KÜNYE
- Toplantı No: 2022/057
- Gündem No: 43
- Karar Tarihi: 07.12.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1531
- Başvuru Sahibi: Arhat Ener. A.Ş. - Medsan Ener. İnş. ve Mad. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/712038
- İhale Adı: (Yusufeli-Sarıgöl) Ayrım Öğdem İl Yolu Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel İşleri, Köprü İşleri ve Üstyapı İşleri Yapılması (İkmal) İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye formüllerinin usulüne uygun kullanılmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olarak reddedildiğini, nakliye girdilerinin İdari Şartname’de belirtilen formüllerle değil fiyat teklifiyle açıklanmasının hukuka uygun olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu, aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye girdilerinin Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ‘Birim Fiyat Tarifi’ kitabındaki formüllerle açıklanması gerektiğini belirlemiş, başvuru sahibinin ise bu formülleri kullanmayıp fiyat teklifi alarak açıklama yaptığı tespit edilmiştir. Ayrıca, beton çelik çubuğunun nakliye mesafesi ve işçilik saati katsayısı formülde belirtilen şekilde kullanılmamış, satış tutarı tespit tutanağında ölçü birimi eksikliği bulunmuş ve LNG fiyatlandırmasında EPDK yerine BOTAŞ fiyatları kullanılmıştır. Ancak LNG fiyatlandırması yönünden başvuru sahibinin açıklaması uygun bulunmuştur. Nakliye formüllerinin kullanılmaması ve analiz formatına uygun olmayan açıklamalar nedeniyle teklif reddedilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında belirtilen formüllerle yapılan hesaplamalar neden önemlidir?
Cevap: İhale dokümanında belirlenen hesaplama formülleri, maliyet unsurlarının objektif ve karşılaştırılabilir şekilde açıklanmasını sağlar. Bu formüller kullanılmadığında, maliyet analizlerinin doğruluğu ve güvenilirliği tartışmaya açılır; ihale komisyonları genellikle belgelerin bu formüllere uygun olmaması halinde açıklamaları geçerli görmeyebilir ve teklifi reddedebilir.
Soru: Nakliye maliyetlerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında farklı yöntemlerle açıklanması nasıl değerlendirilir?
Cevap: Nakliye maliyetlerinin ihale dokümanında belirlenen usullere veya standart formüllere uygun olarak açıklanması beklenir. Farklı yöntemlerle veya piyasa fiyat teklifleriyle açıklanması durumunda, bu belgeler analiz formatına uymadığından teklifin güvenilirliği sorgulanır ve kabul edilmeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan formüllerde girdilerin doğru şekilde uygulanmaması ihalede nasıl sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Formüllerde kullanılan mesafe, işçilik katsayısı gibi girdilerin hatalı veya mevzuata uygun olmayan biçimde hesaplanması, maliyet açıklamalarının dayanaklarını zayıflatır. Bu duruma ilişkin belgeler usulüne uygun şekilde düzenlenmediğinde, açıklamalar güvenilir sayılmaz ve teklif reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarına eklenen tutanak veya belgelerde ölçü birimi eksikliği hangi tür sorunlara yol açabilir?
Cevap: Belgelerde ölçü biriminin belirtilmemesi, maliyet unsurlarının analiz edilmesini güçleştirir ve tereddüt yaratır. Bu eksiklik, açıklamaların doğruluğunun sorgulanmasına neden olarak teklifin kabul edilmemesine yol açabilir.
Soru: İhale kapsamında kullanılan piyasa fiyatları veya resmi tarifelerde birden fazla yetkili kurum fiyatı bulunuyorsa, hangi fiyatların esas alındığına nasıl karar verilir?
Cevap: İhale dokümanı ve mevzuatta kaynak gösterilen resmi kurum veya fiyatlar esas alınır. Farklı kurumların fiyatlarının kullanılması halinde, ilgili belgelerde yeterli gerekçe ve mevzuata uygunluk aranır. Aksi takdirde fiyatlandırmanın dayanağı zayıf kalır. Ancak, bazı durumlarda yapılan değerlendirme sonucu alternatif resmi fiyatlar da kabul edilebilir; bu husus somut doküman ve şartnamede belirtilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye girdilerini aşırı düşük teklif açıklamalarında Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ‘Birim Fiyat Tarifi’ kitabındaki formüllerle açıklamaması teklifinin reddedilmesinde nasıl bir etkiye sahip oldu?
Cevap: Başvuru sahibinin nakliye girdilerini ilgili formüller yerine farklı yöntemlerle açıklaması, ihale komisyonunca usulüne uygun olmayan ve analiz formatına aykırı bulunarak açıklamaların reddedilmesine yol açtı. Bu durum, teklifin kabul edilememesi için doğrudan sebep teşkil etti.
Soru: Başvuru sahibinin beton çelik çubuğu nakliye mesafesi ve işçilik saati katsayısı hesaplamasındaki hata teklif değerlendirmesinde nasıl değerlendirildi?
