KÜNYE
- Toplantı No: 2021/015
- Gündem No: 19
- Karar Tarihi: 14.04.2021
- Karar No: 2021/UY.II-806
- Başvuru Sahibi: Gls Mühendislik İnşaat Dekorasyon Mimarlık Madencilik A.Ş. - Çağlar Yol Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Hi-Ka Nakliye İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Petrol Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/464517
- İhale Adı: 12 Bölge Hududu - Çaldıran Yolu Km:23+100-45+900 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Bsk) Yapım İşi
Özet
Başvurunun itirazen şikâyet kararı üzerine itiraz niteliğinde olması nedeniyle görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Van ili yerine Ağrı ili fiyatları esas alınmadan yapıldığını ve bu durumun mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin toplam uzunluğunun 22,800 km olduğu, bunun 9,800 km’sinin Van ilinde, 13,000 km’sinin ise Ağrı ilinde gerçekleşeceği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının Van ili fiyatları yerine Ağrı ili fiyatları esas alınarak yapılması veya Van ile Ağrı arasındaki nakliye giderinin açıklamalara eklenmesinin zorunlu olduğu tespit edilmiştir. Ancak, başvuru sahibinin iddialarının daha önceki itirazen şikayet başvurusu kapsamında 24.02.2021 tarih ve 2021/UY.II-473 sayılı Kurul kararıyla incelenip sonuca bağlandığı, Kurulun aynı hususları yeniden inceleme görevinin bulunmadığı belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İtirazen şikâyet kararıyla aynı konuda daha önce değerlendirme yapıldıysa, aynı iddialar nedeniyle yeni başvurunun incelenmesi mümkün müdür?
Cevap: İtirazen şikâyet sürecinde bir husus Kurul tarafından esaslı şekilde incelenip sonuca bağlanmışsa, aynı konuda daha sonra yapılan başvurular Kurulun görev alanı dışında kalabilir. Bu durum, hukukta “kararın kesinleşmesi” ilkesi ile ilişkilidir ve aynı konunun yeniden değerlendirilmesi yol açabilecek usul ve esas karmaşasını önlemek amacıyla uygulanır. Ancak, yeni başvuruda ortaya çıkan somut ve mevzuata uygun yeni deliller varsa bu durum uygulamada değerlendirilir; aksi halde tekrar inceleme yapılmaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında birden fazla bölge varsa fiyatlama nasıl yapılmalıdır?
Cevap: İhale konusu iş birden fazla coğrafi birimi kapsıyorsa ve her bölge için farklı fiyatlama veya maliyet yapısı bulunuyorsa, aşırı düşük teklif açıklamalarında her ilgili bölge fiyatlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Alternatif olarak, tek bölge fiyatlandırması esas alındıysa, diğer bölge için ortaya çıkan ek maliyetlerin (örneğin nakliye giderleri) teklifin dayanağına eklenmesi beklenir. Bu yaklaşım, teklifin gerçekçi ve mevzuata uygun açıklanmasını sağlar.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğunun tespiti teklif aşamasında nasıl yapılır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları teklif değerlendirilmeye alınmadan önce, teklifin dayandığı maliyet unsurlarının detaylandırılması ile gerçekleştirilebilir. Bu aşamada açıklamaların somut, tutarlı ve ihalenin coğrafi ve teknik şartlarına uygun olması beklenir. Maliyet unsurları bölgesel farklılıklar ve iş kapsamı dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Eksik ya da hatalı açıklama halinde, şartname ve ilgili mevzuat ışığında teklif elenebilir ya da araştırma talep edilebilir.
Soru: Önceki itirazen şikâyet başvurusunda incelenen ve karara bağlanan bir iddia gerekçesiz veya eksik incelenmişse yeni başvuru nasıl değerlendirilir?
Cevap: Genel ilke olarak aynı konu üzerinde tekrar inceleme yapılmaz. Ancak önceki kararın açıkça eksik veya hukuka aykırı olduğu, somut ve yeni delillerle ortaya konursa, bu durumda yeni başvurunun Kurul tarafından kabul edilerek esasına girilmesi mümkündür. Bu tip istisnai durumlar somut olayın özelliklerine, dosya kapsamına ve yeni delillerin mahiyetine bağlıdır.
Soru: İtirazen şikâyet sürecinde ortaya çıkan kararlar, sonrasında yapılacak idari itirazlarda bağlayıcı mıdır?
