KÜNYE
- Toplantı No: 2022/021
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 06.04.2022
- Karar No: 2022/UY.II-465
- Başvuru Sahibi: Sami Sivrikaya- Canip Yıldırım Özaltaş İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/900162
- İhale Adı: Karayolları 9 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda İdare Malı Soğuk Yol Çizgi Boyası İle Yatay İşaretleme Yapılması Yapım İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olması nedeniyle tekliflerin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, belgelerin şekil şartlarına aykırı ve somut delil içermediğini, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olduğunu, iş makineleri analiz girdilerinin rayiç fiyatların altında olduğunu ve analizlerde verilen girdi miktarlarının daha düşük kullanıldığını belirterek tekliflerin reddedilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Kanunu ve ilgili Yönetmelik ile Tebliğ hükümleri uyarınca, aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik fiyatlarının ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olmaması gerektiğini, iş makineleri analiz girdilerinin resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı ise satın alma bedeli üzerinden açıklanması gerektiğini, ayrıca açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin analizlerde idarece verilen girdi miktarlarının esas alınması gerektiğini tespit etmiştir. İhale üzerinde kalan istekli ve ikinci teklif sahibinin işçilik fiyatları asgari ücretin altında, iş makineleri analiz girdileri rayiç fiyatların altında ve analizlerde verilen girdi miktarlarından daha düşük miktarlar kullandıkları, ayrıca açıklama istenmeyen analiz girdileri için fiyat öngörmedikleri anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik birim fiyatlarının asgari ücretin altında olması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına hangi ölçüde neden olabilir?
Cevap: İşçilik birim fiyatlarının ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında gösterilmesi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olarak kabul edilmemesine yol açar. Bu durumda, teklifin ekonomik olarak gerçekçi olmadığı değerlendirilebilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İş makineleri kullanımı ve analiz girdilerinin rayiç fiyatların altında gösterilmesi ihale değerlendirmesinde nasıl bir sorun oluşturur?
Cevap: İş makineleri analiz girdilerinin, idarece belirlenen veya resmi rayiç olarak kabul edilen fiyatların altında gösterilmesi, maliyet hesaplamalarının gerçekçi olmadığını gösterir. Bu durum aşırı düşük teklif olarak değerlendirilir ve teklifin reddine sebebiyet verebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin analizlerde, idarece verilen girdi miktarlarından daha düşük değerlerin kullanılması ihale sürecine nasıl yansır?
Cevap: İdarece belirlenen girdi miktarlarının altında değerlerin esas alınması, açıklamanın mevzuata aykırı bulunmasına neden olur. Bu durumda tekliflerin gerçek maliyetleri yansıtmadığı ve dolayısıyla aşırı düşük olduğu kabul edilerek değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, açıklama istenmemiş kısımlara ilişkin analiz girdilerine fiyat konulmaması ihale kararı açısından ne ifade eder?
Cevap: Açıklama istenmeyen analiz girdileri için fiyat öngörülmemesi, teklifin tamamının açıklanmadığı ve maliyet hesabının eksik yapıldığını gösterir. Bu durum açıklamanın mevzuata uygunluğunu olumsuz etkiler ve teklifin reddedilmesine sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda, ihale sürecinde ne tür düzeltme yöntemleri işletilebilir?
Cevap: Mevzuata aykırılık içeren aşırı düşük teklif açıklamalarının tespiti halinde, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yaygın uygulamadır. Ancak, genellikle bu tür durumlarda ihale işleminin iptal edilerek mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması yoluna gidilir; düzeltici işlemler veya ek açıklama isteme yöntemleri sınırlı ve mevzuat tarafından net olarak düzenlenmişse uygulanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik birim fiyatlarının asgari ücretin altında kalması teklifin reddi için nasıl bir hukuki sonuç doğurmuştur?
Cevap: İhale üzerinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin işçilik birim fiyatlarının ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olması, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını göstermiş ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuştur.
Soru: İş makineleri analiz girdilerinin rayiç fiyatların altında açıklanması ihale değerlendirmesini nasıl etkilemiştir?
Cevap: İdarece verilen rayiç fiyatların altında fiyatlandırılan iş makineleri analiz girdileri, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması sonucunu doğurmuş ve söz konusu teklifler değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: İdarece verilen girdi miktarlarından daha düşük miktarların kullanıldığı analizler ihale kararı açısından neden sorun teşkil etmiştir?
