KÜNYE
- Toplantı No: 2020/025
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 04.06.2020
- Karar No: 2020/UY.II-981
- Başvuru Sahibi: Ensar İnş. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü
- İKN: 2019/697720
- İhale Adı: İstanbul İli Avcılar İlçesi Ambarlı Mahallesinde Bulunan Afete Maruz Bölgenin Kuzey Sınırı Boyunca Kazıklı Tutucu Yapı Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik girdilerinin sorgulanmaması nedeniyle tekliflerin yeniden değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan isteklilerin ticaret sicil gazetelerinde şirketlerin son durumunu gösterir bilgilerin eksik olduğunu, bazı analiz girdilerinin açıklama istenilecekler listesinde yer almadığını, mazot ve işçilik girdilerinin mevzuata aykırı şekilde değerlendirildiğini, ayrıca bazı maliyet tespit tutanaklarının usulüne uygun düzenlenmediğini ve metrajların düşük hesaplandığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri tespitinde işçilik girdilerini açıklama istenmeyen girdiler arasında göstermiştir; oysa işçilik girdileri, analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa bile açıklama istenilecek girdiler arasında yer almalıdır. Bu durum, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata uygun şekilde yapmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken hangi analiz girdilerine açıklama talep edilmesi gerekir, işçilik girdileri bu kapsamda nasıl değerlendirilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde, işçilik girdileri toplam analiz maliyetinin %3’ünü aşmasa bile açıklama istenen kalemler arasında yer almalıdır. İşçilik girdilerinin açıklama istenmeyen girdiler listesinde gösterilmesi mevzuata uygun değildir çünkü işçilik maliyetleri teklifin gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmesinde önemli rol oynar.
Soru: Ticaret sicil gazetelerindeki ortaklık yapısı veya kimlik bilgilerindeki eksiklikler teklif değerlendirilmesini her zaman engeller mi?
Cevap: Ticaret sicil gazetesinde eksiklikler varsa, bu durum pay defteri veya benzeri diğer resmi belgelerle tamamlandığında teklifin değerlendirilmesine engel olmayabilir. Ancak, sunulan belgeler şirketin güncel durumunu tam ve net şekilde ortaya koymuyorsa, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir.
Soru: İhale dosyasında analiz formatlarının bulunmaması durumunda aşırı düşük teklif açıklama süreci nasıl etkilenir?
Cevap: Analiz formatlarının ihale dosyasında yer almaması, isteklilerin tekliflerini mevzuata uygun şekilde hazırlamalarını zorlaştırır ve sürecin şeffaflığına zarar verir. İdarenin bu formatları sadece aşırı düşük teklif açıklama talebinde sunması yeterli görülmeyip, bu durum mevzuata aykırılık kabul edilerek işlemlerin iptali ve yeniden düzenlenmesi gerekebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik girdilerinin dikkate alınmaması teklif değerlendirme sürecinde nasıl sonuçlara yol açabilir?
Cevap: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde sorgulanmaması, teklifin gerçekçi olup olmadığına ilişkin değerlendirmeyi eksik bırakır. Bu durum, yanlış değerlendirme nedeniyle teklifin usulüne uygun şekilde elenmemesine veya yanlış teklif sahibinin avantajlı sayılmasına sebep olabilir, dolayısıyla işlemin iptali veya yeniden değerlendirilmesi gündeme gelir.
Soru: İdarelerin aşırı düşük teklif açıklaması isterken açıklama istenecek girdiler listesini hazırlarken nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdareler; işçilik, malzeme, makine, ve analiz kalemlerinin tamamını objektif ölçütlerle belirleyerek, işçilik gibi teklifin maliyet yapısında önemli etkisi olan girdileri mutlaka açıklama istenecek girdiler arasında tutmalıdır. Bu liste mevzuatla uyumlu şekilde kesin, tutarlı ve teklif hazırlayanların kolayca anlayabileceği şekilde olmalıdır. Aksi takdirde, aşırı düşük teklif açıklamaları geçersiz sayılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun işçilik girdilerini açıklama istenmeyen analiz girdileri arasında göstermesi aşırı düşük teklif açıklamaları bakımından neden hukuka aykırıdır?
Cevap: Çünkü işçilik girdileri, analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa bile aşırı düşük teklif açıklaması istenen girdiler arasında yer almalıdır. Bu vakada komisyon işçilik girdilerini açıklama istenmeyenler arasında göstermiş ve böylece mevzuat gereği işçilik kalemlerinin sorgulanması zorunluluğunu ihlal etmiştir.
Soru: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde açıklama istenmeyen girdiler arasında gösterilmesinin sonucu ne olmuştur?
