KÜNYE
- Toplantı No: 2021/009
- Gündem No: 67
- Karar Tarihi: 03.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-536
- Başvuru Sahibi: Durmaz Otomotiv Petrol Ürünleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/400808
- İhale Adı: Terme-Ünye-Fatsa Devlet Yolunda (Km:66+200-111+617 Arası) BSK Onarımı Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki hesaplama hatası nedeniyle ihalenin iptali ve yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yeterlik belgelerinin mevzuata aykırı olduğunu, iş deneyim belgelerinin esaslı unsurunun yanlış belirlendiğini, bilanço ve iş hacmi kriterlerinin uygun olmadığını, geçici teminat ve banka referans mektuplarının şartlara uymadığını, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu ve teklif geçerlilik süresinin sona erdiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, iş deneyim belgelerinin esaslı unsurunun ihale konusu iş ile benzer AV grup işler olduğunu, iş deneyim tutarlarının mevzuata uygun şekilde sağlandığını, bilanço ve iş hacmi kriterlerinin idarece istenen oranları karşıladığını, geçici teminat ve banka referans mektuplarının mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında ise, idarece hazırlanan analiz formatına uygunluk, analiz girdilerinin birim, miktar ve fiyatlarının belirtilmesi ve tevsik edilmesi sağlanmış, işçilik bedellerinin asgari ücretin altında olmadığı, motorin fiyatlarının EPDK rayiçlerine uygun olduğu, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğu belirlenmiştir. Ancak bazı iş kalemlerine ilişkin analizlerde çarpım ve toplam hesaplama hataları bulunmuş, düzeltilmiş analiz fiyatı teklif fiyatının üzerinde kalmıştır. Yaklaşık maliyet içindeki aşırı düşük teklif bileşenlerinin ağırlığı ve işin yapım amacı dikkate alınarak, bu durumun teklifin değerlendirilmesini etkilediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz tutarlarının teklif fiyatının üzerinde çıkması sonucunda teklifin değerlendirilmesinde hangi kriterler önem kazanır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, önce idarece belirlenen format ve usullere uygunluk, analiz girdilerinin birim, miktar ve fiyatlarının somut olarak tevsik edilmesi aranır. Ancak yapılan hesaplamalarda tespit edilen hatalar düzeltilip analiz tutarları teklif fiyatını aştığında, teklifin ekonomik açıdan gerçekçi olmadığı kabul edilir. Bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi reddedilebilir ve ihalenin iptali veya yeniden yapılması gündeme gelir. Düzeltme sonucu teklif maliyetinin üzerinde kalan analizler, yaklaşık maliyet ve işin niteliği ile birlikte değerlendirilerek son karar verilir.
Soru: İş deneyim belgeleri ihale konusu iş ile benzerlik açısından nasıl yorumlanmalı; “benzer iş” kıstası niçin sıklıkla tartışılır?
Cevap: İş deneyim belgelerinde esas unsurun ihale konusu işin teknik veya ekonomik açıdan aynı AV grup işlerden olması aranır. Ancak benzerlik kriterleri somut iş kalemleri veya işin niteliğine göre yorumlandığı için idareler ve istekliler arasında tereddütler yaşanabilir. Benzer iş kıstası, işin kapsamına uygun nitelikteki önceki deneyimlerin kabul edilmesi şeklinde yorumlanır. Uygulamada, iş deneyim tutarlarının mevzuata ve şartnamelere uygun şekilde sağlanması, işin benzerliğiyle orantılı tutulması gerekir.
Soru: Geçici teminat ve banka referans mektuplarının ihale mevzuatına uygunluğu ne şekilde tespit edilir, hangi hususlar sıklıkla itiraz konusu olur?
Cevap: Geçici teminat ve banka referans mektuplarının şekil, tutar, geçerlilik süresi gibi şartların ihale belgelerinde aranan kriterlerle uyumlu olması gerekir. Uygulamada, teminat mektuplarının teminat süresi ve şartlarının ihale dokümanına uygunluğu, banka referans mektuplarının güvenilirliği ve kapsamı sık sık itiraz konusu olur. Ancak bu belgeler mevzuat ve şartnamelere uygun düzenlenmişse, teklif değerlendirme dışı bırakılmamalıdır.
Soru: Aşırı düşük tekliflerde işçilik ve malzeme bedellerinin piyasa rayicine uygunluğu ve bu hususun denetimi ne şekilde yapılır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ücretleri için genellikle asgari ücretin altına inilmemesi beklenir, malzeme ve yakıt fiyatlarının ise ilgili resmi kurum veya piyasadan alınan fiyat-listeleriyle uyumlu olması gerekir. İdareler bu fiyatların gerçekçi olup olmadığını, belgelendirilmiş ve piyasa rayicine uygun olup olmadığını titizlikle inceler. Piyasa rayicine uygunluk sağlanmadığında, teklif ekonomik açıdan gerçekçi kabul edilmeyebilir.
Soru: Hesaplama hataları tespit edilince nasıl bir prosedür izlenmeli, eksik veya hatalı analiz sonucunda teklifin değerlendirilmesi nasıl etkilenir?
