KÜNYE
- Toplantı No: 2021/046
- Gündem No: 94
- Karar Tarihi: 11.11.2021
- Karar No: 2021/UY.II-2071
- Başvuru Sahibi: Emba Madencilik İnşaat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi-58 Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/708893
- İhale Adı: Van Gevaş İkizler Göleti ve Sulaması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığını, kullanılan fiyat tekliflerinin ve belgelerin sahte olduğunu iddia ederek itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, motorin fiyatının EPDK tarafından il bazında yayımlanan fiyatlar ve kesafet oranı dikkate alınarak hesaplandığını ve %90 altı olmaması gerektiği kuralına uygun olduğunu tespit etmiştir. Beton çelik çubuğu için alınan fiyat teklifinin analiz formatına uygun olduğu, fiyat tekliflerinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanaklarının 2020 yılı 4. geçici vergi dönemine ait olduğu ve ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesinin mevzuata uygun olduğu, meslek mensuplarının hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, fiyat dışı unsur puanlamasında tekliflerin asgari ve azami oranlar arasında olduğu, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığı, analizlerde aritmetik hata bulunmadığı ve açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan dayanak belgelerin ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesi zorunlu olarak mevzuata aykırı kabul edilir mi?
Cevap: İdareler aşırı düşük teklif analizlerinde, dayanak belgelerin ihale ilan tarihinden önce düzenlenip düzenlenmediğini değerlendirmekle birlikte, söz konusu belgelerin ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesi mutlaka mevzuata aykırı sayılmayabilir. Bu konuda somut olayın koşulları ve belgelerin gerçekliği önemlidir. Özellikle belgelerin hukuka uygun şekilde düzenlendiği ve resmi nitelik taşıdığı durumlarda, ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmelerinin aşırı düşük teklif incelemesini mutlak surette geçersiz kılmadığı görülmektedir.
Soru 2: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyat tekliflerinin veya satış tutanaklarının gerçekliği nasıl ve kim tarafından değerlendirilir?
Cevap: Fiyat teklifleri ve satış tutanaklarının gerçekliği idari makam ve itiraz mercileri eliyle değerlendirilir. Meslek mensuplarının hazırladığı belgeler hakkında, kamu ihale kurulları hukuka uygunluk karinesi uygular; yani belgeler aksi ispat edilmediği sürece doğru kabul edilir. Bu nedenle, somut delil olmadan belgelerin sahte olduğu iddiaları tek başına yeterli bulunmayabilir.
Soru 3: Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olması, teklifin elenmesi için yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: İşçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olması durumunda idari merciler bu durumu özellikle sorgular ve değerlendirmeler yapar. Ancak işçilik bedelinin asgari ücretin altında olup olmadığı somut tespit edilmeden doğrudan teklifin elenmesi uygulamada hatalı sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığının tespiti ve bunun belgelendirilmesi önem taşır.
Soru 4: Aşırı düşük teklif açıklamalarında yapılan fiyat analizlerinin aritmetik veya hesaplama hatalarının bulunup bulunmadığı hangi ölçütlerle incelenir?
Cevap: İdare ve itiraz mercileri aşırı düşük teklif analizlerinde, açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen format ve usullere uygun olup olmadığını ve aritmetik hesaplamalarda hata bulunup bulunmadığını titizlikle denetler. Aritmetik hata tespiti halinde idari işlemin iptali ve teklifin elenmesi gündeme gelebilir. Bu sebeple, analizlerin doğru matematiksel işlemlere dayanması zorunludur.
Soru 5: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan resmi fiyat verileri ve kriterleri konusunda uygulamada hangi hususlar tereddüt yaratabilir?
Cevap: Resmi fiyat verilerinin (örneğin EPDK tarafından yayımlanan motorin fiyatları) uygulanmasında, hangi il bazının dikkate alınacağı, fiyatın hangi tarih aralığına göre hesaplanacağı ve fiyat hesaplamalarında kullanılan ölçütlerin (örneğin belirlenen yoğunluk oranı) doğruluğu sıklıkla tartışma konusu olur. Bu gibi durumlarda, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili düzenleyici kurumların resmi verileri esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği; ancak hesaplamada kullanılan kriterlerin duruma göre değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: Aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanak belgelerinin ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesi bu vakada mevzuata aykırı olarak değerlendirildi mi?
Cevap: Hayır. Kurul, satış tutanaklarının ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesinin mevzuata uygun olduğunu belirlemiştir.
Soru 2: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ve belgelerin sahte olduğu iddiası sonucunda mahkeme nasıl bir değerlendirme yaptı?
