KÜNYE
- Toplantı No: 2018/065
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 28.11.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1999
- Başvuru Sahibi: Metaks İnş. Turz. Enerji San. ve Tic. A.Ş. - Özkentaş İnş. Elek. Mak. Tar. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2018/349176
- İhale Adı: Karayolları 9. Bölge (Diyarbakır) Müdürlüğü 91. Şube (Şanlıurfa) Şefliği Tesis Binaları Yapımı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyasındaki belgelerin usulsüz olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı hazırlandığını ve açıklamaların yeterli olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyasında sunulan Ticaret Sicil Gazetesi ve imza sirkülerinin mevzuata uygun olduğunu, banka referans mektubunun ilan tarihinden sonra düzenlendiğini, bilanço ve iş hacmi belgelerinin şartname kriterlerine uyduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun ve yeterli tutarda olduğu, teklif mektubunun şekil ve içerik bakımından uygun olduğu belirlenmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında ise yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istenmiş, açıklama istenmeyen iş kalemleri için ise toplam teklif bedelinin %20’si kadar tutar belirtilmiş ve bu husus mevzuata uygundur. İstekli tarafından sunulan açıklamalar, ihale dokümanında belirtilen analiz formatına uygun, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar kullanılarak yapılmış, işçilik fiyatları asgari ücretin altında değildir. Nakliye hesaplamaları mevzuata uygun formüllerle yapılmış ve gerekli belgeler sunulmuştur. Özel pozlara ilişkin fiyat teklifleri mevzuata uygundur. İsteklinin sunduğu fiyat teklifleri ve açıklamalar mevzuata uygun bulunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında gösterilmesi teklifin değerlendirilmesine nasıl etki eder?
Cevap: İşçilik fiyatlarının asgari ücretin altında hesaplanması, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu açısından ciddi bir eksiklik olarak değerlendirilir. Bu durum, teklifin gerçekçi ve sürdürülebilir olmadığına dair kuvvetli bir gösterge sayılabilir. Dolayısıyla, işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında gösterilmesi durumunda, açıklamaların reddedilmesi ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelebilir. Ancak net karar, her somut olayın belgeleri ve teklif tutarları ışığında verilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının hazırlanmasında hangi belge ve dokümanların sunulmasının ihale komisyonu tarafından talep edilmesi ve incelenmesi önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının desteklenmesi için; fiyat analiz cetvelleri, kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyatlar, işçilik ücretleri ile ilgili resmi veriler, nakliye hesaplamalarına ilişkin formlar ve özel pozların fiyatlandırmasına ilişkin ayrıntılı dökümanlar istenebilir. Bu belgelerin mevzuata uygun, eksiksiz ve tutarlı şekilde sunulması, ihale komisyonunun teklifin gerçekçiliğini değerlendirmesi açısından önem taşır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyasındaki bazı belgelerin (örneğin banka referans mektubu) ilan tarihinden sonra düzenlenmesi durumunda ne gibi yaklaşım sergilenir?
Cevap: Belgelerin ilan tarihinden sonra düzenlenmiş olması, tek başına teklifin geçersiz sayılması için yeterli değildir. İhale komisyonu ve itiraz merci, teklifin bütününü, diğer belgelerin uygunluğunu ve mevzuata uygunluk çerçevesinde bu tür belgelerin geçerliliğini değerlendirir. Belgelerdeki tarih farklılıkları, teklifin esas unsurlarının mevzuata uygunluğunu engellemediği sürece teklifin reddine temel oluşturmaz.
Soru: Yaklaşık maliyetin sadece belirli bir oranı için (örneğin %80’i) aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi, diğer iş kalemlerine ilişkin açıklamaların talep edilmemesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının istenmesi ve diğer iş kalemleri için açıklama talep edilmemesi, yaygın ve kabul gören uygulama biçimidir. Bu yaklaşım, idarenin aşırı düşük teklif incelemesinde yükün makul ve yönetilebilir biçimde bölünmesini sağlar. Mevzuat ve ilgili uygulama kararları doğrultusunda, bu yöntem teklif değerlendirmesinde usul açısından uygun görülür.
Soru: Aşırı düşük teklif analizlerinde nakliye giderlerinin hesaplanmasında hangi hususlara dikkat edilmelidir?
Cevap: Nakliye giderlerinin hesaplanmasında mevzuata uygun ve genellikle kamusal standartları esas alan formüller ve tarifeler kullanılmalıdır. Uygulamada hesaplama yöntemlerinin sağlam temellere dayanması, detaya indirgenmesi ve destekleyici belgelerle doğrulanması beklenir. Hesaplamaların rasgele veya keyfi olmaması, nakliye kalemlerinin teklifin gerçekçi olup olmadığının belirlenmesinde önemli rol oynar. Belgelerin tam ve mevzuata uygun olarak sunulması gereklidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu iddiası, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belgelerin ve açıklamaların incelenmesi sonucunda nasıl değerlendirildi?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu Ticaret Sicil Gazetesi, imza sirküleri, banka referans mektubu, bilanço ve iş hacmi belgeleri ile iş deneyim belgeleri mevzuat ve şartname kriterlerine uygundu. Ayrıca aşırı düşük teklif açıklamaları, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin detaylı, kamu kurumlarınca yayımlanmış fiyatlar kullanılarak hazırlanan ve işçilik fiyatları asgari ücretin altında olmayan hesaplamalar içeriyordu. Nakliye ve özel poz fiyatlandırmaları da mevzuat hükümlerine uygun bulundu. Bu nedenle iddia reddedildi.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında uygun analiz ve hesaplamaların yapıldığına dair hangi somut tespitler Kamu İhale Kurulu tarafından yapıldı?
