KÜNYE
- Toplantı No: 2019/046
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 09.10.2019
- Karar No: 2019/UY.II-1293
- Başvuru Sahibi: Sette Yapı Bilişim A.Ş. - Umut Aydın Ortalama Sistem Kurulum Taah. Tic. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/185081
- İhale Adı: Amasya Çevre Yolu Km: 0+000-11+300 Arası Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Tünel Kontrol Merkezi Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz formatlarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle işlemin iptali ve yeniden açıklama istenmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu, analiz formatlarının değiştirilerek malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmediğini, fiyat tekliflerinin uygun belgelerle desteklenmediğini, aritmetik hatalar bulunduğunu, teklif bedelinin işin yapılabilirliğini sağlamadığını, metrajların farklı olduğunu, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olduğunu ve bilanço ile gelir tablosunun mevzuata uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurum incelemesinde, ihale konusu işin elektrik, elektronik, elektromechanik ve tünel kontrol merkezi yapım işi olduğu, toplam 64 iş kaleminin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sorgulandığı, ancak idarece özel iş kalemleri ve paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadan ve tutarların doğru şekilde belirtilmeden isteklilere verildiği tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesine aykırı olup, analiz girdilerinin %3 ve %15 sınırları dikkate alınarak açıklama istenmesi gerekmektedir. Ayrıca, işçilik girdileri için açıklama istenilmesi zorunludur. İsteklinin bilanço ve gelir tablosu ise mevzuata uygun ve yeterlik kriterlerini sağlamaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz formatlarının muhasebe veya mali tablolarla ilişkilendirilmesi zorunlu mudur ve bu tabloların uygunluğu nasıl değerlendirilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, isteklinin mali durumunu ve teklifin gerçekçiliğini desteklemek üzere bilanço ve gelir tablosu gibi mali tabloların sunulması beklenebilir. Ancak bu tabloların kendiliğinden aşırı düşük teklif açıklaması niteliğinde olup olmadığı veya teklifin uygunluğunu kesin belirlediği değerlendirilmez. Mali tabloların mevzuata uygun ve güncel olması, yeterlik açısından baz alınabilir. Mali tabloların teklifin dayanak belgeleri olarak uygunluğunun tespiti ise idare ve ilgili kurulun teknik ve hukuki incelemesiyle yapılır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması isteminde analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: Temel girdilere ayrıştırılmış analiz formatları, iş kalemlerinin maliyet unsurlarının (malzeme, işçilik, makine vb.) net olarak ayrı ayrı ve detaylı şekilde ortaya konmasını sağlar. Bu ayrıştırma, aşırı düşük teklifin gerçekçiliğinin değerlendirilmesinde eşit koşullarda sorgulama yapılmasını ve teklifin uygulanabilirliğinin teknik ve mali açıdan izlenebilir olmasını temin eder. Ayrıştırma yapılmadan sorgulama yapılması, mevzuat açısından eksik kabul edilir ve itirazlara yol açabilir.
Soru: İşçilik girdileri açısından aşırı düşük teklif sorgulamasında nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif açıklamasında ayrı ve detaylı şekilde gösterilmesi gereklidir. İşçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olması veya piyasa koşullarına uygun olmaması, teklifin gerçekçilik testinde önemli bir bulgu olabilir. İdareler, işçilik giderlerinin dayanak belgelerle desteklenmesini ve mevzuata uygun şekilde açıklanmasını sağlamalıdır. İşçilik girdilerinin açıklanmaması veya yetersiz açıklanması aşırı düşük teklif sorgulamasını geçersiz kılabilir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin analiz formatlarını isteklilere nasıl sunmalıdır?
Cevap: İdare, analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırılmış ve her iş kalemi için malzeme, işçilik, makine gibi unsurların ayrı ayrı belirtildiği şekilde hazırlamalıdır. Bu formatlar, istekli tarafından teklifini açıklaması için objektif ve ayrıntılı bir referans teşkil etmelidir. Formatların mevzuata uygun olmaması halinde, sorgulamanın usulsüz olduğu kabul edilebilir ve işlem iptaline sebep olabilir.
Soru: Teklif analiz formatlarında aritmetik hataların bulunması aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkiler?
Cevap: Aritmetik hataların olduğu analiz formatları, teklifin gerçek maliyetinin ve dayanaklarının doğru anlaşılmasını engeller. Böyle durumlarda idarenin veya isteklinin sunduğu açıklamaların sağlıklı değerlendirilmesi mümkün olmaz. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun şekilde yapılmadığı gerekçesiyle sorgulamanın yeniden yapılmasını gündeme getirir. Aritmetik doğruluk, analiz formatlarının geçerliliği açısından temel prensiplerdendir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadan ve mevzuata uygun şekilde sunulmaması hangi sonucu doğurmuştur?