Cevap: Kurul, iddiaların dayanaksız olduğunu, kullanılan fiyatların EPDK verileriyle uyumlu olduğunu, belgelerin hukuka uygun şekilde düzenlendiğini ve sahte olmadığı sonuçlarına vararak itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Soru 3: İşçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olması yönündeki iddia bu vakada nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığını tespit etmiş ve söz konusu iddiayı reddetmiştir.
Soru 4: Aşırı düşük teklif açıklamalarının kapsamındaki fiyat hesabında matematiksel veya analiz hataları olup olmadığı bu vakada nasıl sonuçlandı?
Cevap: Kurul, fiyat analizlerinde aritmetik hata bulunmadığını ve açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olduğunu belirlemiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibi tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunda, ihalede aşırı düşük teklif sınırının altında teklif veren isteklinin sunduğu teklif açıklamalarının gerçeğe aykırı olduğu, dayanak belgelerin sahte nitelik taşıdığı ve bazı girdi maliyetlerinin piyasaya göre gerçek dışı belirlendiği iddia edilmiştir. Tartışma, bu açıklamaların mevzuata uygun olup olmadığı ve özellikle satış tutanakları ve fiyat teklifleri gibi dayanak belgelerin geçerliliği üzerine yoğunlaşmıştır. Kurul, şikâyet konusu iddiaları değerlendirerek, belgelerin içeriği ve hazırlanma süreçleri üzerinden somut bir inceleme yapmış, belgelerin sahte olduğu yönündeki iddiaların dayanaktan yoksun olduğu sonucuna ulaşmıştır.
İtiraz konusu olan belge ve açıklamaların başında, motorin ve beton çelik çubuğu gibi girdilere ilişkin fiyat hesaplamaları ile bu hesaplamaların dayandığı satış tutanakları yer almaktadır. Motorin maliyetinin, EPDK tarafından ilan edilen il bazlı verilerle, belirli bir kesafet oranı dikkate alınarak hesaplandığı ve hesaplama yönteminin teknik gerekçeye dayandığı tespit edilmiştir. Beton çelik çubuğu için sunulan fiyat tekliflerinin ise analiz formatında düzenlenmiş olması ve satış tutanaklarının geçici vergi dönemi kapsamındaki resmi kayıtlardan elde edilmesi, bu belgelerin güvenilirliğini artıran hususlar olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu belgelerin ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmiş olması, somut olayda doğrudan bir mevzuat ihlali sayılmamıştır.
Uyuşmazlıkta ön plana çıkan esaslı unsur, açıklamaların dayandığı verilerin gerçekliği ve belgelerin usulüne uygun olup olmadığıdır. Kurul, bu bağlamda özellikle meslek mensupları tarafından düzenlenen belgeler hakkında hukuka uygunluk karinesinin geçerli olduğuna dikkat çekmiştir. Belgelerin içeriğine ve kamu düzenini ilgilendiren herhangi bir tutarsızlığa işaret edilmediği sürece, belgenin yalnızca düzenlenme tarihi ya da şekilsel farklılıkları esas alınarak geçersizliğine hükmedilmemiştir. Böylece, açıklamalarda kullanılan belgelerin şeklen değil, esasen içerik ve dayanak bakımından değerlendirilmesi gerektiği görüşü benimsenmiştir.
Pilot ortağa ait iş deneyimine dair doğrudan bir tartışma bu vakada yer almamakla birlikte, sunulan fiyat açıklamalarının kapsamı içerisinde yer alan analizlerin doğruluğu ve işçilik maliyetlerinin asgari ücretin üzerinde olup olmadığı şeklindeki yönlerden teklifin uygulanabilirliği ele alınmıştır. Kurul, bu analizlerde aritmetik hata bulunmadığını, işçilik kalemleri için belirlenen fiyatların yürürlükteki asgari ücretin altında olmadığını ifade etmiş ve teklifin ekonomik açıdan uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşmıştır. Bu yönüyle ortağın taahhüt edilebilirlik düzeyine dair dolaylı bir değerlendirme yapılmıştır.
Sonuç olarak, Kurul tarafından yapılan inceleme sonucunda, başvuru sahibinin somut delile dayanmayan iddialarının dosya kapsamıyla desteklenmediği, fiyat açıklamalarının usule uygun biçimde yapıldığı ve dayanak belgelerin de kamu düzenine aykırılık taşımadığı kanaatine varılmıştır. Fiyatların resmi kaynaklara dayandırıldığı, belgelerin geçerliliğine itibar edildiği ve analizlerin yöntemsel olarak doğru olduğu tespit edilerek, itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Böylelikle, belge gerçekliğine ilişkin iddialar açısından somut ve objektif doğrulama kriterlerine dayalı bir değerlendirme yapılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.