KÜNYE
- Toplantı No: 2018/024
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 26.04.2018
- Karar No: 2018/UY.II-858
- Başvuru Sahibi: Oze İnşaat Beton San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2017/601693
- İhale Adı: Kırşehir-Kesikköprü-Ortaköy 3Bl Hd Devlet Yolu Km:0+000-39+817,97 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Bsk) Yapılması
Özet
İhale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında işçilik fiyatı kullanılması ve rayiç fiyatların doğru uygulanmaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi hukuka aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, işçilik ücretlerinin ihale tarihi itibariyle geçerli olan asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini, motorin fiyatının ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatı olarak kullanılması gerektiğini, ayrıca meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin sunulmamasının açıklamanın reddine gerekçe olamayacağını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale tarihinin 26.12.2017 olduğunu, bu tarihte yürürlükte olan saatlik asgari ücretin 7,90 TL/saat olduğunu ve işçilik fiyatlarının bu tutarın altında olamayacağını tespit etmiştir. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ücretlerinin ihale tarihindeki asgari ücret olan 7,90 TL/saat olarak hesaplandığını, dolayısıyla idarenin reddetme gerekçesinin mevzuata aykırı olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, motorin fiyatının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 4,55 TL/kg rayiç fiyatı olarak kullanıldığı ve bu nedenle EPDK fiyatı ile karşılaştırma yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmiştir. Meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin sunulmaması ise idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında açıkça talep edildiğinden, bu hususun reddedilme gerekçesi olabileceği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İşçilik maliyetlerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan asgari ücret üzerinden hesaplanmaması idarenin açıklamayı reddetmesi için yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: İşçilik bedellerinin ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan asgari ücretin altında hesaplanması halinde, idarenin aşırı düşük teklif açıklamasını reddetmesi mevzuata aykırı olabilir. Uygulamada, ihale tarihindeki asgari ücret esas alınmalı ve bunun altında bir işçilik birim fiyatı gösterilmişse, bu tek başına ret gerekçesi sayılmamakta, Kurul ihale tarihine göre işçilik bedelini yeniden değerlendirerek karar vermektedir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında motorin fiyatının hangi kaynak esas alınarak belirlenmesi gerekir? İdare farklı kaynak gösterdiğinde açıklama reddedilir mi?
Cevap: Rayiç fiyatların tespitinde genellikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç fiyatlar esas alınır. EPDK gibi farklı kaynaklardan fiyat gösterilmesi halinde, ancak rayiç fiyat doğru kullanılmışsa idarenin açıklamayı reddetme gerekçesi hukuki dayanaktan yoksun olur. Motorin fiyatının uygun rayiç üzerinden belirlenmesi halinde, farklı fiyat kaynakları idarenin ret sebebi olmaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin sunulmaması halinde idare nasıl davranmalıdır?
Cevap: İhale dokümanları veya idarenin yazılı talebi ile meslek mensubuna ait tam tasdik sözleşmesinin açıklama kapsamına dahil edilmesi durumunda, bu sözleşmenin sunulmaması idarenin açıklamayı reddetmesi için geçerli bir sebep olabilir. Ancak talep yazılı ve açık olmalı; aksi takdirde, eksikliğin tek başına reddi haklı kılması beklenmez.
Soru: İşçilik ve malzeme fiyatlarının belirlenmesinde ihale tarihi esas alınmazsa hangi hukuki riskler ortaya çıkar?
Cevap: İhale tarihinden farklı tarihli fiyatlar esas alınması, fiyat tespitinde hataya yol açabilir ve aşırı düşük teklif açıklamalarının reddini haksızlaştırabilir. Bu tür yanlış uygulamalar iptal ve itiraz süreçlerinde idarenin kararını hukuken dayanıksız bırakabilir. Bu nedenle işçilik ve malzeme rayiç fiyatlarının ihale tarihine uygun olması önemlidir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını reddetmesi sebebiyle yapılan itirazen şikayet başvurularında hangi konularda Kurul karar verir?
Cevap: Kurul, işçilik ve malzeme fiyatlarının ihale tarihindeki güncel rayiçlere uygunluğu ile aşırı düşük teklif açıklamalarında istenen belgelerin (örneğin meslek mensubu tam tasdik sözleşmesi) eksiksiz sunulup sunulmadığını değerlendirir. Eksikliklerin mevzuata uygun red sebebi oluşturup oluşturmadığını belirler ve buna göre itirazı karara bağlar. Bu kapsamda, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında belirlenmesi veya rayiç fiyatların hatalı kullanılması ret için yeterli görülmeyebilir; ancak talep edilen belgelerin sunulmaması ret kararını haklı kılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında işçilik fiyatı kullanılması aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi için geçerli bir gerekçe olabilir mi?
