KÜNYE
- Toplantı No: 2022/045
- Gündem No: 13
- Karar Tarihi: 28.09.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1153
- Başvuru Sahibi: Zida Yapı İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/531275
- İhale Adı: Çayeli – (Pazar – Hemşin) Ayr Km: 0+000 – 6+500 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri ve Üstyapı İşleri Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun nakliye formülleri kullanılarak yeniden istenmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye formüllerinin idarece verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen nakliye formüllerinin kullanılması zorunludur. Başvuru sahibinin NAK.15 pozundaki açıklaması, formülde yer alan +3,5 düz işçilik girdisi olmadan hesaplanmış, NAK.13 pozundaki açıklama ise formüle uygun yapılmamıştır. Ayrıca, işçilik girdileri analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi açıklama istenilmeyen girdiler arasında yer alamaz. İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında bu kurallara uyulmaması nedeniyle açıklamaların sağlıklı değerlendirilmesi mümkün olmamıştır. Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri mevzuata uygun şekilde belirlenmeli ve açıklama istenmelidir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye maliyeti hesaplanırken hangi hususlara dikkat edilmelidir?
Cevap: Nakliye maliyetinin hesaplanmasında ihale dokümanında veya ilgili genel tebliğlerde belirtilen resmi birim fiyat tariflerindeki nakliye formülleri kullanılmalıdır. Bu formüller genellikle işçilik girdileri ve ek katsayılar içerir. Bunlar göz ardı edilerek ya da eksik uygulanarak yapılan hesaplamalar, açıklamaların reddine veya değerlendirme hatalarına yol açabilir. Bu nedenle, nakliye hesaplaması için referans gösterilen mevzuat ve tarifler tam olarak uygulanmalıdır.
Soru: İşçilik girdileri aşırı düşük teklif açıklamalarında mutlaka dikkate alınmalı mıdır, yoksa bazı durumlarda açıklama istenmeyebilir mi?
Cevap: İşçilik girdileri, analiz toplamının küçük bir yüzdesi olsalar dahi (örneğin %3 veya daha az) açıklama istenmeyen girdiler arasında değerlendirilemez. İşçilik girdileri her aşırı düşük teklif açıklamasında dikkate alınmalı ve gerekirse ayrı olarak açıklanması istenmelidir. İşçilik girdilerinin açıklama dışı bırakılması uygulamada sık hata yapılan bir noktadır ve bu durum açıklamaların eksik veya hatalı değerlendirilmesine neden olur.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden istenmesinde nakliye formüllerinin idarece sağlanmasının önemi nedir?
Cevap: Nakliye formüllerinin idare tarafından açık ve tam olarak sağlanması, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını bu formüllere uygun şekilde hazırlayabilmesi için gereklidir. Eğer bu formüller verilmez veya eksik verilirse, istekliler doğru ve mevzuata uygun açıklama yapamazlar, bu da haklı açıklamaların reddedilmesine yol açar. Bu sebeple aşırı düşük teklif sorgulaması sürecinde formüllerin idarece sunulması gerekir.
Soru: Yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri hangi kriterlere göre belirlenmelidir?
Cevap: İş kalemleri ve analiz girdileri, ihale mevzuatına uygun olacak şekilde, ilgili resmi birim fiyat tariflerine ve formüllere uyacak biçimde belirlenmelidir. Özellikle yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturuyorsa; işçilik, nakliye ve diğer girdilerin ölçüm ve hesaplamaları mevzuatta öngörülen yöntemlerle yapılmalı ve tekliflerin gerçekçi araştırılmasında bu esaslar esas alınmalıdır. Bu yaklaşım, aşırı düşük teklif değerlendirmelerinin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuatta belirlenmiş standart analiz yöntemlerine uymadan reddetmesi hangi riskleri doğurur?
Cevap: Mevzuata uygun yöntemlerin uygulanmaması, açıklamaların hatalı şekilde elenmesine, dolayısıyla ihale sürecinin iptaline veya hak kayıplarına yol açabilir. Ayrıca, bu tür uygulamalar idarenin kararlarına karşı artan şikâyet ve itirazlara neden olur. Bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasında analizlerin, nakliye formüllerinin ve işçilik girdilerinin mevzuata tam uygunluk içinde değerlendirilmesi önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat tarifi kitabındaki nakliye formüllerine uygun olmadan reddetmesi hangi nedenle hukuka aykırıdır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarını formüllerde yer alması zorunlu olan +3,5 düz işçilik girdisi gibi unsurları dikkate almadan veya formüle uygun hesaplama yapmadan reddetmiştir. Ayrıca işçilik girdilerinin açıklama kapsamından çıkarılmasını yanlış yapmıştır. Bu uygulama, mevzuata uygun nakliye formüllerinin kullanılmasını zorunlu kılan düzenlemelere aykırıdır ve bu nedenle açıklamaların reddi hukuka aykırıdır.
Soru: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında dikkate alınması gereken durumu vakanın sonucu açısından nasıl yorumlamalıyız?
