KÜNYE
- Toplantı No: 2018/050
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 06.09.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1629
- Başvuru Sahibi: Suryol İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/126948
- İhale Adı: Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yollarına Temel ve İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki tutarsızlık nedeniyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen diğer isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlamadığını, birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğunu, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, vergi ve SGK borcu bulunduğunu ve teknik şartları sağlamayan makinelerle avantaj sağlandığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı ve özel ortağının iş deneyim belgelerinin asgari iş deneyim tutarını karşıladığını, birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunmadığını, işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olmadığını, mazot fiyat teklifinin EPDK fiyatlarının %90 altına düşmediğini tespit etmiştir. Ancak, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan satış tutarı tespit tutanaklarının aynı meslek mensubu tarafından düzenlenmesine rağmen yevmiye kayıt adetleri, birim fiyatlar, miktarlar ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarında farklılıklar bulunduğu, meslek mensubunun bu farklılıklara ilişkin açıklama yapmadığı ve dolayısıyla tekliflerin mevzuata uygun tevsik edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı makine ve ekipmanlarına ilişkin belgelerin teknik şartlara uygun olduğu ve ihale komisyonunca puanlamanın mevzuata uygun yapıldığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif kapsamında sunulan tevsik belgelerindeki tutarsızlıklar, özellikle aynı meslek mensubuna ait satış tutarı tespit tutanaklarında farklılıklar bulunduğunda ihale sürecinde nasıl değerlendirilir?
Cevap: Satış tutarı tespit tutanaklarının aynı meslek mensubu tarafından düzenlenmiş olması, tutanakların doğruluğunu tek başına sağlamaz. Eğer bu tutanaklar arasında yevmiye kayıt adetleri, birim fiyatlar veya miktarlar gibi unsurlarda önemli farklılıklar varsa ve meslek mensubu tarafından ikna edici bir açıklama yapılmıyorsa, bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun şekilde tevsik edilememesi anlamına gelir. Böyle hallerde teklifin değerlendirme dışı bırakılması yaygın uygulamadır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik ve malzeme maliyetlerinin asgari sınırların altında olup olmaması ile satış tutarı tespit tutanaklarındaki tutarsızlıkların önemi ve birbirlerine etkisi nasıl olmalıdır?
Cevap: İşçilik ve malzeme giderlerinin asgari sınırlar içinde olması aşırı düşük teklif sebepleri arasında değerlendirilir ama bu durum tek başına açıklama için yeterli değildir. Satış tutarı tespit tutanaklarındaki belirsizlik veya tutarsızlıklar varsa, bu tür maliyet tespiti doğru kabul edilmez. Dolayısıyla, maliyetlerin uygunluğu ve satış tutarı tespiti birlikte ve tutarlı olarak gösterilmelidir; aksi takdirde teklif reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında özel ortağın veya pilot ortağın iş deneyim belgelerinin asgari tutarı karşılaması ne gibi sonuçlar doğurur?
Cevap: Ortakların iş deneyim belgelerinin ihale şartnamesindeki asgari deneyim tutarlarını karşılaması, yeterlik açısından olumlu bir göstergedir. Ancak bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının tüm yönleriyle mevzuata uygun olduğu anlamına gelmez. Deneyim belgeleri olumlu olmasına rağmen teklifin diğer unsurlarındaki (örneğin tevsik belgeleri) eksiklik veya tutarsızlıklar teklifin reddedilmesine engel teşkil etmez.
Soru: Birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hataların bulunup bulunmaması ile aşırı düşük teklif değerlendirmesi arasında nasıl bir ilişki bulunur?
Cevap: Teklif cetvelinde aritmetik hata bulunmaması, teklifin teknik ve mali tutarlılığı açısından olumlu bir göstergedir. Ancak aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan belgelerde tutarsızlık varsa ve bu durum giderilemiyorsa, aritmetik doğruluk teklifin reddedilmesini engellemez. Çünkü aşırı düşük teklif sorgulaması, sadece aritmetik hata ile değil, tutarlı ve dayanaklı açıklama sunulmasıyla mümkündür.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarında tutarsız veya eksik bilgi veren meslek mensubu hakkında yapılacak işlem nedir?
Cevap: Bu tür durumlarda ihale makamları, meslek mensubunun bağlı olduğu meslek odasına durumu bildirme yoluna gider. İlgili meslek odası, meslek mensubunun mesleki uygulamalarını ve düzenledikleri belgelerin güvenilirliğini inceleyebilir. Bu uygulama, meslek mensubu tarafından düzenlenen belgelerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamak amacıyla sıklıkla başvurulan bir işlemdir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan satış tutarı tespit tutanaklarında farklılıklar olduğu halde bu tutarsızlıklar meslek mensubunca açıklanamadığında nasıl bir sonuç doğmuştur?
Cevap: Meslek mensubunun satış tutarı tespit tutanaklarındaki tutarsızlıklara ilişkin açıklama yapmaması nedeniyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun şekilde tevsik edilememiştir. Bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurmuştur.
Soru: İhale komisyonu tarafından teklif üzerinde yapılan maliyet ve teknik tespitlerin bu kararda nasıl bir etkisi olmuştur?
