KÜNYE
- Toplantı No: 2020/047
- Gündem No: 57
- Karar Tarihi: 21.10.2020
- Karar No: 2020/UY.II-1721
- Başvuru Sahibi: Gençbay İnş. Nak. Gıda Elekt. Doğ. Mad. Sağ. Bilg. Orm. Petrol Müh. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/370771
- İhale Adı: “(Kahta-Narince)Ayr-Damlacık Ayril Yolu Km:0+000-13+700 Arası Kesiminin Yapım İşi” İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının teknik ve mali unsurlar açısından mevzuata uygun bulunmaması nedeniyle itirazen şikayet başvurusunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yeterlik kriterlerini sağlamadığını, iş deneyim belgelerinin uygun olmadığını, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarını, işin yapım amacı ve teknik içeriği ile tutar dağılımı açısından incelemiştir. İsteklilerin sunduğu ortaklık belgeleri, iş deneyim belgeleri, mali yeterlik belgeleri ve teklif mektuplarının mevzuata uygun olduğu, iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun ve yeterli olduğu, kalite ve teknik değer puanlamasının doğru yapıldığı tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan analiz girdileri, nakliye mesafeleri, işçilik fiyatları ve amortisman hesaplamaları mevzuata uygun bulunmuş, ancak betonun taşınması ile ilgili teknik imkânsızlık tespiti nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmamıştır. Ayrıca, iş makinelerinin amortisman giderlerinin kamu kurumlarınca yayımlanan rayiç bedeller üzerinden hesaplanması gerektiği, iş makinelerinin kendilerine maliyetine yönelik belgelerle açıklanması gerektiği ve amortisman ömrü tamamlanmış makineler için asgari bedel öngörülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında teknik ve mali unsurların incelenmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, teklifin işin teknik içeriğiyle tutarlı olup olmadığı; açıklamada kullanılan maliyet kalemlerinin (işçilik, malzeme, nakliye, amortisman vb.) gerçekçi ve mevzuata uygun olup olmadığı titizlikle incelenir. Örneğin, nakliye mesafelerinin pazar koşullarına uygunluğu ve iş makinelerinin amortisman hesaplamalarının resmi rayiç bedellere dayanması önemlidir. Teknik açıdan mümkün olmayan uygulamalar (örneğin taşımanın teknik olarak yapılamayacağı durumlar) açıklamaların reddine temel teşkil edebilir.
Soru: İş makinelerinin amortisman giderlerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında nasıl hesaplanması beklenir?
Cevap: İş makinelerinin amortisman giderleri, kamu kurumlarınca yayımlanan rayiç bedeller baz alınarak hesaplanmalı ve amortisman ömrü tamamlanmış makineler için piyasa asgari değeri esas alınmalıdır. Ayrıca, amortisman hesaplamalarını destekleyen maliyet belgeleri (makine maliyetine dair fatura veya benzeri resmi dokümanlar) sunulmalıdır. Bu yöntem, maliyetlerin gerçekçi ve şeffaf değerlendirilmesinde kritik rol oynar.
Soru: İhale sürecinde iş deneyim belgelerinin uygunluğu nasıl değerlendirilir?
Cevap: İş deneyim belgeleri, teklif edilen işin veya benzer işlerin kapsam, nitelik ve büyüklük açısından benzerliğini sağladığı ölçüde uygun kabul edilir. Bu belgelerin benzer iş tanımına uygun olması ve yeterli büyüklükte belge sunulması, yeterlik kriterlerinin karşılanması yönünden önemlidir. Eksik, yanlış veya benzer işlerle bağdaşmayan belgeler tercih dışı bırakılabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında tespit edilen mevzuata aykırılıklar nasıl sonuçlanır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında hukuka aykırılıklar tespit edilmişse, bu durumun doğrudan teklifin elenmesine veya ihalenin iptaline yol açması yerine, idarece düzeltici işlem yapılması beklenebilir. İtirazen şikayet başvurularında, mevcut kararların muhtemel düzeltmelere açık olması göz önüne alınarak usul yönünden reddedilebilmektedir.
Soru: İtirazen şikayetlerde, yeni iddiaların değerlendirilmesinde hangi ilkeler göz önünde bulundurulur?
Cevap: İtirazen şikayet başvuruları, daha önce verilmiş Kurul kararları veya benzer uyuşmazlıklarda yerleşik kararlar ışığında değerlendirilir. Mevcut kararları esas alan ve aynı konuya ilişkin itirazlar, genellikle usul nedeniyle reddedilebilmektedir. Dolayısıyla, yeni başvurularda farklı ve somut dayanakların bulunması, değerlendirilme şansını artırır. Aksi halde, alınan kararların düzeltilmesi için idarece uygulamanın iyileştirilmesi yeterli kabul edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgelerinin yeterlik açısından uygun bulunmasının dayanağı nedir?