Cevap: İşçilik girdileri, açıklama istenilmeyen analiz girdileri arasında yer alamaz ve açıklama sürecinde dikkate alınmak zorundadır. Vaka sonucunda Kurul, işçilik girdilerinin analiz toplamının %3’üne eşit veya altında dahi olsa açıklama kapsamından çıkarılmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin nakliye formüllerinin idarece verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini talep etmesi Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, nakliye formüllerinin ve işçilik girdilerine ilişkin analizlerin mevzuata uygun şekilde belirlenip, idarece açıklamaların bu formüllere uygun olarak yeniden istenmesini gerekli görmüştür. Bu nedenle talep haklı bulunarak, ihale işlemlerinin yeniden mevzuata uygun şekilde yapılmasına karar verilmiştir.
Soru: İhalenin yaklaşık maliyetinin önemli bir kısmını oluşturan iş kalemleri ve analiz girdilerinin belirlenmesindeki mevzuata uygunluk nasıl sağlanmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yüzde seksenini oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri, Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat tarifi kitabındaki nakliye formüllerine ve işçilik girdilerine ilişkin kurallara tam uygunluk gösterecek şekilde belirlenmelidir. Bu sayede aşırı düşük teklif açıklamaları sağlıklı şekilde değerlendirilebilir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik uyuşmazlık, başvuru sahibinin nakliye pozlarında yaptığı açıklamaların, Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat tarif kitabındaki formüllere uygun yapılmaması gerekçesiyle reddedilmesine dayanmaktadır. Ancak başvuru sahibi, bu red işleminin tek başına yeterli olamayacağını, idarenin açıklamanın dayanağını oluşturan formülleri sunması gerektiğini savunmuştur. Vakada esas itiraz noktası, teklif değerlendirmelerinde kullanılacak formüllerin yeterince açık biçimde belirlenip belirlenmediği ve açıklama sürecinde bunların doğru biçimde uygulanıp uygulanmadığıdır.
İhale sürecinde tartışılan nakliye maliyetine dair teknik ayrıntılar, özellikle NAK.13 ve NAK.15 pozlarına ilişkin açıklamalarda toplanmıştır. Başvuru sahibi, bu pozlara yönelik analizlerinde Karayolları formüllerine yer vererek açıklamalarda bulunmuş olsa da, bazı hesaplamalarda zorunlu işçilik girdisi olan +3,5 düz işçiliği hesaba katmamıştır. Aynı şekilde NAK.13 pozunda formüle sadık kalınmadan açıklama yapılmıştır. Burada belirleyici olan husus, açıklamada kullanılan yöntemlerin, resmi formüllerle ve ihale dokümanına yansıyan teknik düzenlemelerle uyumlu olmamasıdır; bu da açıklamaların değerlendirilmesini sınırlamış ve sağlıklı karar almayı güçleştirmiştir.
Uyuşmazlıkta önemli bir yer tutan bir diğer konu ise işçilik girdilerinin değerlendirme dışı bırakılmasıdır. Başvuru sahibinin yaptığı hesaplamalarda işçilik girdilerinin analiz toplamının %3’ünün altında kalması gerekçesiyle açıklama kapsamının dışında tutulduğu anlaşılmaktadır. Ancak kurul, bu yaklaşımın yerinde olmadığına karar vermiştir. Çünkü işçilik girdileri, ağırlıkları ne olursa olsun, tekliflerin gerçekliğinin anlaşılmasında açıklama yapılması gereken analiz unsurlarındandır. Bu noktada, toplam içindeki oranına bakılmaksızın bazı girdilerin açıklama dışı bırakılması, esaslı unsurun göz ardı edilmesi anlamına gelmekte ve değerlendirme sürecini sakatlamaktadır.
Kurul kararında, başvuru sahibinin açıklamalarında eksik uygulanan nakliye hesaplarının ve dışarıda bırakılan işçilik girdilerinin tespit edildiği belirtilmiş olsa da, temel sorun açıklamanın içeriğinden ziyade, idarenin tekliflerin değerlendirilmesine yönelik yaklaşımının eksikliği olmuştur. Burada esasla doğrudan ilgili olan pilot ortağa ilişkin bir değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlık daha çok açıklamanın teknik yeterliliği ve mevzuata uygun hesaplama usullerine sadakat üzerinden şekillenmiştir. Bu nedenle başvurunun esaslı unsur açısından değerlendirilmesi, teknik girdilerin tüm teklifleri değerlendirecek biçimde oluşturulması ve açıklama istenmesine bağlanmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklamaların mevcut haliyle değerlendirilmesini mümkün görmemiş ve idarece gerek duyulan formüllere uygun şekilde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Kurulun yaklaşımı, yalnızca açıklayıcı belgelerin eksikliğini tespit etmekle kalmamış, aynı zamanda teklif değerlendirme sürecinde kullanılacak kıstasların baştan sağlıklı ve mevzuata uygun biçimde tanımlanmasının zorunluluğunu vurgulamıştır. Bu nedenle aşırı düşük teklif sürecinin yeniden başlatılması, tekliflerin gerçeğe en yakın biçimde değerlendirilebilmesi açısından zorunlu olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.