Cevap: Hayır, ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında işçilik fiyatı kullanılması durumunda aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi mevzuata aykırıdır. Kurul bu vakada ihale tarihinde geçerli olan 7,90 TL/saat asgari ücret esas alınmadığını tespit etmiş ve idarenin bunu reddetme gerekçesini hukuka uygun bulmamıştır.
Soru: Motorin fiyatının tespitinde ihale idaresi EPDK fiyatı yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatını kullanmışsa, bu durumda aşırı düşük teklif açıklamasının reddi için itiraz edilebilir mi?
Cevap: Hayır, idarenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç fiyatını kullanması doğru olup, motorin fiyatının EPDK fiyatıyla karşılaştırılması veya farklı gösterilmesi nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının reddi hukuka aykırıdır.
Soru: Meslek mensubuna ait tam tasdik sözleşmesinin aşırı düşük teklif açıklaması sırasında sunulmaması durumunda idarenin ret kararı vermesi hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin ihale idaresinin aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında açıkça talep edilmesi halinde sunulmaması, ret gerekçesi olarak kabul edilmiş ve idarenin bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasını reddetmesi hukuka uygundur.
Soru: Bu vakada itirazen şikayet başvurusunun sonucu ne olmuştur ve neden?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Çünkü işçilik ücretlerinin ihale tarihinde geçerli asgari ücret üzerinden hesaplanmaması ve motorin fiyatının rayiç fiyat olarak doğru alınmaması nedeniyle yapılan ret işlemi hukuka aykırı bulunmuş, ancak meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin sunulmaması nedeniyle yapılan ret kararı yerinde bulunduğundan, bütün olarak başvuru reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamaları sürecine ilişkin bu uyuşmazlıkta, başvuru sahibinin temel itirazı üç farklı gerekçeye dayanmaktadır. İlki, işçilik bedellerinin ihale tarihi itibariyle geçerli olan saatlik asgari ücret düzeyinin altında belirlenmek suretiyle Teklif Dosyası’nın sağlıklı bir açıklama içermediği iddiasıdır. İkinci olarak, motorin fiyatı tespitinde EPDK fiyatlarının yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin dikkate alınmasının eleştirildiği görülmektedir. Üçüncü olarak ise, meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin açıklama kapsamında sunulmamış olmasının redde gerekçe yapılamayacağı savunulmuştur.
İşçilik fiyatlarının değerlendirilmesi sürecinde tartışma konusu olan nokta, idarece yapılan ret kararında işçilik maliyetlerinin 7,90 TL/saat seviyesinin altında hesaplandığı yönünde değerlendirme yapılıp yapılmadığıdır. Kurul, ihale tarihinin 26.12.2017 olduğunu ve bu tarihte geçerli olan saatlik asgari ücretin 7,90 TL olduğunu belirlemiştir. Başvuru sahibinin teklif içeriğinde işçilik fiyatlarının bu asgari ücret seviyesinden hesaplandığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, idarece bu ücret düzeyinin altında bir hesaplama yapıldığı gerekçesiyle açıklamanın reddi yönünde verilen kararın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
İhale sürecinde fiyatlandırmaya esas kaynağın belirlenmesi açısından motorin fiyatı özelinde tartışılan nokta, hangi kaynağın esas alınması gerektiğidir. İdarenin EPDK verilerini dikkate alarak açıklamayı yetersiz görmesine karşın, başvuru sahibi tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı 4,55 TL/kg rayiç fiyatının esas alındığı görülmüştür. Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, motorin fiyatı bakımından kamu rayiçlerinin esas alınmasının mevzuata uygun olduğu ve bu bağlamda EPDK fiyatının referans alınmamasının hukuka aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Böylece, bu kalem açısından ret gerekçesi olarak belirtilen hususun geçerli kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık kapsamında değerlendirilen bir diğer unsur ise açıklama dosyası ile birlikte meslek mensubu tam tasdik sözleşmesinin sunulmamasıdır. Kurul, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında bu sözleşmenin sunulmasının açıkça talep edildiğini tespit etmiştir. Bu çerçevede, açıklama kapsamında bu belgenin sunulmamış olmasının, idare tarafından red gerekçesi olarak ileri sürülmesinin yerinde olduğu kabul edilmiştir. Böylece, belgelerin sunumu konusundaki yükümlülüğün açıklık taşıdığı durumlarda, idarenin reddine dayanak oluşturabileceği yönünde bir değerlendirmeye gidilmiştir.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan bütüncül değerlendirmede, teklif açıklamasının bazı unsurlarında anlatım yetersizliği gerekçesiyle yapılan ret kararının hukuka uygun olmadığı, ancak açıklama kapsamına dahil edilen belge eksikliği nedeniyle ret kararının geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, başvuru sahibinin işçilik ve rayiç fiyatlara ilişkin iddiaları haklı bulunmuş olsa da, belge eksikliği yönünden yapılan değerlendirmenin haklılığı gerekçesiyle başvuru tamamı itibariyle reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.