Cevap: Kurul, iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun ve yeterli olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgeleri yeterlilik açısından mevzuata uygundur.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının hangi teknik nedenlerle uygun bulunmadığı karara bağlanmıştır?
Cevap: Betonun taşınması ile ilgili teknik imkanın mevcut olmaması tespiti nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmamıştır.
Soru: İkinci teklif sahibinin iş makinelerinin amortisman giderlerinin hesaplanmasında hangi yöntemin esas alınması gerektiği kararda nasıl belirtilmiştir?
Cevap: İş makinelerinin amortisman giderlerinin kamu kurumlarınca yayımlanan rayiç bedeller esas alınarak hesaplanması gerektiği ve makinelerin maliyetine yönelik belgeyle açıklanmasının zorunlu olduğu, ayrıca amortisman ömrü tamamlanmış makineler için asgari bedel öngörülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunun reddedilme sebebi ne olmuştur?
Cevap: Başvuru, 11.03.2020, 07.05.2020 ve 22.07.2020 tarihli Kurul kararlarına itiraz niteliğinde olduğundan usulden reddedilmiştir; zira tespit edilen mevzuata aykırılıklar düzeltici işlemlerle giderilebilir niteliktedir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının ve iş deneyim belgelerinin mevzuata uygunluğu etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bu firmaların yeterlik kriterlerini karşılamadığını, sundukları belgelerin geçersiz olduğunu ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür. Uyuşmazlığın temelini, aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan teknik ve mali unsurların gerçeklikten uzak oluşu ile bu tekliflerin kamu ihale mevzuatına uygun değerlendirilip değerlendirilmediği sorusu oluşturmuştur.
İhale sürecindeki en önemli tartışmalardan biri, iş deneyim belgelerinin yeterlik açısından geçerliliği konusundadır. Kurul, her iki isteklinin sunduğu iş deneyim belgelerini benzer iş tanımına uygunluk açısından değerlendirmiş ve belgelerin işin kapsamı ve büyüklüğü itibarıyla yeterli olduğu sonucuna ulaşmıştır. İş deneyimi bakımından gerek belge içeriği gerekse tutarlılık yönünden bir eksiklik görülmemiş, bu nedenle söz konusu belgeler yeterlik şartlarını karşıladığı kabul edilmiştir. Bu tespit, ihalenin esas kriterlerinden biri olan geçmişte benzer işi yapabilme niteliğinin sağlandığını ortaya koymuştur.
Esaslı unsur değerlendirmesi kapsamında, özellikle ikinci teklif sahibi tarafından yapılan beton taşımasına ilişkin açıklamalar dikkat çekmiştir. Burada, nakliye faaliyetinin teknik olarak uygulama imkânının bulunmadığı tespiti yapılmıştır. Bu durum, doğrudan işin yapılabilirliği üzerinde etkili olduğundan, teklifin değerlendirilmesi açısından esaslı bir unsur eksikliği olarak kabul edilmiştir. Betonun taşınmasında teknik yetersizlik, sadece maliyet analizinin eksikliği değil, teklifin fiziki uygulanabilirliğiyle doğrudan ilgilidir. Bu nedenle söz konusu husus, açıklamanın reddedilmesine gerekçe teşkil etmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi de bu çerçevede ayrıca değerlendirmeye alınmış, ortaklık yapısında sunulan belgelerin uygun kapsamda olduğu ve iş deneyiminin asgari yeterlik koşullarını karşıladığı tespit edilmiştir. Kurul, ortak girişimlerin sunduğu belgeleri bütüncül bir yaklaşımla inceleyerek, pilot ortağın sunmuş olduğu deneyim belgelerinin işin tanımıyla örtüştüğü değerlendirmesini yapmıştır. Aynı şekilde, iş makinelerinin amortisman hesaplamalarında kamu rayiç değerlerinin esas alınması gerektiği belirtilmiş, makine maliyetine dair belgelerle bu hesaplamaların desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kurulun genel yaklaşımı, teknik ve mali unsurlar üzerinden yapılan detaylı değerlendirme neticesinde, beton nakliyesine ilişkin açıklamaları teknik açıdan yetersiz bulup, bu durumun mevzuata aykırılığa yol açtığını ortaya koymuştur. Ancak bu aykırılıkların düzeltilmesi mümkün görüldüğünden, ihale sürecini doğrudan iptal yerine düzeltici işlem tavsiyesiyle yönlendirmiştir. Başvurunun, daha önceki Kurul kararlarına itiraz niteliğinde olması nedeniyle de şikâyet, esasa girilmeden usul yönünden reddedilmiştir. Bu yaklaşım, Kurulun hem teknik gerçekliği hem usuli sürekliliği gözeten dengeli bir değerlendirme yaptığına işaret etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.