KÜNYE
- Toplantı No: 2021/029
- Gündem No: 81
- Karar Tarihi: 29.07.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1451
- Başvuru Sahibi: Baraj Grup İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.- Nesma Yapı Makina İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/512238
- İhale Adı: Tekke Barajı İkmali
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, idarenin analiz girdilerinde değişiklik yaptığını, işçilik ve motorin fiyatlarının mevzuata uygun olmadığını, paçal teklif alınarak usule aykırı savunma yapıldığını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin belirlediği analiz formatına uygun olarak yapıldığını, işçilik girdilerinde 2020 yılı asgari ücretinin kullanıldığını, motorin fiyatlarının EPDK tarafından yayımlanan resmi fiyatlar esas alınarak hesaplandığını, nakliye girdilerinin idarenin formüllerine uygun olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, açıklamalarda kullanılan malzeme ve makine birim fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2020 yılı birim fiyatları ile uyumlu olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinde idare tarafından sunulan analiz formatuna uyup uymama neden önemlidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde idarenin belirlediği analiz formatına uygunluk, usulün doğru işletildiğini gösterir. Bu format, hangi girdilerin hangi şekilde hesaba katılacağını standartlaştırır. Açıklamalar formatla uyumlu ise idarenin farklı veya keyfi yaklaşımlar kullandığı sonucuna varmak zorlaşır ve teklif usulüne uygun kabul edilir. Ancak formatın kendisi mevzuata uygun değilse bu farklı bir değerlendirme gerektirir; bu tür durumlarda formatın uygunluğu ayrıca incelenmelidir.
Soru: İşçilik ve malzeme fiyatlarının tespitinde kullanılan kaynakların güvenilirliği hangi kriterlere göre değerlendirilir?
Cevap: İşçilik ve malzeme fiyatlarının dayandığı kaynakların resmi, güncel ve sektörle uyumlu olması gerekir. Örneğin, asgari ücret resmi ilanlar, motorin fiyatları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yayımladığı veriler gibi kaynaklar kabul görür. Kaynakların sektörde yaygın kullanımı ve mevzuata uygunluğu da dikkate alınır. Bu tür belgeler kullanılmadığında veya fiyatlar manüple edildiğinde açıkça anlaşılabilen usulsüzlükler ortaya çıkabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken analiz girdilerinde değişiklik yapması ne zaman sorun yaratabilir?
Cevap: İdarenin teklif sahiplerinden gelen açıklamalar doğrultusunda, teklifleri anlamlı kılmak için analiz girdilerinde yaptığı değişiklikler şeffaf, gerekçeli ve mevzuata uygun olmalıdır. Eğer bu değişiklikler belgelendirilmemiş, dayanağı yok veya teklif sahiplerine bildirilmeden yapılırsa itiraz konusu olabilir. Ancak, idarenin analiz yöntemlerinde açık belirlenmiş ve duyurulmuş standartlar dahilinde küçük düzeltmeler yapması genel uygulamada sorun yaratmaz.
Soru: Paçal teklif alınarak aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi uygulamada hangi sorunlara yol açabilir?
Cevap: Paçal teklif alınması, ihalede ekip veya alt gruplar halinde teklif toplanması anlamına gelir ve bu yöntem normalde dâhilinde uygunluğa bağlıdır. Ancak aşırı düşük teklif açıklaması talebi için paçal teklif almak, teklif bütünlüğünü bozabilir ve analizlerde tutarsızlıklara neden olabilir. Bu nedenle, mevzuata göre paçal teklif alınması gerekiyorsa bunun tüm aşamalarda şeffaf ve mevzuata uygun yapılması, aksi halde itiraz konusu olma riski taşır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde resmi birim fiyatlara uyumun etkisi nedir?
Cevap: Resmi birim fiyatlara uygunluk, aşırı düşük teklif açıklamalarının gerçekçi olup olmadığını somutlaştırır. Eğer açıklamalar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gibi resmi kurumların yayımladığı birim fiyatlar veya benzeri standart fiyatlarla uyumluysa, açıklamaların dayanağı güçlü kabul edilir. Uyum bulunmaması durumunda ise açıklamanın bilimsel ve teknik alt yapısı zayıflayabilir; bu, teklifin elenmesine veya incelemenin yeniden yapılmasına neden olabilir. Ancak resmi birim fiyatların tüm iş kalemlerini kapsamaması durumunda farklı kaynaklara başvurulabilir ve bu husus somut şekilde değerlendirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının usule aykırı olduğu iddiası neden reddedilmiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin belirlediği analiz formatına uygun olarak yapıldığını ve kullanılan işçilik, motorin ile diğer girdilerin mevzuat ve resmi kaynaklara uygun şekilde hesaplandığını tespit ettiği için bu iddia reddedilmiştir.
