KÜNYE
- Toplantı No: 2022/054
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 23.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1449
- Başvuru Sahibi: Özdemireller Hafriyat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi- Saygınlar Peyzaj Hafriyat İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/759032
- İhale Adı: Ankara İl Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yol, Cadde, Bulvar ve Kavşaklarda Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-3
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının analiz formatına uygun yapılmaması nedeniyle reddi hukuka aykırı bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece verilen analiz formatına uygun olmaması nedeniyle reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacına ve teknik içeriğine göre, başvuru sahibinin özel girdiler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi analizini referans alarak, işin projesine uygun galvanizli sac kullanımı ve işçilik girdilerini içeren yeni bir analiz oluşturduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, iş makinesi girdilerinin amortisman ve diğer maliyet bileşenlerinin analiz formatında ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, pigment oksit boya girdisinin piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğu ve sunulan belgelerin fotokopi olmasının açıklamaların reddi için yeterli gerekçe olmadığı değerlendirilmiştir. Yaklaşık maliyet içindeki iş kalemleri ve analiz girdileri oranları dikkate alınarak, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdilerin netleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, açıklamaların sadece fiyat teklifi ve dayanağı tutanaklarla yapılabileceğini, idarece verilen analiz formatına uygun olmayan açıklamaların kabul edilemeyeceğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdarece belirlenen aşırı düşük teklif analiz formatına tam uyum gösterilmemesi durumunda idarenin açıklamaları doğrudan reddetmesi hukuki açıdan nasıl değerlendirilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif analiz formatına tam uyum sağlanmaması, açıklamaların reddi için otomatik ve kesin bir sebep sayılmayabilir. Kurul kararları, açıklamaların işin projesine, teknik şartnameye ve fen-sanata uygun olması koşuluyla, format farklılıklarının ya da eksikliklerinin düzeltme süreciyle giderilebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, idarelerin açıklamaları sadece belirlenen format eksikliğine dayanarak doğrudan reddetmek yerine, açıklamaların içeriğine ve uygunluğuna ilişkin esnek ve düzeltmeye açık bir yaklaşım benimsemesi gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında iş makinesi maliyetlerinin gösterilme biçimi konusunda idare ile istekliler arasında yaşanan tereddütler nasıl giderilebilir?
Cevap: İş makinesi maliyetleri ayrıntılı bir şekilde (amortisman, yakıt, bakım gibi alt kalemler bazında) gösterilsin diye talepte bulunulsa da, bu husus analiz formatındaki zorunlulukların ötesinde esnetilebilir. Eksiklik halinde açıklamalar tamamen reddedilmek yerine, idarelerin eksik bilgileri talep ederek veya düzeltme süreci başlatarak açıklamaların tamamlanmasını sağlaması uygulamada görülmektedir. Böylece teklif sahiplerinin eksik ya da farklı sunumundan dolayı haksız biçimde elenmesi önlenmiş olur.
Soru: Piyasa fiyatıyla uyumlu olduğu tespit edilen girdilere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi ne şekilde değerlendirilmelidir?
Cevap: Bir girdinin piyasa fiyatlarıyla uyumlu olması, o kaleme yönelik aşırı düşük teklif iddiasının dayanağı olmadığını gösterir. Bu durumda idarece açıklamanın reddedilmesi için somut ve geçerli bir neden bulunmaz. Girdiye ilişkin belgelerdeki teknik ve fiyat uygunluğu dikkate alınarak açıklamanın bu yönünün kabul edilmesi gerekir.
Soru: İdare veya istekliler tarafından aşırı düşük tekliflere ilişkin hangi iş kalemleri için açıklama isteneceğinin önceden netleştirilmesi niçin önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetteki iş kalemleri ile aşırı düşük bulunabilecek girdilerin oranları dikkate alınarak, hangi kalemler için açıklama isteneceğinin önceden belirlenmesi tereddütleri azaltır. Hem gereksiz açıklama talepleri engellenir hem de açıklama yapılmaması gereken kalemlerden kaynaklı reddi önler. Bu prosedür, ihale sürecinin şeffaf, ölçülü ve mevzuata uygun işlemesine katkı sağlar.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerin (örneğin fotokopi) şekline dayanarak reddedilmesi ne ölçüde doğrudur?
Cevap: Belgelerin fotokopi veya aslı gibi şekilsel özellikleri tek başına açıklamaların reddedilmesi için yeterli ve zorunlu neden olmayabilir. Belgenin içeriği, işin teknik tutarlılığı ve uygunluğu öncelikle değerlendirilmelidir. Eğer içerik uygun ve destekleyici nitelikteyse, şekil eksiklikleri idarece düzeltme veya tamamlama talebi yoluyla giderilebilir. Bu yaklaşım, aşırı düşük tekliflerde haksız elenmeleri engellemeye yöneliktir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını idarece verilen analiz formatına uygun olmadığı gerekçesiyle doğrudan reddetmesi bu vakada neden hukuka aykırı bulunmuştur?
Cevap: İdare, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarını sadece idarece önceden belirlenen formatta yapması gerektiğini savunmuş, ancak Kurul bu açıklamaların işin projesine ve teknik şartnameye uygun olarak, resmi analizlerden yararlanılarak yapıldığını tespit etmiştir. Ayrıca, eksik veya farklı biçimde sunulan analiz girdilerinin düzeltilebileceği ve reddin bu aşamada kesin olmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle idarenin açıklamaları format uyumu eksikliği nedeniyle doğrudan reddetmesi hukuka aykırı kabul edilmiştir.
Soru: Bu vakada iş makinesi girdilerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi hususlar değerlendirme açısından önem kazanmıştır?