Cevap: Hesaplama hataları idarece tespit edilip düzeltilmelidir; bu düzeltme sonucunda analiz tutarları tekrar teklif fiyatıyla karşılaştırılır. Hesaplama hataları düzeltildiğinde ve analiz fiyatları teklif fiyatının üzerine çıkıyorsa, teklifin aşırı düşük olduğu ve ekonomik açıdan gerçekçi sayılmadığı sonucuna varılabilir. Bu durumda teklif red edilir ve ihalenin iptali ya da yeniden yapılması ihtimali doğar. Hesaplama hatalarının idarenin değerlendirme sürecinde dikkate alınmaması veya yanlış değerlendirilmesi, işlemin iptaline yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında bulunan hesaplama hataları, teklifin reddedilmesi için yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: Evet, bu vakada aşırı düşük teklif açıklamalarındaki hesaplama hatalarının düzeltilmesi sonucu analiz fiyatlarının teklif fiyatını aşması, teklifin ekonomik açıdan gerçekçi olmadığını göstermiş ve bu durum teklifin reddedilmesine neden olmuştur.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik belgesi ve ekonomik kriterlerinin uygunluğu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İş deneyim belgeleri ihale konusu iş ile benzer nitelikte kabul edilmiş, bilanço ve iş hacmi kriterleri idarece aranan oranları sağlamış, geçici teminat ve banka referans mektupları ise şartlara uygun bulunmuştur; dolayısıyla yeterlik açısından mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.
Soru: Hesaplama hatalarının bulunması sürecin sonucunu nasıl etkilemiştir?
Cevap: Analizlerdeki çarpım ve toplam hatalarının düzeltilmesi sonrası analiz tutarlarının teklif fiyatını aşması nedeniyle, teklif ekonomik açıdan gerçekçi kabul edilmemiş, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi reddedilmiş ve ihalenin iptal edilip yeniden yapılması kararı verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin diğer iddiaları (geçici teminat, banka referansı, iş deneyim belgelerinin esas unsuru) nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Bu iddialar Kurul tarafından incelenmiş ve her biri mevzuata uygun bulunmuştur; dolayısıyla bu hususlarda teklifin reddine veya ihalenin iptaline gerek görülmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan hesaplama hatalarının teklifin değerlendirilmesine etkisi üzerinden şekillenmiştir. Başvuru sahibi, yalnızca fiyat açıklamaları değil, aynı zamanda yeterlik belgeleri, iş deneyimi, bilanço, iş hacmi gibi birtakım temel unsurlar yönünden de mevzuata aykırılıklar olduğunu ileri sürmüştür. Ancak yapılan esas inceleme, bu başlıkların çoğunda mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılsa dahi, teklifin teknik mali analizinde ortaya çıkan tutarsızlığın, teklifin geçerli kabul edilmesini engellediğine işaret etmiştir.
Aşırı düşük teklif açıklamalarında, istekliler tarafından sunulan analizlerin idarece öngörülen formatlara uygun olup olmadığı, kullanılan girdi verilerinin ölçülebilir ve belgelendirilebilir nitelikte bulunup bulunmadığı dikkatle incelenmiştir. Bu doğrultuda, işçilik, malzeme, yakıt vb. girdilere ilişkin fiyatların piyasa rayiçlerine ve düzenleyici kurumların verilerine uygun olduğu, analiz dosyalarının şekil yönünden kural hatası taşımadığı görülmüştür. Ancak bazı kalemlerde yapılan toplam ve çarpım hataları, detaylı maliyet analiz tablosunun yeniden hesaplanmasını gerektirmiş ve düzeltilen analizlerde ortaya çıkan toplam fiyatın, verilen teklifin üzerine çıktığı tespit edilmiştir.
Bu noktada “esaslı unsur” değerlendirmesi, teknik analizdeki hataların ağırlığı ve ihale konusu işin özelliklerinin teklifin ekonomik anlamda gerçekçiliğini etkileyip etkilemediği açısından önem kazanmıştır. Kurul, yaklaşık maliyet içinde analizleri hatalı olan iş kalemlerinin ağırlığını dikkate alarak bu kalemlerin ihalenin nihai amacına etkili ve asli nitelikte işler olduğunu belirlemiştir. Böylelikle yapılan hata, yalnızca hesap tekniğiyle sınırlı görülmemiş; ihalenin niteliğini doğrudan etkileyen bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının yeterlik belgeleri ve iş deneyimi ayrı bir değerlendirmenin konusu olmuştur. İlgili iş deneyim belgesindeki söz konusu işin, ihale konusu ile aynı grupta yer alan benzer işlerden olduğu sonucuna varılmıştır. Belge tutarının da aranan kriterleri karşıladığı, dolayısıyla pilot ortağın iş deneyimi yönünden ihaleye katılımda bir engel bulunmadığı, belirlenen esaslı unsur tanımıyla da uyum sağladığı anlaşılmıştır. Aynı şekilde, diğer yeterlik unsurlarının da mevzuata uygun olarak sağlandığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak Kurul, belge ve beyan sıhhati yönünden bir eksiklik saptamamış; ancak aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan hesaplama hatalarının düzeltildikten sonra teklifin ekonomik geçerliliğini yitirecek düzeyde teklif tutarını aşması nedeniyle, bu teklifin kabulünün mümkün olmadığına karar vermiştir. Bu çerçevede, teklifin reddine ve ihalenin sağlıklı bir şekilde yeniden yapılmasına hükmedilmiştir. Kurulun yaklaşımında, teknik analiz hatalarının yalnızca şekli bir eksiklik olarak görülmediği, maliyeti doğrudan etkileyen bu tür hataların ciddi sayıldığı ve ihalenin tüm sonuçlarını etkileyebilecek nitelikte olduğunun vurgulandığı gözlemlenmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.