Soru: İdarenin işçilik ve motorin fiyatlarını belirlerken kullandığı veriler neden mevzuata uygun bulunmuştur?
Cevap: İşçilik girdisi olarak 2020 yılı asgari ücret kullanılmış, motorin fiyatları ise EPDK’nın resmi fiyatları esas alınarak hesaplanmış, bu nedenle fiyatlandırma mevzuata uygun kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiasında yer alan idarenin analiz girdilerinde değişiklik yapması ve paçal teklif alma yöntemi neden dikkate alınmamıştır?
Cevap: Kurul, idarenin belirlediği analiz formatına ve yöntemlere uygun olarak aşırı düşük teklif açıklamalarının yapıldığını tespit etmiş, idarenin analiz girdilerinde değişiklik yapıldığı veya mevzuata aykırı paçal teklif alınarak savunma yapıldığına dair somut bir bulguya rastlamadığı için bu iddialar değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Malzeme ve makine birim fiyatlarının uygunluğu nasıl incelenmiş ve sonuç ne olmuştur?
Cevap: Kullanılan malzeme ve makine birim fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2020 yılı birim fiyatları ile uyumlu olduğu tespit edilmiş, bu nedenle malzeme ve makine fiyatları açısından da aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin uyuşmazlıkta, başvuru sahibi tarafından dile getirilen temel şikâyet, rakip firmanın teklifine dair yapılan mali açıklamaların usule aykırı olduğudur. Özellikle işçilik, motorin ve malzeme kalemlerine ilişkin girdi fiyatlandırmalarının gerçeğe uygun olmadığı ve idarenin değerlendirme sürecine müdahale ederek analiz girdilerinde değişiklik yaptığı; bunun da teklifin geçerli sayılmasına haksız biçimde yol açtığı ileri sürülmüştür. Başvuru sahibi, bu gerekçelerle söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini savunmuştur.
İnceleme kapsamında, işçilik ve yakıt gibi düzenlemeye tabi girdilerin açıklanmasında kullanılan fiyatların kamuoyu ile paylaşılan resmi kaynaklara dayandırıldığı tespit edilmiştir. Özellikle işçilik girdisinde o yıl yürürlükte bulunan asgari ücretin kullanılması ve motorin fiyatlarının resmi enerji otoritesi tarafından yayımlanan verilerle uyuşması, değerlendirmenin usule uygun yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Başvuru sahibinin “paçal teklif” alınması suretiyle analizlerin yapıldığı iddiası ise, idarece belirlenen açıklama formatına uygun şekilde işlem tesis edilmesi nedeniyle karşılık bulmamıştır.
Uyuşmazlık çerçevesinde özellikle hangi unsurların esaslı kabul edilip edilmediği sorunu da ortaya çıkmaktadır. Aşırı düşük teklif açıklamasında esaslı sayılabilecek unsurlar, genellikle açıklamanın dayandığı fiyatların güvenilir kaynaklara dayanıp dayanmadığı ve bunların analizlerde nasıl kullanıldığıyla ilişkilidir. İncelemede, açıklamalarda kullanılan malzeme ve makine fiyatlarının ilgili kamu otoritesinin o yıla ait birim fiyatlarıyla tutarlı olması, ileri sürülen aykırılığın esasa etki etmediğini göstermiştir. Bu nedenle, paçal yöntem gibi tekniği tartışmalı olan iddiaların, açıklamanın genel bütünlüğünü ve dayanaklarını zedelemediği değerlendirilmiştir.
Kararın önemli bir kısmı da açıklamayı sunan isteklinin teknik yeterliliğiyle ilgilidir. Ne var ki sunulan verilerde yalnızca teklif açıklamasının içeriksel yönü ele alınmış, açıklamayı yapan firmanın ortaklık yapısı veya pilot ortak tarafından sağlanması gereken deneyim belgeleri gibi yeterlik yönüne dair unsurlar değerlendirme konusu yapılmamıştır. Bu bağlamda, ilgili vakada teknik yeterliliğe değil, sadece teklifin mali açıklamasının mevzuatla uyumuna odaklanıldığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, teklif açıklamalarının idarenin öngördüğü kurallara, mevzuattaki genel çerçeveye ve kamuya açık resmi kaynaklara uygun şekilde yapıldığını belirlemiştir. Kurul, idarece belirlenen analiz formatının hukuka aykırı olmadığına kanaat getirerek, açıklamanın hem içerik hem şekil bakımından yeterli olduğu sonucuna varmıştır. Bu nedenle, başvuru sahibinin ileri sürdüğü gerekçelerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde haklılık taşımadığına kanaat getirilmiş ve şikâyet reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.