Cevap: Beton çelik çubuğunun nakliye mesafesi ve işçilik saati katsayısı, ilgili formüller doğrultusunda doğru hesaplanmadığı için hesaplama usulü mevzuata uygun bulunmadı; bu da aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilirliğini zedeleyerek açıklamaların reddine sebep oldu.
Soru: Satış tutarı tespit tutanağında ölçü biriminin yer almaması teklifin değerlendirilmesine nasıl yansıdı?
Cevap: Satış tutanağında ölçü biriminin eksik olması belge ve açıklamanın tereddüte düşürmesine neden oldu; bu eksiklik, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasında etkili oldu.
Soru: Başvuru sahibinin LNG fiyatlandırmasında EPDK fiyatları yerine BOTAŞ fiyatlarını kullanmasının sonucu ne oldu?
Cevap: Başvuru sahibinin LNG fiyatlandırmasında BOTAŞ fiyatlarını kullanması uygun bulundu ve bu husus aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilme gerekçeleri arasında yer almadı.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarına konu olan uyuşmazlık, teklif sahibinin bazı maliyet kalemlerine yönelik açıklama yöntemlerinin ihale dokümanında öngörülen hesaplama usulleriyle örtüşmemesi noktasında yoğunlaşmaktadır. Özellikle nakliye girdilerinin Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı “Birim Fiyat Tarifi” kitabındaki teknik formüllerle açıklanması gerekirken fiyat teklifi alınarak beyan edilmiş olması, ihale komisyonu tarafından esaslı bir aykırılık olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede başvuru sahibinin açıklamalarının analiz formatına uygun bulunmadığı gerekçesiyle teklifin kabul edilemeyeceği sonucuna varılmış; taraflar arasında uyuşmazlık bu reddin mevzuata uygun olup olmadığı hususunda yoğunlaşmıştır.
İdarece değerlendirilen hususların başında, nakliye kalemlerine ilişkin hesaplamaların dayanağı yer almıştır. Karayolları’nın formülleri, bu tür teknik işlerde maliyet unsurlarının objektif ve karşılaştırılabilir biçimde belirlenmesini amaçlarken, başvuru sahibi kendi maliyet açıklamasında bu standart yöntemler yerine doğrudan piyasa fiyat tekliflerine dayalı bir yaklaşım benimsemiştir. Ancak bu yöntemde kullanılan analiz formatı, ihale dokümanı ile öngörülen teknik koşulları karşılamadığı için açıklamaların yeterli görülmemesine yol açmıştır. Nakliye mesafesinde ve işçilik saatlerine dair katsayıların da doğru kullanılmaması, uyumsuzluğun sadece yöntemde değil, içeriğin hesaplanmasında da bulunduğunu göstermiştir.
Bu değerlendirmede yer alan “esasa etkili eksiklik” kavramı, vakadaki temel ölçütlerden birini oluşturmuştur. İdare ve Kurul, nakliye formüllerinin kullanılmamasını şekli bir hata olarak değil, maliyet analizinin doğruluğunu etkileyen ve teklifin gerçekliğini sorgulatacak derecede önemli bir eksiklik olarak görmektedir. Bu nedenle formül yerine fiyat teklifi sunulmuş olması, düşük maliyetin kaynağı olarak yeterli bulunmamış ve açıklamalara duyulan güveni zedelemiştir. Benzer biçimde, satış tutarı tespit tutanağında ölçü biriminin belirtilmemesi de izaha muhtaç nitelikte değerlendirilmiş ve bu belgeye dayanarak yapılan açıklamanın tereddüt yaratması da teklifin reddine katkı sağlamıştır.
Vaka kapsamında pilot ortağın iş deneyimi gibi yeterlik unsurlarına ilişkin özel bir değerlendirme yapılmamıştır. Tartışma büyük ölçüde maliyet bileşenlerinin açıklanma yöntemiyle sınırlı kalmıştır. Bu yönüyle karar, teknik maliyet analizine dair usul eksikliklerinin, ortaklık yapısından bağımsız olarak tüm teklifin geçerliliğini etkileyebileceğini göstermektedir. Özellikle beton çelik çubuğuna ilişkin nakliye ve işçilik katsayılarında yapılan hata da, ilgili belgenin hazırlığı ve sunum sürecine dair dikkat eksikliğini ortaya koymaktadır.
Kamu İhale Kurulu, başvuruya konu açıklamaların önceden belirlenmiş esaslara uygun biçimde hazırlanmadığı; maliyetlerin doğruluğunu ortaya koyacak teknik hesaplamaların sunulmadığı ve belgelerde yorum gerektiren eksikliklerin bulunduğu gerekçesiyle şikayet başvurusunu reddetmiştir. LNG fiyatlandırmasında kullanılan BOTAŞ verilerine ilişkin açıklamanın kabul edilmesine karşın, bu tekil unsurun diğer temel eksiklikleri bertaraf edemeyeceği sonucuna varılmıştır. Böylece Kurul, analiz formatı ile usulüne uygun hesaplama yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.