KÜNYE
- Toplantı No: 2021/043
- Gündem No: 48
- Karar Tarihi: 20.10.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1936
- Başvuru Sahibi: Koçyiğit Mühendislik Gürkan Koçyiğit
- İhaleyi Yapan İdare: Nevşehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
- İKN: 2021/282444
- İhale Adı: Nevşehir 100 Kişilik Huzurevi Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuata aykırı olduğunu, fiyat tekliflerinin dayanağı tutanakların usulsüz olduğunu, işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğunu, analizlerin ve tutanakların mevzuata uygun düzenlenmediğini, yeterlik kriterlerinin sağlanmadığını ve geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45. maddesi hükümlerini esas almıştır. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığına aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istenmiş, iş ortaklığı tarafından sunulan fiyat teklifleri maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarına dayandırılmıştır. Kurul, tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine uygun olarak düzenlendiğini, işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin altında olmadığını, analizlerin ve fiyat tekliflerinin teknik şartname ve analiz formatlarına uygun olduğunu, tutanaklarda yer alan fatura bilgileri tablosunun mevzuata uygun olduğunu, iş ortaklığının yeterlik belgelerinin ve iş deneyimlerinin mevzuata uygun olduğunu, geçici teminat mektubunun Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’ne uygun şekilde elektronik ortamda düzenlendiğini tespit etmiştir. İdarenin yaklaşık maliyet ile isteklinin metrajları arasındaki makul %10 farklılık sınırını aşan iş kalemlerinin sayısının az olduğu ve bu farkların isteklinin lehine fiyat avantajı sağlamadığı belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarının içermesi gereken unsurlar nelerdir ve bu unsurlardaki eksiklikler ne tür sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Maliyet ve satış tutarı tespit tutanakları, yevmiye ve envanter defterlerinin tasdik makamı, tarih ve sayı bilgileri gibi temel kayıt bilgilerini içermelidir. Bu bilgiler olmadan, tutanakların usulüne uygun olarak düzenlendiği kesin olarak tespit edilemez. Bu tür eksiklikler, aşırı düşük tekliflerin mevzuata uygun olarak açıklanmadığı sonucunu doğurabilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirebilir.
Soru: İşçilik ücretlerinin ihale tarihindeki asgari ücretin altında olduğu iddiaları hangi şekilde objektif olarak değerlendirilmeli ve hangi kriterler esas alınmalıdır?
Cevap: İşçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğu yönündeki şüpheler, teklifin dayanağı olan maliyet analizleri ve ilgili dönemde yürürlükte bulunan asgari ücret verileri karşılaştırılarak değerlendirilmelidir. Geçerli ve güncel asgari ücret tutarları esas alınmalı, bunun altındaki ücret ödemeleri kabul edilmemelidir. Asgari ücretin üzerinde ücret belirlenmişse bu iddialar reddedilebilir.
Soru: Geçici teminat mektuplarının standart forma uygunluğu ile Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği hükümleri arasında çelişki olması halinde hangi düzenleme öncelikli değerlendirilmelidir?
Cevap: Geçici teminat mektuplarının düzenlenmesinde öncelikle Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin elektronik ortamda düzenleme zorunluluğu ve içeriği dikkate alınmalıdır. Standart forma uyulmaması, ancak mevzuat hükmünü veya yönetmelik şartlarını ihlal etmiyorsa teklifin reddini gerektirmeyebilir. Elektronik ortamda düzenlenmiş ve geçerli olan teminat mektupları genellikle yeterli kabul edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet ile teklif verilen metrajlar arasındaki farklılık değerlendirilirken hangi sınırlar ve kriterler göz önünde bulundurulmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet ile teklif metrajları arasındaki makul farklılık sınırı genellikle %10 civarında kabul edilir. Bu sınırın üzerindeki farklılıklar detaylı incelenmeli, ancak farklılıkların teklif sahibine haksız fiyat avantajı sağlamadığı durumlarda aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemelidir. Ayrıca, az sayıdaki iş kaleminin limit aşması, tüm teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli olmayabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklıklarında yeterlik belgelerinin birden fazla ortak adına düzenlenmiş olması halinde mevzuata uygunluk nasıl kontrol edilmelidir?
Cevap: İş ortaklığı ortaklarının her biri için ayrı ayrı düzenlenen yeterlik belgeleri, mevzuat kapsamında aranan belgelerin tümünü eksiksiz ve geçerli olarak sağlamalıdır. Ortaklık bileşenlerinin yeterlik kriterlerini ayrı ayrı karşılaması aranırken, ortaklık sözleşmesi, iş paylaşımı gibi unsurların da mevzuata uygunluğu kontrol edilmelidir. Eksiklik veya uygunsuzluk olması halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi hususların mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir?