Cevap: İtirazen şikâyet kararları, aynı konu ile ilgili idari itiraz mekanizmalarında Kurulun yetki alanı ve karar kesinliği çerçevesinde bağlayıcı sayılabilmektedir. Ancak farklı idari yollar veya mahkemeler tarafından bu kararların hukuki denetimi mümkün olabilir. İdari süreçlerde kararın bağlayıcılığı, başvurunun kapsamına ve kullanılan itiraz veya dava yoluna göre değişebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin, aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddialarını yeniden Kurul’da inceletme talebinin reddedilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İddiaların daha önce başka bir itirazen şikâyet başvurusu kapsamında aynı Kurul kararıyla incelenip sonuca bağlanmış olması nedeniyle, Kurulun aynı konu üzerinde yeniden inceleme yapma görevi bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Soru: İhale konusu işin coğrafi dağılımının aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde rolü nedir?
Cevap: İhale konusu işin toplam uzunluğunun farklı illerde gerçekleşmesi sebebiyle, aşırı düşük teklif açıklamalarının ilgili ilin fiyatları esas alınarak yapılması veya diğer ilin fiyatları arasındaki nakliye giderinin açıklamalara eklenmesi gerekmektedir. Bu durum iddiaların değerlendirilmesinde temel kriter olmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin iddiasına göre hangi hatalı uygulama yapılmıştır?
Cevap: Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Van ili fiyatları esas alınarak yapıldığını ve bunun doğru olmadığını, Ağrı ili fiyatlarının da dikkate alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Soru: Kurul, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddialarını hangi aşamada ve nasıl değerlendirmiştir?
Cevap: Kurul, bu iddiaların daha önceki itirazen şikayet başvurusu kapsamında incelendiğini, karar verilmiş olduğunu tespit ederek aynı konunun tekrar değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve bu nedenle yeni başvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, bir ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları sürecinde, teklif sahibi tarafından hangi ilin fiyatlarının esas alındığına ilişkindir. Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin Van ili fiyatlarına dayanılarak açıklandığını, oysa işin büyük bir kısmının Ağrı ilinde gerçekleştirileceğini ve bu nedenle açıklamaların gerçeğe uygun düşmediğini öne sürmüştür. Bu durumun maliyetlerin doğru yansıtılmadığı gerekçesiyle mevzuata aykırılık oluşturduğu iddia edilmiştir. Ancak, söz konusu değerlendirme daha önce aynı ihaleye ilişkin yapılan başka bir itirazen şikâyet başvurusunda Kurul tarafından incelenmiş ve karara bağlanmıştır.
Başvuru kapsamında tartışılan temel konu, teklif açıklamalarında dayanak olarak alınan fiyatların ihale konusu işin coğrafi dağılımı ile uyumlu olup olmadığıdır. Toplam 22.800 km’lik işin 13.000 km’sinin Ağrı ilinde yapılacak olmasına rağmen, açıklamaların sadece Van iline ait fiyatlara göre yapılması, özellikle nakliye gibi maliyet unsurlarının eksik beyan edildiği iddiasını gündeme getirmiştir. Bu tür bir beyan, teklifin gerçek maliyeti yansıtmadığı yönünde değerlendirmelere neden olabilir. Ancak bu husus daha önce Kurul tarafından esaslı biçimde değerlendirildiğinden, yeni bir inceleme konusu yapılamamıştır.
Esaslı unsur kavramı bakımından, başvuru sahibinin iddiası işin temel teknik gerekçelerine dayandığı için başlı başına incelenebilir nitelikte görülseydi de, daha önce aynı iddianın aynı kapsamda ve somut içerikle Kurul tarafından ele alındığı tespit edilmiştir. Hukuki bağlamda, bir iddia daha önce kesinleşmiş bir kararla sonuçlandırılmışsa, tekrar incelemeye konu edilmesi usul yönünden mümkün olmamaktadır. Bu durum, yeniden yargılama anlamına geleceği için ihale süreçlerinin kesinlik ve öngörülebilirlik ilkeleri açısından da sakıncalı kabul edilmektedir.
İş deneyimi yönünden herhangi bir pilot ortak değerlendirmesi yapılmadığı için, başvurunun bu yönle ilgili bir boyutu bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, tamamen aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyatlarının coğrafi dayanağıyla sınırlı kalmaktadır. Bu çerçevede Kurul’un incelemesi de iş deneyimi veya yüklenici yapısına değil, daha önceden karara bağlanmış bir teklif açıklamasının yeniden gündeme taşınıp taşınamayacağına odaklanmıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu daha önce aynı konuda verilen bir karar bulunduğu için bu yeni başvuruyu görev yönünden incelememektedir. Başvurunun içeriği, teknik açıdan anlamlı olsa dahi aynı iddianın önceki süreçte ele alınmış olması, Kurul’un yeniden değerlendirme yapmasını engellemiştir. Böylece Kurul, hem idari usul ilkelerini hem de kesinleşmiş kararların bağlayıcılığı ilkesini esas alarak başvuruyu görev yönünden reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.