Cevap: Analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadan ve mevzuata uygun şekilde sunulmaması nedeniyle yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının usulsüz olduğu tespit edilmiştir. Bu durum nedeniyle ihale işlemi iptal edilerek, idarenin analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırarak yeniden düzenlemesi ve isteklilerden yeniden açıklama istemesi kararlaştırılmıştır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırmamasının mevzuata aykırı olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İdarenin, iş kalemlerine ait analiz formatlarında elektrik, elektronik, elektromechanik ve tünel kontrol merkezi yapım işi kapsamında 64 iş kaleminin temel girdilere ayrıştırılmadan ve tutarların doğru belirtilmeden sunulması, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen %3 ve %15 sınırları ile işçilik girdilerinin açıklanması zorunluluğuna aykırı bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin bilanço ve gelir tablosu ile ilgili iddiaları doğrulanmış mıdır?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin bilanço ve gelir tablosunun mevzuata uygun olmadığı iddiası kabul edilmemiştir. Kurum incelemesinde isteklinin bu belgelerinin mevzuata uygun olduğu ve yeterlik kriterlerini sağladığı belirlenmiştir.
Soru: Kurul kararı doğrultusunda idare hangi işlemleri yapmak zorundadır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun hale getirmek için analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırılarak yeniden düzenlemeli, bu düzenleme doğrultusunda isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istemeli ve sonraki işlemleri mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmelidir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin uyuşmazlık, teklif değerlendirme sürecinde kullanılan analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadan ve tutarların doğru şekilde belirtilmeden sunulmuş olması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, açıklamaların hem içerik hem de biçim yönüyle mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüş; özellikle malzeme ve montaj bedellerinin ayrıştırılmadığını, işçilik fiyatlarının gerçeği yansıtmadığını ve diğer bazı hesaplama hataları bulunduğunu dile getirmiştir. Kurulun incelemesinde ise, idarenin sunduğu analiz formatlarının, ihale konusu işin yapım türü ve niteliği dikkate alındığında, ayrıntı seviyesinin yetersiz olduğu ve açıklamaların sağlıklı bir değerlendirmeye olanak vermediği yönünde tespit yapılmıştır.
Uyuşmazlıkta merkezde yer alan teknik sorun, 64 iş kalemini içeren karmaşık bir yapım işine dair analizlerin temel maliyet unsurlarına indirgenmeden hazırlanmış olmasıdır. Özellikle paçal iş kalemleri ve özel imalat gerektiren iş kalemlerinde, tutarların hangi girdi kalemlerine dayandığı belirsiz kalmış; bu da tekliflerin gerçekliğini objektif şekilde değerlendirmeyi zorlaştırmıştır. Analizlerde işçilik, malzeme ve diğer maliyet bileşenlerinin ayrıştırılmadan sunulması, hem teklifin ekonomik açıdan anlamlandırılmasını hem de diğer isteklilerle kıyaslamayı engellemiştir. Dolayısıyla, bu durum yalnızca şekli değil, aynı zamanda esaslı bir usulsüzlük olarak değerlendirilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde, açıklama dayanağı olan analiz biçimlerinin taşıması gereken ayırt edici unsurlar incelenmiş; iş kalemlerinin ayrıştırılmaması sonucu oluşan eksiklik, eşitlik ve şeffaflık ilkelerini zedeleyen esaslı bir unsur olarak ele alınmıştır. Sadece nicel bir veri eksikliği değil, aynı zamanda açıklamanın yapısal güvenilirliğini de etkileyen bu durumun, tekliflerin kamu güvencesi altında objektif değerlendirilmesini imkânsız hale getirdiği kanaati oluşmuştur. Bu nedenle tespit edilen eksiklik maddi bir hata ya da tolere edilebilir bir teknik yetersizlik düzeyinde kalmamış; aksine, işlem bütününü etkileyen ağır bir usule aykırılık kapsamında değerlendirilmiştir.
Ayrıca, başvuru sahibinin diğer iddiaları kapsamında teklif sahibi isteklinin bilanço ve gelir tablosunun uygun olmadığı ileri sürülmüş olsa da, yapılan incelemede bu belgelerin ilgili yeterlik kriterlerini sağladığı ve herhangi bir mevzuata aykırılık içermediği yönünde tespit yapılmıştır. Bu yönüyle, mali yeterliğe ilişkin herhangi bir hukuki sorun bulunmadığı, uyuşmazlığın çekirdeğini yalnızca analiz yapılandırmasına dair eksikliklerin oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu durum, belge biçimlerinin uygunluğu ile içerik açıklığının farklı değerlendirme alanları olduğunu ortaya koymuştur.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, mevcut analiz formatlarının teklif açıklamalarının sağlıklı yapılmasını sağlayacak nitelikte olmadığını tespit ederek, idareye bu formatları mevzuata uygun şekilde yeniden oluşturma yükümlülüğü yüklemiştir. İdarenin, iş kalemlerini temel girdilere ayrıştırarak düzenlemesi ve sonrasında tüm isteklilerden tekrar açıklama istemesi gerektiği kararlaştırılmıştır. Böylece Kurul, yalnızca analiz tekniklerine değil, aynı zamanda bu tekniklerin uygulandığı sürece ilişkin usuli denetim işlevini de somut bir müdahaleyle yerine getirmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.