Cevap: İdarece verilen girdi miktarlarının esas alınmaması, yani açıklamada daha düşük miktarların kullanılması, mevzuata aykırı bulunmuş ve buna dayalı açıklamaların tekliflerin reddine yol açan hukuki gerekçeler arasında yer almasına sebep olmuştur.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenmeyen analiz girdileri için fiyat belirtilmemesinin ihale süreci üzerindeki etkisi ne olmuştur?
Cevap: Açıklama istenmeyen analiz girdileri için fiyat öngörülmemesi, teklif sahiplerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluk kriterlerini sağlamadığı sonucunu vermiş ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararında etkili olmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik şikâyet, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirmelerin mevzuata uygun olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sundukları açıklamalarda çeşitli eksiklik ve aykırılıklar bulunduğunu ileri sürerek hem işçilik giderlerinin asgari ücretin altında tutulduğunu hem de iş makineleri analizlerinde rayiç fiyatların dikkate alınmadığını belirtmiştir. Ayrıca, idarece belirlenen girdi miktarları esas alınmaksızın analiz yapılmasının ve bazı gereken analiz girdileri için maliyet öngörülmemesinin tekliflerin sağlıklı olup olmadığının değerlendirilmesini imkânsız hale getirdiği savunulmuştur.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan bu iddialar, aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan teklifler için yapılan maliyet açıklamalarının hangi ölçütlere dayanması gerektiği konusundaki tartışmaları gündeme getirmiştir. Başvuru sahibi, ihale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarında bulunulurken yukarıda sayılan dört temel hususta eksiklik olduğunu ileri sürmüştür: işçilik ücretlerinin asgari düzeyin altında belirlenmesi, iş makineleri giderlerinin rayiçlerin altında gösterilmesi, idarece belirlenen girdi miktarlarının azaltılması ve açıklama istenmeyen analiz kalemlerine ilişkin maliyet verilmeyerek toplam teklifin eksik yapılandırılması. Bu yönüyle uyuşmazlık, teklifin maliyet gerekçelerinin objektif piyasa verileriyle uyum taşıyıp taşımadığı noktasında yoğunlaşmıştır.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede “esaslı unsur” kavramı bağlamında işçilik ücretleri, makine giderleri ve analiz girdilerine ilişkin temel verilerin gerçeğe uygun biçimde yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Özellikle işçilik bedellerinin asgari ücretin altında kalması, işin yürütülebilirliğine dair ciddi bir şüphe doğurmuş; bu durum maliyet hesabının esaslı unsuru olan insan kaynağına ilişkin verilerin gerçek dışı sunulduğunu göstermiştir. Aynı şekilde, makine girdilerine ait maliyetlerin piyasa rayiçlerinin belirgin biçimde gerisinde tutulması, açıklanan tekliflerin piyasa koşullarına uygun olmadığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla, açıklama kapsamındaki bu unsurların yalnızca teknik değil, aynı zamanda teklifin geçerliliğini etkileyen esaslı noktalar olduğu kanaatine varılmıştır.
Kararda pilot ortak yönünden özel bir değerlendirme bulunmamasına karşın, yapılan inceleme kapsamında aşırı düşük teklif açıklamalarındaki tüm eksikliklerin teklif bütününe sirayet eden nitelikte olduğuna dikkat çekilmiştir. Ortak girişimlerde, teklifin mali unsurlarını oluşturan analizler ortaklardan biri ya da birkaçı tarafından sunulsa dahi, teklifin tamamının hukuki ve mali sorumluluğu tüm ortaklara ait olduğundan, açıklamalardaki eksiklikler yalnızca teknik bir ortağın hatasına indirgenmemiş; doğrudan bütün girişimi etkileyen geçerlilik sorunları olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Kurul her iki isteklinin de teklif açıklamalarının nesnel dayanaklardan yoksun olduğunu kabul ederek, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale sürecinin yeniden gözden geçirilmesine karar vermiştir. Sunulan açıklamalar, hem içerik hem biçim yönünden mevzuata uygun bulunmadığı için tekliflerin geçerli kabul edilemeyeceği ifade edilmiş; bu doğrultuda düzeltici işlem yoluyla sürecin yeniden işletilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kurulun yaklaşımı, piyasa koşullarından kopuk maliyet verilerinin teknik ayrıntı olarak nitelendirilemeyeceği ve ihale kararını doğrudan etkileyecek düzeyde esaslı eksiklikler olduğu yönünde şekillenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.