KÜNYE
- Toplantı No: 2019/035
- Gündem No: 48
- Karar Tarihi: 18.07.2019
- Karar No: 2019/UY.II-836
- Başvuru Sahibi: Solmaz Taah. İnş. A.Ş. - Zara Taah. İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/96266
- İhale Adı: (Narince 9Blhd Yolu) Ayr-Akıncılar İl Yolu (Km:0+000-22+222) Arası Kesiminin Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan nakliye mesafelerinin idarece belirlenenlerden düşük olması nedeniyle açıklamaların uygun bulunmaması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, ariyet ocağı ve depo sahasına ilişkin muvafakatnameler ve laboratuvar raporlarının yeterli olduğunu, ayrıca nakliye mesafelerinin idarece belirlenenlerden düşük olmasının kabul edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanları ve mevzuat hükümleri uyarınca, aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece verilen analiz formatına uygun analizlerin ve dayanak belgelerin sunulması gerekmekte olup, özellikle nakliye mesafeleri idarece belirlenmiş ve bu mesafelerin kullanılması zorunludur. Başvuru sahibinin kullandığı nakliye mesafeleri idarece belirlenenlerden önemli ölçüde düşük olup, sunulan belgeler hukuken tevsik edici nitelikte değildir. Ayrıca, sözleşme ve şartname hükümleri taş ocaklarının idarece belirlenen mesafelerden temin edilmesini öngörmektedir. Bu nedenle, başvuru sahibinin açıklamaları mevzuata uygun bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece önceden belirlenen nakliye mesafelerinden farklı mesafelerin kullanılması hangi durumlarda kabul edilmeyebilir?
Cevap: İdarece ihale dokümanlarında net şekilde belirlenmiş nakliye mesafeleri varsa, bu mesafelerin kullanılmaması veya daha düşük mesafelere dayanılması ve bunun tevsik edici belgelerle yeterince desteklenmemesi durumunda, açıklamalar uygun bulunmayabilir. Özellikle taş ocaklarının idarece belirlenen sahalardan temin edilmesi zorunluluğu varsa, farklı mesafelere göre yapılan hesaplamalar esas alınmaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan nakliye mesafelerinin doğruluğunu desteklemek için hangi tür belgeler yeterli olabilir?
Cevap: Nakliye mesafelerinin doğruluğunu kanıtlamak için, resmi izinler, planlar, ariyet ocaklarına ilişkin yazılı muvafakatnameler veya idarece belirlenmiş mesafelerle uyumlu ve somut şekilde ölçülebilir belgeler sunulmalıdır. Tek yanlı veya somut ölçümü mümkün kılmayan belgeler genellikle yeterli görülmez.
Soru: İhale sürecinde aynı iş kalemi için farklı isteklilerin farklı nakliye mesafeleri kullanması durumunda idarenin nasıl bir yaklaşım göstermesi gerekmektedir?
Cevap: İdarenin, ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde standart bir mesafe belirlediği hallerde, farklı mesafelere izin verilmesi uyumsuzluk yaratabilir. Ancak uygulamada zaman zaman farklı mesafeler kullanılabilir ve bu durum açıklamalar bakımından reddedilebilir. Bu durumda idarenin somut durum değerlendirmesi yapıp aynı işi eşit koşullarla değerlendirmesi beklenir; ancak her farklı mesafe kullanımını iptal veya düzeltme sebebi saymak zorunlu olmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece belirlenen mesafelere uyulmaması halinde hangi hukuki riskler ortaya çıkar?
Cevap: İdarece belirlenen mesafelere uyulmaması ve bunun geçerli şekilde belgelenememesi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı sayılarak reddiyle sonuçlanabilir. Bu durum, teklifin elenmesini ve itirazen şikayetlerin reddini doğurabilir; dolayısıyla idare ve istekliler açısından önemli bir usul riski teşkil eder.
Soru: İhale dokümanlarında açıkça tanımlanmış mesafeler ve temin bölgeleri varsa, aşırı düşük teklif açıklamalarında bu kuralların dışına çıkılması mümkün müdür?
Cevap: Genel olarak hayır. İhale dokümanları ve şartnamelerde idarece belirlenen mesafeler esas alınmalı, bu sınırlamalara bağlı kalınmalıdır. Dışına çıkılması, mevcut düzenlemeler ve şartnameler çerçevesinde kabul edilmeyip, açıklamaların reddiyle sonuçlanabilir. Ancak özel durumlarda mevzuatta açıküstü bir esneklik veya izin olmadıkça bu kurala uyulmaması idarenin takdir yetkisini aşabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece belirlenen nakliye mesafelerinden daha düşük mesafeleri kullanmasının gerekçesi olarak sunulan muvafakatnameler ve laboratuvar raporları açıklamaların uygun bulunmamasına engel olmuş mudur?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin sunduğu muvafakatnameler ve laboratuvar raporları aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan düşük nakliye mesafelerini tevsik edici belge niteliğinde kabul edilmemiştir. İhale dokümanları ve şartname taş ocaklarının idarece belirlenen mesafelerden temin edilmesini zorunlu kılmıştır ve bu zorunluluğa uyulmamıştır.
