istemesi hangi mevzuat sorunlarını doğurabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını kapsayan iş kalemlerine ilişkin analizler tüm isteklilerden istenmelidir. İdarenin sadece bir istekliden açıklama talep etmesi, diğer isteklilerin haklı olarak eşit muamele görmediği iddiasına neden olabilir ve bu durum itirazlara, değerlendirme dışı bırakma hatalarına veya iptal kararlarına sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması için uygun analiz formatı ve kapsamı nasıl belirlenmelidir?
Cevap: Analizler, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş gruplarının temel girdileri baz alınarak, her bir girdinin miktarı ve tutarını ayrıca göstererek sunulmalıdır. Ayrıca, hangi analiz girdilerinin açıklanmayacağı (örneğin işletme karı gibi) önceden tespit edilerek isteklilere bildirilmelidir. Bu standartların sağlanmaması, aşırı düşük açıklamasının geçerliliğini zedeleyebilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde analiz girdilerini ve miktarlarını eksik sunması hangi hukuki sonuçlara yol açabilir?
Cevap: Böyle bir durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının usule uygun yapılmadığı ve bu nedenle ihale işlemlerinin mevzuata aykırı olduğu sonucunu doğurabilir. İhale sürecinin iptali, işlemin yeniden yapılması veya isteklilerin elenmesi gibi sorunların kaynağı olabilir.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklaması alınırken idarenin uyması gereken temel usuller nelerdir?
Cevap: İdare, her aşırı düşük teklif için yaklaşık maliyetin %80’ini içeren iş kalemlerine ilişkin analizleri temel alt detaylarına kadar ayrıştırarak, miktar ve tutar olarak standart bir formatta istemeli, açıklanması zorunlu olmayan girdileri belirlemeli ve tüm isteklilere eşit koşullarda açıklama yapma imkânı tanımalıdır. Aksi halde sonuçta ortaya çıkan değerlendirme hataları ihalenin iptaline veya itirazlara neden olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin ilk aşırı düşük teklif açıklaması talebinde analiz girdileri ve miktarlarını içeren uygun formatı sunmaması hangi ihlal sonucunu doğurmuştur?
Cevap: İdarenin ilk aşırı düşük teklif açıklaması talebinde analiz girdileri ve miktarlarını içeren uygun formatı sunmaması, aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmaması sonucunu doğurmuştur ve bu nedenle ihale işlemi mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: İdarenin ikinci aşırı düşük teklif açıklaması talebinde sadece bir istekliden açıklama istemesi ne şekilde mevzuata aykırıdır?
Cevap: Mevzuat gereği, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin temel girdilere kadar ayrıştırılarak ve tutarlarıyla birlikte tüm isteklilerden istenmesi gerekirken, idarenin sadece bir istekliden açıklama istemesi mevzuata aykırıdır.
Soru: Analizlerin temel alt analizlere kadar ayrıştırılmaması ihale sürecinde ne tür bir eksiklik yaratmıştır?
Cevap: Analizlerin temel alt analizlere kadar ayrıştırılmaması, aşırı düşük teklif açıklaması açısından tekliflerin gerçekçi ve yeterli şekilde değerlendirilmesini engellemiş; dolayısıyla ihale işleminin sağlıklı yürütülmesine mani olmuştur.
Soru: İhale işleminin mevzuata uygun hale getirilmesi için alınan nihai karar nedir?
Cevap: İhale işleminin mevzuata uygun yürütülmesi için, teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden mevzuata uygun analiz formatı ve kapsamıyla yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesine ve bu doğrultuda ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklaması sürecine ilişkin bu vakada temel uyuşmazlık, idarenin teklif sorgulamasına yönelik uygulamasında biçimsel ve usule ilişkin hataların bulunmasıdır. Başvuru sahibi, kendisinden istenen ikinci açıklamanın yaklaşık maliyete uygun olmadığını ve sadece kendisinden belge talep edilmesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığını belirtmiştir. Uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilme biçimi ile sınırlıdır ve özellikle açıklama süreciyle bağlantılı format, kapsam ve eşit işlem ilkesi çerçevesinde şekillenmiştir. Bu çerçevede, ihale süreci açısından son derece belirleyici bir işlem olan aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik talebin içeriksel ve usul açısından eksikliği, süreci sakatlar niteliktedir.
Vakada tartışma konusu olan temel mesele, idarenin analiz isteme şeklinin Kamu İhale Tebliği’ne uygun olmamasıdır. Özellikle ilk açıklama talebi sürecinde analiz girdileri ve miktarlarının yer almaması, istekliler açısından sağlıklı ve anlamlı bir açıklama yapılmasını mümkün kılmamıştır. Böyle bir durumda, aşırı düşük teklif sorgulaması teknik olarak çalışabilir nitelikte olmaktan çıkmaktadır. İkinci açıklama talebi ise yalnızca başvuru sahibine yöneltilmiş, diğer teklif sahiplerinden aynı kriterlere göre açıklama istenmemiştir. Bu yaklaşım, aşırı düşük teklif açıklamasının tüm istekliler bakımından karşılaştırılabilir ve eşit şartlarda yapılmasını engellemiştir.
Esaslı unsur analizinde, ihale komisyonunun açıklama talebinde bulunurken yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine odaklanmadığı ve bu kalemlere ait analizlerin temel girdilere kadar ayrıştırılmadığı görülmektedir. Eksik formatla yapılan bu talep, açıklamada bulunacak istekliye hangi girdiler için beyan sunması gerektiği konusunda belirsizlik yaratmıştır. Açıklama yapılması istenmeyecek girdilerin dahi ayrıştırılmaması, hem açıklamanın sağlıklı şekilde yapılamamasına hem de değerlendirme sürecinin özensizliğine neden olmuştur. Bu yönüyle, açıklamanın dayandığı yöntem eksik olduğundan, açıklamanın kendisi geçerliliğini yitirmiştir.
Değerlendirme dışı bırakılan başvuru sahibinin ikinci kez açıklama sunmaya zorlandığı bu süreçte, diğer isteklilere aynı yükümlülük getirilmemiştir. Oysa eşit muamele ilkesi gereği, teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden aynı anda, aynı kapsamda açıklama talep edilmesi gerekirdi. Bu yapılmadığından, pilot ortak ya da diğer ortakların iş deneyimi ya da mali yapısı gibi unsurların karşılaştırılması da mümkün hale gelmemiştir. Böylece açıklama süreci yalnızca başvuru sahibine özgülenmiş, rekabet ortamı ve şeffaflık ilkesine zarar verilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, söz konusu eksikliklerin ihale işlemini sakatladığı sonucuna varmış ve bu nedenle düzeltici işleme hükmetmiştir. Kurulun değerlendirmesinde ağırlık verilen gerekçeler; analizlerin uygun formatta sunulmaması, temel girdilerle desteklenmemesi ve sadece bir istekliye yönelik açıklama talebinde bulunulmasıdır. Bu durumun, tekliflerin sağlıklı şekilde karşılaştırmasını imkânsız kıldığı belirtilmiş ve sınır değerin altında kalan diğer isteklilere de mevzuata uygun açıklama talebinde bulunulmak suretiyle sürecin yeniden yürütülmesine karar verilmiştir. Kurulun kararı, aşırı düşük teklif sürecinin şekli değil, içerikle bağlantılı unsurlar açısından değerlendirilmesinin gerekliliğini ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.