Cevap: Kurul, iş makinesi girdilerinde amortisman ve diğer maliyet bileşenlerinin analiz formatında ayrı ayrı gösterilmesinin gerekliliğini belirtmiştir. Sunulan açıklamalar analiz formatına tam uyum sağlamasa da, bu eksikliğin tamamen reddetme sebebi olamayacağı, eksikliklerin tamamlanması için düzeltici işlem yapılabileceği sonucuna varılmıştır.
Soru: İdarenin pigment oksit boya girdilerinin piyasa fiyatı ile uyumu konusunda hangi değerlendirmeyi yaptığı bu vakada ne anlama gelmiştir?
Cevap: Kurul, pigment oksit boya girdisinin piyasa fiyatlarıyla uyumlu olduğunu tespit etmiş; yani bu girdiye ilişkin aşırı düşük teklif iddiasının dayanağı olmadığına karar vermiştir. Bu da idarenin boya fiyatına yönelik açıklama reddini gerekçelendirmediği anlamına gelmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları istenirken analiz girdilerinin iş kalemleri bazında belirlenmesinin önemi bu vakada nasıl ortaya çıkmıştır?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyet içindeki iş kalemleri ve analiz girdileri oranlarının dikkate alınarak hangi iş kalemleri için açıklama isteneceğinin netleştirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Böylece, gereksiz veya eksik açıklamalar değil, gerçekten aşırı düşük görülen iş kalemlerine ait analiz girdilerinin talep edilmesi sağlanacaktır. Bu anlayış, ihale sürecinin şeffaf ve mevzuata uygun yürümesini temin etmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan bir isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idare tarafından belirlenmiş analiz formatına tam olarak uymadığı gerekçesiyle reddedilmesi bu başvurunun temel uyuşmazlık konusunu oluşturmaktadır. İdare, sadece kendi belirlediği analiz yapısına uygun olmayan açıklamaların geçerli sayılamayacağını belirtmiş; başvuru sahibi ise sunduğu açıklamaların işin projesi ve teknik gerekleriyle uyumlu olduğunu, biçimsel farklılıkların bu aşamada teklifinin devre dışı bırakılmasına neden olmaması gerektiğini ileri sürmüştür. Bu çatışma, açıklamaların şekli mi yoksa teknik içeriği mi esas alınmalı sorusu etrafında şekillenmektedir.
Bu kapsamda tartışma, esasen teklif sahibi tarafından yapılan iş kalemi açıklamalarının yeterli olup olmadığına odaklanmıştır. Başvuru sahibinin, idarece öngörülenin dışında bir yöntemle, ancak dayanağını yetkili kurumlardan alınan resmi analizlere ve projenin öngördüğü teknik detaylara oturtarak yaptığı bazı açıklamaların değerlendirme dışı bırakılması, ihale sürecindeki belge incelemesinin esnekliğini gündeme getirmiştir. Özellikle galvanizli sac ve işçilik girdilerine ilişkin analizlerin tamamen teknik uygunluğa dayanması, açıklamaların bütünüyle geçersiz sayılmasını izaha muhtaç bırakmıştır. Sunulan belgelerin fotokopi olması gibi şekli unsurların ise, açıklamaların mahiyetini zedeleyecek nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir.
Kurul, bu vakada açıklamaların sadece şekle ilişkin nedenlerle reddedilmesini yeterli görmemiş ve içerikteki teknik doğrulukları dikkate almıştır. Esaslı unsurun, yani teknik yeterliliği ve harcama gerçekliğini yansıtan içeriğin, biçimden önce gelmesi gerektiği vurgulanmıştır. Açıklamaların, ilgili standartlara, teknik şartnamelere ve proje hedeflerine uygun olması, biçimsel eksikliklerin önüne geçmiştir. Bu yaklaşım, aşırı düşük teklif değerlendirmesinde “esaslı eksiklik” kavramının yalnızca biçimsel unsurlarla tanımlanamayacağını, açıklamaların hangi analiz biçimiyle olursa olsun fen ve sanat kurallarına uygunluk göstermesi halinde esas alınabileceğini ortaya koymuştur.
Ayrıca iş makinesi girdilerine ilişkin analizlerde yer verilen maliyet bileşenlerinin formatta belirtilen ayrıntı düzeyinde sunulmaması, Kurul açısından tek başına red sebebi olarak görülmemiştir. Amortisman, bakım ve işletme gibi alt kalemlerin ayrı gösterilmemesi, teklifin bütünüyle değerlendirme dışı bırakılmasını haklı kılmamış; bu eksikliğin düzeltici işlemle giderilebileceği kanaatine varılmıştır. Pigment oksit boya gibi girdilerde de piyasa fiyatına uygunluk sağlanması, yapılan açıklamaların gerçeğe dayanıp dayanmadığı yönündeki değerlendirmenin somut ve ölçülebilir kriterlerle yapılması gerektiğini ortaya koymuştur.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu açıklamaların tamamen şekle bağlı olarak değerlendirilmesini isabetli bulmamış, işin gereklerine uygun biçimde hazırlanan analizlerin, format farklılıklarına rağmen yeterli olabileceğine hükmetmiştir. İdarenin tüm açıklamaları biçimsel farklar nedeniyle reddetmesi orantısız bir yaklaşım olarak değerlendirilmiş; açıklama istenecek iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin net olarak belirlenmesi, düzeltici işlem yoluyla eksikliklerin giderilmesi ve aşırı düşük teklif değerlendirme sürecinin buna göre yeniden yürütülmesi gerektiği yönünde karar verilmiştir. Bu yaklaşım, ihalenin sadece biçim değil, nitelik ve işlev temelinde değerlendirileceğini ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.