Cevap: Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun yapılmadığını ortaya koymuş; dolayısıyla söz konusu açıklamaların yeniden istenmesi gerektiği, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak yeniden işlem yapılması kararına varılmıştır.
Soru: Ticaret sicil gazetelerinde ortaklık yapısı ve kimlik bilgileri eksik olan isteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesinde ne gibi hususlar dikkate alınmıştır?
Cevap: Ticaret sicil gazetesindeki eksiklikler, pay defteri ve diğer belgelerle giderilmişse bu durum teklif değerlendirilmesinde engel teşkil etmemiştir; ancak belgelerin şirketlerin son durumunu tam olarak göstermemesi halinde teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: İhale dokümanında analiz formatlarının yer almaması ve idarenin aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ekinde analiz formatlarını sunması ihale süreci açısından ne anlama gelmiştir?
Cevap: Bu durum mevzuata aykırı kabul edilmiştir çünkü analiz formatlarının ihale dosyasında bulunmaması, isteklilerin teklif hazırlarken objektif ve eksiksiz bilgiye ulaşmasını engellemiş ve dolayısıyla sürecin şeffaflığı ile mevzuata uygunluğunu olumsuz etkilemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vaka, aşırı düşük teklif açıklamaları sürecinde özellikle işçilik kalemlerinin değerlendirme dışı bırakılmasıyla ilgili ciddi bir uyuşmazlığı konu etmektedir. Başvuru sahibi, bazı teklif sahiplerinin sunduğu belgelerin eksik olduğunu, metrajların hatalı hesaplandığını, analiz girdilerinin eksik sorgulandığını ve özellikle işçilik ile mazot gibi önemli maliyet unsurlarının açıklama kapsamı dışında bırakıldığını ileri sürmüştür. Söz konusu iddialar çerçevesinde ihale komisyonunun teklifleri değerlendirirken temel bazı maliyet unsurlarını göz ardı etmesi, sürecin şeffaflığı ve hukuka uygunluğu açısından sorun yaratmıştır.
İhale komisyonunun değerlendirmesindeki temel eksiklik, yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerini belirlerken işçilik maliyetlerini açıklama kapsamının dışında tutmasıdır. Oysa işçilik, toplam analiz maliyetlerinin yüzde olarak düşük bir kısmını oluştursa bile, açıklama istenmesi gereken kalemler arasında sayılmaktadır. Bu ihmal, tekliflerin gerçekçilik ve uygulanabilirlik açısından doğru biçimde değerlendirilmediğini ortaya koymakta, dolayısıyla süreci temelden etkileyen bir mevzuat aykırılığına işaret etmektedir.
Bu bakımdan, Kamu İhale Kurulu’nun kararında öne çıkan esaslı unsur, işçilik maliyetlerinin teknik olarak düşük oranlı olsa bile teklifin mahiyetini belirlemede taşıdığı niteliktir. Kurul, işçilik kalemlerinin bahse konu analizlerde ‘esasa etkili olmayan’ unsurlar olarak değerlendirilmiş olmasını mevzuata aykırı bulmuş ve bu hususun aşırı düşük teklif açıklama sürecinin güvenilirliğini zedelediğini belirtmiştir. Bu yorum çerçevesinde, işçilik açıklamalarının dışlanması teklifin mali yapısına dair önemli bir unsurun göz ardı edilmesi niteliğinde görülmüştür.
Diğer yandan, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında şirketlere ilişkin belgelerdeki eksiklikler de dikkate alınmıştır. Özellikle, teklif dosyasında mevcut olan belgelerle şirketin güncel yapısının ortaya konulamaması, bir istekli açısından teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuştur. Buna karşılık, bazı eksikliklerin pay defteri veya benzeri belgelerle karşılandığı durumlarda söz konusu teklifler geçerli sayılmış; burada belgelerin güncelliği ve bilgi bütünlüğü ön plana alınmıştır. Bu yaklaşım, değerlendirmelerin şekil şartlarından çok içeriğe odaklanması yönünde bir eğilim göstermektedir.
Sonuç olarak Kurul, işçilik girdilerinin açıklama kapsamı dışında tutulmasının ihale mevzuatına aykırı olduğuna hükmetmiş ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamalarının tamamının geçersiz hale geldiğine karar vermiştir. Bu doğrultuda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden açıklamaların yeniden istenmesi gerektiği yönünde işlem tesis edilmiştir. Bu karar, teklif değerlendirme sürecinde temel analiz unsurlarının dışlanmasının nasıl köklü etkiler doğurabileceğini ve ihale sonuçlarının sil baştan gözden geçirilmesine yol açabileceğini açık biçimde ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.