Cevap: İhale komisyonu işlemlerinde işçilik maliyetleri, mazot fiyatları ve birim fiyat cetvelindeki aritmetik doğruluk tespit edilmiş; ayrıca makinelerin teknik şartlara uygunluğu ve puanlamanın mevzuata uygun şekilde yapılması da belirlenmiştir. Ancak bu olumlu tespitler satış tutarı tespit tutanaklarındaki tutarsızlıklar nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesine engel olmamıştır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi sonucunda ihale işlemlerinde ne yapılması gerektiğine ilişkin karar ne olmuştur?
Cevap: Teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararından sonra ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden yapılması gerekir. Yani yeni bir değerlendirme ve puanlama süreci başlatılarak işlemlerin yenilenmesi kararlaştırılmıştır.
Soru: Meslek mensubu hakkında tespit edilen tutarsızlık ve açıklama yapmama durumu nedeniyle hangi idari işlem kararlaştırılmıştır?
Cevap: Satış tutarı tespit tutanaklarındaki tutarsızlıklar nedeniyle meslek mensubu hakkında inceleme yapılması için ilgili meslek odasına bildirimde bulunulması kararlaştırılmıştır. Böylece meslek mensubunun mesleki uygulamaları açısından inceleme ve değerlendirme talep edilmiştir.
Detaylı Analiz
İhalenin değerlendirme sürecinde temel uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu satış tutarı tespit tutanaklarında ortaya çıkan çelişkiler üzerinedir. Başvuru sahibi, yalnızca bu belgelerdeki tutarsızlıkları değil, aynı zamanda diğer isteklilerin yeterlik koşullarını karşılamadığı, teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu, vergi ve SGK borcu varlığı ile teknik şartlara uygun olmayan makinelerin kullanımı gibi çeşitli iddialarda da bulunmuştur. Ancak dikkat çeken husus, değerlendirme dışı bırakılma sonucunu doğuran unsurun doğrudan aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan belgelerdeki tutarsızlık olduğu yönündedir.
Tartışmanın merkezinde yer alan satış tutarı tespit tutanaklarında, aynı meslek mensubu tarafından düzenlenmiş olmalarına rağmen önemli ölçüde farklılıklar bulunmuştur. Bu farklar yevmiye kayıt adetlerinden birim fiyatlara, miktarlardan ağırlıklı ortalama satış tutarlarına kadar çeşitli unsurlarda gözlenmiştir. Bu farklılığın kaynağına ilişkin meslek mensubunca herhangi bir açıklama sunulmaması da, belgelere olan güveni sarsan temel etmenlerden biri olmuştur. Kurul değerlendirmesinde, söz konusu belgelerdeki bu açıklanamayan çelişkilerin tevsik sürecini hukuken geçersiz kıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
İhalenin teknik ve mali değerlendirme aşamasında, diğer bazı unsurlar açısından herhangi bir olumsuzluk tespit edilmemiştir. Komisyon tarafından yapılan kontrollerde, işçilik maliyetlerinin mevzuata uygun olduğu, teklif cetvellerindeki hesapların doğru yapıldığı, teknik ekipmanların şartnameye uygun olduğu ve puanlama işlemlerinin hatasız gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Ancak, bu olumlu tespitler, satış tutarı tespit tutanaklarında ortaya çıkan ve açıklaması yapılmayan çelişkileri bertaraf etmeye yetmemiştir. Anlaşıldığı üzere, tevsik belgelerine duyulan güvenin zedelenmesi, diğer açıklayıcı unsurlar ne kadar sağlam olursa olsun, teklifin kabul edilmemesi sonucunu doğurmuştur.
Kurul, açıklamalarda yer alan bu belgelerdeki uyuşmazlıklar ışığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin geçerli sayılmayacağı kanaatine varmıştır. Satış belgelerindeki çelişkilerin meslek mensubu tarafından gerekçelendirilmemesi, açıklamaların mevzuata uygun olarak yapılmadığı anlamına gelmiş ve bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bununla birlikte kurul, meslek mensubunun düzenlediği belgelerde açıklanamayan farklara yer vermesi dolayısıyla meslek odasına bildirimde bulunarak, bu kişiye ilişkin idari işlem yapılmasının önünü açmıştır. Belge sunucusunun şeffaf ve açıklayıcı davranmaması yalnızca teklifin sonucunu etkilemekle kalmamış, kendi mesleki sorumluluğu bakımından da idari süreci başlatmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun biçimde yapılmasını kararlaştırmıştır. Bu süreçte teklif sahibi değerlendirme dışı bırakılmış; böylece kalan tekliflerin yeniden gözden geçirilerek ihale sonucunun tespiti gerekliliği ortaya konulmuştur. Kurulun yaklaşımı, belgelerdeki tutarlılığın ve dayanıklılığın önemine vurgu yapmakta ve açıklanamayan çelişkilerin ciddi sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Bu karar aynı zamanda belge düzenleyen meslek mensubunun sorumluluğunu da dikkate alması bakımından dikkat çekici bir içtihat niteliği taşımaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.