KÜNYE
- Toplantı No: 2018/003
- Gündem No: 61
- Karar Tarihi: 17.01.2018
- Karar No: 2018/UY.I-223
- Başvuru Sahibi: Feza Taahhüt A.Ş.-Deha Altyapı A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2017/434444
- İhale Adı: (Bursa-Karacabey) Ayrımı-Orhaneli-Harmancık Yolu Km: 26+572 - 83+563 Arası Toprak, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler İkmal İnşaatı İşi İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan nakliye mesafesi ve amortisman maliyetine ilişkin hesaplamaların mevzuata uygun olmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ini oluşturan 10 iş kaleminde açıklama istenilmiştir. Başvuru sahibinin üçüncü kişilerden aldığı fiyat teklifleri, makine amortisman maliyetini karşılamamış ve bu durum mevzuata aykırı bulunmuştur. Ayrıca, nakliye mesafesi hesaplamalarında idarenin ihale dokümanında belirttiği Kapıkaya Taş Ocağı’nın ortalama mesafesi 33,568 km iken, başvuru sahibi daha düşük mesafeler (yaklaşık 10 km) kullanarak avantaj sağlamıştır. İhale dokümanında belirtilen taş ocağının dışında Deliballılar Taş Ocağı’nın kullanılması ve bu ocağın teknik şartları karşılamaması da aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi için yeterli gerekçe oluşturmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanındaki parametrelerden farklı değerlerin (örneğin taş ocağı mesafesi) kullanılması teklifin reddine yol açar mı?
Cevap: İhale dokümanında açıkça belirtilen parametrelerin (nakliye mesafesi, kullanılan taş ocağı gibi) aşırı düşük teklif açıklamalarında esas alınmaması, maliyetlerin gerçekçi ve şeffaf biçimde açıklanmadığı kanaatini doğurabilir ve bu durum açıklamaların reddine neden olabilir. Bu nedenle, dokümanda verilen değerlerin geçerli kabul edildiği ve farklı değerlerin sadece uygun teknik ve mali belgelerle desteklenmesi halinde dikkate alınabileceği söylenebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan dış fiyat tekliflerinin (örneğin taşeron fiyatları veya üçüncü kişilerin fiyat teklifleri) değerlendirilmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Dış fiyat tekliflerinin, ilgili maliyet kalemlerini tam ve doğru yansıttığının ve ihale konusu iş ile örtüştüğünün belgelenmesi önemlidir. Fiyatlar makinenin amortisman payını kapsamıyorsa veya piyasa rayiçlerine aykırı düşükse, bu durum açıklamaların yeterince gerekçelendirilmediği ve mevzuata uygun olmadığı şeklinde yorumlanabilir. Böyle durumlarda teklif açıklamaları reddedilir.
Soru: İhale dokümanında teknik ve idari şartnamede belirtilmeyen bir kaynak kullanılarak (örneğin teknik özellikleri tutmayan bir taş ocağı) maliyet hesaplanması aşırı düşük teklif açıklamalarını nasıl etkiler?
Cevap: Şartnamede belirtilmeyen ve teknik özellikleri uygun olmayan bir kaynağın maliyet hesabına dahil edilmesi; maliyetlerin gerçek dışı ya da yanıltıcı olarak sunulduğu değerlendirmesine yol açabilir. Bu nedenle, kaynak seçiminde dokümandaki şartlara uyulması esastır ve aksi takdirde aşırı düşük teklif açıklamaları reddedilebilir.
Soru: Makine amortisman maliyetinin aşırı düşük teklif açıklamalarında uygun bulunması nasıl sağlanabilir?
Cevap: Makine amortisman maliyetinin sağlıklı açıklanabilmesi için piyasa rayiçlerine uygun, belge ve hesaplamalarla desteklenen makine kullanım oranları ve amortisman tutarlarının sunulması gerekir. Sadece düşük fiyat teklifleri göstermek ya da üçüncü kişilerden alınan tekliflerin makinenin amortismanını karşılamaması açıklamaların reddine sebep olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının eksik veya yanlış değerlendirilmesi halinde ortaya çıkabilecek hukuki sonuçlar nelerdir?