Cevap: Takdir edilen tek mevzuata aykırılık, maliyet tespit tutanağında yevmiye ve envanter defterlerinin tasdik makamı, tarih ve sayı bilgilerinin eksik olarak düzenlenmiş olmasıdır. Diğer tüm açıklamalar ve belgeler mevzuata uygundur.
Soru: İşçilik ücretleri asgari ücretin altında olduğu iddiası nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İş ortaklığının teklifinde işçilik ücretlerinin ihale tarihindeki yürürlükte olan asgari ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir; bu iddia haklı bulunmamıştır.
Soru: Geçici teminat mektubunun uygunluğu konusunda Kurul ne karar vermiştir?
Cevap: Geçici teminat mektubu, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’ne uygun şekilde elektronik ortamda düzenlenmiş olup, standart forma uygunsuzluk iddiası kabul edilmemiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yeterlik ve iş deneyim belgelerinin durumu nedir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yeterlik belgeleri ve iş deneyimleri mevzuata uygun şekilde düzenlenmiştir ve hiçbir eksiklik tespit edilmemiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin yapılan şikâyet başvurusunda, uyuşmazlık ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının sunduğu fiyat açıklamalarının dayanağını oluşturan maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği üzerine yoğunlaşmıştır. Ayrıca başvuru sahibi, işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olduğu, yeterlik kriterlerinin sağlanmadığı, geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmadığı yönünde çeşitli iddialarda bulunmuştur. Ancak bu başlıkların temelinde teklif açıklamaları çerçevesinde belgelendirmenin doğruluğu ve mevzuata uygunluğu bağlamında bir değerlendirme söz konusudur.
Uyuşmazlık kapsamında Kurul tarafından yapılan incelemede, iş ortaklığının aşırı düşük teklif kapsamında sunmuş olduğu açıklamalar genel itibarıyla uygun bulunmuştur. Özellikle, işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olmadığı, teknik analizlerin hazırlanmasına dayanak olan belgelerin ve malzeme alımlarına ilişkin maliyet tutanaklarının yürürlükteki mevzuat ve idari düzenlemeler doğrultusunda oluşturulduğu tespit edilmiştir. Aşırı düşük tekliflerin dayanakları kapsamında analizlerde ve fiyat tekliflerinde esaslı sayılabilecek bir uyumsuzluğa rastlanmamıştır. Ancak maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarında yer alması gereken muhasebe kayıt belgelerine ait bazı kimlik bilgilerinin eksikliği, değerlendirme sürecinde belirleyici unsur halini almıştır.
Söz konusu tutanaklarda, yevmiye ve envanter defterlerine ilişkin tasdik makamı, tarih ve sayı gibi temel kayıt bilgilerinin eksik bırakılmış olması, Kurul nezdinde bu belgelerin dayanak niteliğine gölge düşürmüştür. Bu tür eksiklikler, belgeyi yalnızca şekil açısından sorunlu hale getirmekle kalmaz, aynı zamanda belgenin kaynağının doğruluğunu da sorgulanabilir kılar. Kurul, bu açıklamayı değerlendirdiğinde, eksikliğin açıklamanın esasına etki edecek düzeyde olduğunu, dolayısıyla bu yönüyle sunulan açıklamanın mevzuata tam uygunluk taşımadığını belirtmiştir. Bu durum, esaslı unsurun sadece içerik değil, belgelendirme sürecinin kendisine dair biçimsel gereklilikleri de içerdiği yönünde bir yorumu beraberinde getirmiştir.
İş deneyim belgeleri ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede ise ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yeterlik belgelerinde herhangi bir eksiklik ya da aykırılık tespit edilmemiştir. Pilot ortağa ilişkin yeterlik koşullarının ve iş deneyiminin ihale dokümanında öngörülen şartları karşıladığının anlaşılması, ihale sürecinin bu yönüyle sağlıklı yürütüldüğünü göstermektedir. Ortaklık yapısındaki payların, belge sunumlarının ve yapılan işlerin doğru şekilde ilişkilendirildiği ve mevzuatla uyumsuz bir durum bulunmadığı özellikle vurgulanmıştır.
Neticede Kurul, iddia edilen pek çok hususta ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin hukuka ve mevzuata uygun şekilde oluşturulduğunu ifade etmiş, ancak maliyet tespit tutanaklarında yer alması gereken muhasebe defteri tasdik bilgileri eksikliğini aşırı düşük teklif açıklamasının bütününü sakatlayan bir yetersizlik olarak değerlendirmiştir. Teklif açıklamasındaki bu biçimsel eksiklik nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve ihale işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi yönünde düzeltici işlem yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar, aşırı düşük teklif açıklamalarında yalnızca içerik değil, belgelerin dayanağını oluşturan kayıtların biçimsel bütünlüğünün de belirleyici rol üstlendiğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.