Cevap: Kurul, açıklamaların ihale dokümanında belirtilen analiz formatına uygun olduğunu, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için detaylı açıklama yapıldığını, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığını, nakliye hesaplamalarının mevzuata uygun formüllerle yapıldığını ve bu hesaplamalara ilişkin belgelerin eksiksiz sunulduğunu tespit etti.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin banka referans mektubunun ilan tarihinden sonra düzenlenmesi başvuru sahibinin iddiasını nasıl etkiledi?
Cevap: Kurul, banka referans mektubunun ilan tarihinden sonra düzenlendiğini tespit etmiş ancak bu durumun teklifin değerlendirilmesine negatif etkisi olmadığını, diğer belgelerle birlikte teklif dosyasının mevzuata uygunluğunu bozmadığını belirlemiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin %20’si oranında kalan iş kalemlerine yönelik aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesinin hukuki dayanağı ne şekilde değerlendirildi?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine yönelik ayrıntılı açıklama talep edilmesinin ve bakiye %20’lik kısım için açıklama istenmemesinin mevzuata uygun olduğunu belirlemiştir. Bu uygulamanın söz konusu ihale kapsamında yasaya ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun bir işlem olduğu sonucuna varılmıştır.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibi tarafından gerçekleştirilen şikâyet başvurusunun temelini, ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin teklif dosyasındaki belgelerin usule ve mevzuata aykırılığı ile sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının yetersizliği oluşturmaktadır. Uyuşmazlık, özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin değerlendirmelere odaklanmıştır. Bu bağlamda başvuru sahibi, teklif bedelinin gerçekçi olmadığı ve sunulan açıklamaların yeterli dayanak içermediği iddiasında bulunmuştur.
Kurul tarafından yapılan incelemede açıklamaların dayandığı teknik ve ekonomik gerekçeler ile destekleyici belgeler üzerinden bir değerlendirme yapılmış; teklif dosyasında sunulan imza belgeleri, banka referans mektubu, bilanço ile iş hacmi evraklarının ilgili düzenlemelere uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sunulan iş deneyim belgelerinin, ihale konusu iş ile uyuşan nitelikte olduğu ve yeterli tutardaki benzer işe ilişkin verileri içerdiği tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında ise açıklama gerekçelerine dayanak olarak kamu kurumlarınca yayımlanan fiyatların esas alındığı görülmüştür. İşçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmadığı ve özel analizle hesaplanmış nakliye giderlerinin gerekli formlarla desteklendiği de belirlenmiştir.
Başvuruda zımnen esaslı nitelikte olduğu ileri sürülen bir diğer iddia, yaklaşık maliyetin yalnızca belirli oranını oluşturan iş kalemleri hakkında açıklama yapılmış olmasıdır. Kurul tarafından bu husus, açıklamaların yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan kalemlerle sınırlı tutulmasının mevzuata uygun olduğu yönünde değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, teklifin ekonomik ve teknik açıdan sürdürülebilirliğinin incelenmesinde ihtiyaca uygun oranda detay talep edilmesi bağlamında makul kabul edilmiştir. Kalan %20’lik bölüm için açıklama istenmemesine rağmen, toplam teklif tutarı içinde bu kalemlere ayrılan bedelin belirtilmiş olması yeterli görülmüştür.
Vakada dikkat çeken önemli teknik ayrıntılardan biri de nakliye giderlerinin sunulan formüllerle objektif biçimde hesaplanmış olmasıdır. Açıklamalarda hem hesaplama yönteminin ilgili dokümanlar ile ortaya konduğu hem de tüm kalemlere ilişkin gerekli belgelerin eksiksiz sunulduğu belirlenmiştir. Ayrıca, özel pozlara ilişkin fiyat analizlerinin de kamu ihale düzenlemelerine uygun olarak yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Böylelikle, başvuru sahibinin açıklamaların yersiz ve yetersiz olduğu yönündeki iddiası destek bulmamıştır.
Sonuç itibarıyla, Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, teklif dosyasının genel bütünlüğü, dayanak belgelerin içerik ve şekil yönünden mevzuata uygunluğu, yaklaşık maliyetin ağırlıklı kısmına ilişkin yapılan açıklamaların geçerli analizlere dayanması gibi unsurlar esas alınmıştır. Tüm bu hususlar birlikte incelenmiş ve başvuru sahibinin ileri sürdüğü gerekçelerin teklifin geçerliliğini ortadan kaldıracak nitelikte olmadığı değerlendirilerek, itirazen şikâyetin reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.