Soru: İdarece belirlenen nakliye mesafelerinden farklı olarak, başvuru sahibi tarafından açıklamalarda kullanılan mesafelerin mevzuata uygun bulunmamasının nedeni nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında kullandığı nakliye mesafeleri idarece belirlenenlerden önemli ölçüde düşük olup, bu farklılığın dayanak belgelerle yeterince tevsik edilmemesi nedeniyle açıklamalar mevzuata uygun bulunmamıştır.
Soru: İhale konusu işte farklı isteklilerin taş ocaklarından alınan nakliye mesafelerinde farklılık bulunması, başvuru sahibinin itirazına etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin diğer isteklilerin taş ocağı belgeleri ile ilgili iddiaları hak veya menfaat kaybı oluşturmadığı gerekçesiyle incelenmemiştir. Ayrıca, aynı iş kalemi için farklı nakliye mesafeleri kullanılması nedeniyle bazı isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun bulunmadığı tespit edilmiş, ancak bu hususta düzeltici işlem yapılmamıştır ve dolayısıyla başvuru sahibinin itirazı kabul edilmemiştir.
Soru: İtirazen şikayet sürecinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi sonucunun temel hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece önceden belirlenmiş nakliye mesafelerine uymaması ve bu mesafelerin daha düşük olduğunu tevsik edici belgelerle kanıtlayamaması, ihale dokümanları ve mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde açıklamaların reddedilmesine yol açmış, itirazen şikayet başvurusu bu nedenle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu vakada yaşanan uyuşmazlık, başvuru sahibinin gerçekleştirdiği aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafelerine ilişkin olarak idarece ihale dokümanında belirtilen sınırlamalara uymadan düşük mesafeleri esas alması ve bu farklılığı yeterli belgeyle tevsik edememesi üzerinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, taşıma maliyetlerini belirlerken kendi öngördüğü mesafeleri kullanmış ve bu mesafeleri gerekçelendirmek amacıyla ariyet sahası ve depo alanlarına ilişkin muvafakatnameler ile bazı teknik belgeler sunmuştur. Ancak bu belgelerin açıklamaları destekleyip desteklemediği, ihale sürecinin değerlendirme aşamasında esaslı bir tartışma konusu haline gelmiştir.
Uyuşmazlığın merkezindeki teknik husus, iş kalemlerinde öngörülen nakliye maliyetlerinin, mesafenin birim fiyat üzerindeki etkisi dikkate alındığında, teklif bedelinin sağlıklı hesaplandığını ortaya koymasıdır. Bu çerçevede, idarece standartlaştırılmış analiz formatı kullanılarak belirlenmiş mesafeler esas alınmıştır. Ancak başvuru sahibi, bu mesafeler yerine daha kısa nakliye güzergahlarını dikkate almış ve sunulan belgelerin bu farklılığı desteklediğini ileri sürmüştür. Yapılan değerlendirmede sunulan muvafakatnameler ve laboratuvar raporları, hukuken yeterli sayılabilecek nitelikte görülmemiştir. Dolayısıyla teklifin dayandığı hesaplamaların esas alınan nakliye mesafesinde fark yaratması, açıklamaların kabul edilmemesine neden olmuş; teknik hesaplamalarda belirleyici olan unsurun yalnızca mesafe değil, mesafenin usulüne uygun şekilde ispatı olduğu vurgulanmıştır.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, açıklamaların doğruluğunu doğrudan etkileyen temel bir kriter olarak kullanılmıştır. Söz konusu iş kalemlerinde nakliye mesafesi, maliyetin belirleyici bileşeni sayıldığından, bu mesafenin varsayımsal değil, idarece belirlenen değere uygun ve somut belgelerle desteklenmiş olması beklenmiştir. Mesafenin düşük gösterilmesi yalnızca fiyatı aşağı çekmekle kalmamış, aynı zamanda teklifin gerçekçi olup olmadığını tartışılır hale getirmiştir. Bu nedenle, idarenin öngördüğü mesafeden sapma, açıklamaların bütününün güvenilirliğini zedeleyici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Özellikle şartnamelere göre malzemenin idarece belirlenmiş kaynaklardan temin edilmesi gerektiği dikkate alındığında, farklı temin alanlarına ilişkin muvafakatların açıklamalarda esas alınması mümkün görülmemiştir.
Pilot ortağın yeterliliği özelinde bu vakada ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır. Başvurunun temelini oluşturan konu, teklif bedelinin açıklanmasına yönelik unsurlar olduğundan, iş deneyimi veya pilot ortaklık konularında tartışma yahut ayrıntılı inceleme bulunmamaktadır. Bu nedenle analizde pilot ortağa özgü bir değerlendirme yer verilmesine gerek kalmamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, ihale sürecinin şeffaflığı ve belgeye dayalı denetim esasları çerçevesinde hareket ederek, teklif açıklamalarının idarece belirlenen nakliye mesafeleri üzerinden yapılması yükümlülüğüne vurgu yapmıştır. Başvuru sahibinin söz konusu mesafelerden saparak sunduğu hesaplamaların, belgelerle yeterince ispatlanamaması, açıklamaların reddine yol açmıştır. Kurul, bu gerekçelerle itirazen şikâyeti uygun bulmamış ve teklifin değerlendirme dışı kalması sonucunu doğuran sürecin mevzuata uygun işlediğine karar vermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.