Cevap: Bu tür değerlendirmelerde yapılan hatalar, teklifin haksız şekilde kabulüne veya haksız şekilde reddedilmesine neden olabilir. Sonuç olarak, işlemin iptali, ihalenin yeniden yapılması veya idareye karşı itiraz/şikâyet süreçleri artabilir. Bu nedenle açıklamaların mevzuata ve belgelenmiş bilgiler ışığında doğru değerlendirilmesi zorunludur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye mesafesi hesabında ihale dokümanında belirtilen Kapıkaya Taş Ocağı yerine daha kısa mesafeli bir taş ocağı kullanmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinde etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin, dokümanda belirtilen Kapıkaya Taş Ocağı’nın ortalama mesafesi 33,568 km iken yaklaşık 10 km olarak daha kısa mesafeyi hesaplaması, nakliye maliyetini düşük göstererek aşırı düşük teklif avantajı sağlamış ve bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinde önemli bir gerekçe oluşturmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin makine amortisman maliyetini üçüncü kişilerin sunduğu fiyat teklifleriyle açıklamasının sonucu ne olmuştur?
Cevap: Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin, makine amortisman maliyetini karşılamaması nedeniyle başvuru sahibinin açıklamaları mevzuata uygun bulunmamış ve bu da aşırı düşük teklif açıklamalarının reddine neden olmuştur.
Soru: İhale dokümanında belirtilmeyen ve teknik şartları karşılamayan bir taş ocağının nakliye mesafesi hesaplamasında kullanılması aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesini nasıl etkilemiştir?
Cevap: İhale dokümanında yer almayan ve teknik şartları sağlamayan Deliballılar Taş Ocağı’nın nakliye mesafesi hesabında kullanılması, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi için yeterli gerekçe sayılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması sonucunda itirazen şikâyet talebinin akıbeti ne olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının makine amortisman maliyet ve nakliye mesafesi hesabındaki mevzuata aykırılıkları nedeniyle uygun bulunmaması sonucu itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Uyuşmazlık, yapım işine yönelik ihalede başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi sürecinde ortaya çıkmıştır. Uyuşmazlığın temelini, açıklamalarda kullanılan bazı maliyet bileşenlerinin ihale dokümanında öngörülen parametrelerle örtüşmemesi ve söz konusu farklılığın teklif maliyetlerini düşürerek başvuru sahibine avantaj sağlaması oluşturmaktadır. Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek itirazen şikâyet yoluna başvurmuştur.
İdarece yapılan değerlendirmede, başvuru sahibinden ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin büyük kısmını oluşturan kalemler için açıklama istenmiştir. Açıklamalarda belirleyici rol oynayan hususlardan biri taş ocağı nakliye mesafesi olmuştur. İhale dokümanında belirlenen Kapıkaya Taş Ocağı esas alındığında ortalama mesafe yaklaşık 33,568 km iken, başvuru sahibi bu mesafeden önemli ölçüde daha kısa olan yaklaşık 10 km’lik bir mesafeyi baz alarak nakliye hesabı yapmıştır. Ayrıca, nakliye mesafesinin hesabında kullanılan Deliballılar Taş Ocağı, ihale dokümanında yer almamasının yanı sıra teknik şartnameye de uygun bulunmamıştır. Bu farklılıklar, teklif açıklamalarının sağlıklı ve objektif bir temele dayanmadığı izlenimini desteklemiştir.
Açıklamalarda kullanılan taş ocağı verilerinin dokümanda belirtilenden önemli ölçüde sapması, kamu ihale uygulamalarında esas alınması gereken parametrelerin dışına çıkıldığı ve maliyetlerin bu yolla yapay biçimde düşürüldüğü değerlendirmelerine yol açmıştır. Bu durum, açıklamaların yalnızca şeklen değil, içeriği itibarıyla da gerçeği yansıtmadığı yönünde bir kanaat oluşturmuş ve ihale sürecinin rekabet ilkesine uygunluğu açısından ciddi bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
Ayrıca, başvuru sahibinin makine amortisman maliyetlerine ilişkin yaptığı açıklamalar da dikkat çekici bulunmuştur. Bu maliyet kalemi, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanmaya çalışılmış, ancak bu tekliflerin amortisman giderlerini karşılayamayacak düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu husus, yapılan açıklamaların sadece alışılagelmiş maliyet unsurlarından değil, aynı zamanda sürdürülebilir maliyet yapısından uzak olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, yapılan açıklamaların hem esas alınan veriler açısından hem de mali boyutları yönünden yetersiz olduğu kanaatine varılmıştır.
Kurul, söz konusu değerlendirmeler ışığında, başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında ciddi ve mevzuata uygunluk bakımından giderilemeyecek nitelikte eksiklikler bulunduğunu tespit etmiş ve açıklamaların reddedilmesini yerinde bulmuştur. Bu doğrultuda, itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Kararda, ihalenin şeffaflık ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiği vurgulanmış ve başvuru sahibinin ihale dokümanına aykırı biçimde maliyet öngörüsü yaparak rekabeti bozucu bir teklif sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.