KÜNYE
- Toplantı No: 2022/043
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 14.09.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1088
- Başvuru Sahibi: Fırat Alan İnş. Taah. İnş. Mlz. Tem. Hiz. Med. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği
- İKN: 2022/539881
- İhale Adı: Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası Çatı Tadilat Onarım Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu tespit edilerek teklifin değerlendirmeye alınması gerektiğine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklama talebinde yer alan iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin detaylarının açıklanmasının zorunlu olmadığını, açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak yapıldığını, dolayısıyla tekliflerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ayrıca yaklaşık maliyetin fazla hesaplandığı ve sınır değerin sehven yanlış belirlendiği gerekçesiyle sınır değerin yeniden hesaplanmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Kanunu 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği 45. maddesi hükümlerini esas alarak, aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı iş kalemleri için teklif sahibinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2022 yılı ikinci dönem birim fiyatlarını kullanarak kâr ve genel gider eklediği açıklamasının mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu kapsamda, 15.300.1001, 15.325.1009 ve 15.330.1010 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin açıklamaların yeterli olduğu sonucuna varılmıştır. Yaklaşık maliyetin fazla hesaplandığı iddiası ise başvuru süresi geçtikten sonra yapıldığı için incelenmemiştir.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklama talebinde istenen analiz girdilerinin detaylarının sunulmadığını belirterek başvuruyu reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken, iş kalemlerine ilişkin tüm analiz düzenlemeleri ile detaylı fiyatlandırma bilgileri sunulması zorunlu mudur?
Cevap: Mevzuat kapsamında, bazı iş kalemleri için detaylı analiz düzenlemelerinin sunulması zorunlu olmayabilir. İhale komisyonu, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde, açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili birim fiyat yayımlayan kurumların düzenlemelerine uygun şekilde yapılmasını bekler. Örneğin, resmi birim fiyatlar esas alınarak kâr ve genel giderlerin makul bir şekilde açıklanması yeterli olabilir. Bu durumda, detaylı analiz düzenlemeleri sunulmadığı için teklifin reddedilmesi tereddüt yaratır ve bu yaklaşım mevzuata uygun olmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında resmi birim fiyatların kullanılması ve bunlara kâr ile genel gider eklenmesi açıklaması geçerli kabul edilir mi?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, aşırı düşük teklif açıklamalarında iş kalemlerine ilişkin resmi kurumlarca yayımlanmış birim fiyatların esas alınması ve bunlara kâr ile genel gider unsurlarının eklenerek açıklama yapılması geçerli bir yöntem olarak kabul görmektedir. Bu tür açıklamalar, idarenin talep ettiği kapsamda ve usulde yapılmışsa, teklif değerlendirilmeye alınabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin fazla hesaplandığı veya sınır değerlerin hatalı tespit edildiğine dair itirazlar ne zaman dikkate alınır?
Cevap: Yaklaşık maliyet ve sınır değer hesaplamalarına ilişkin itirazların, ihale sürecinde belirlenen itiraz ve başvuru sürelerinde yapılması gerekmektedir. Süre aşımı halinde, bu tür itirazlar genellikle incelenmez. Dolayısıyla, yaklaşık maliyet hesabının fazla yapıldığı veya sınır değerlerin hatalı belirlenmiş olduğuna dair şikayetler süresi içinde yapılmazsa, idari ve yargısal mercilerce dikkate alınmayabilir.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulduktan sonra hangi işlem adımlarını atmalıdır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu tespit edilirse, ihale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulama işlemini bu doğrultuda yenilemeli, açıklamaları kabul etmeli ve değerlendirme dışı bırakma kararı vermemelidir. Ayrıca, sonraki ihale işlemlerini de bu değerlendirme sonucuna uygun şekilde gerçekleştirmeli ve alınan kararların hukuka uygunluğu sağlanmalıdır.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde istenen belgeleri sunmayan isteklinin teklifini reddederken nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde belirlenen belgelerin neler olduğunu ve mevzuatta bu belgelerin sunulmasının zorunluluğunu doğru tespit etmelidir. Zorunlu olmayan belgelerin sunulamaması nedeniyle teklifin reddedilmesi, mevzuata aykırı olabilir. Bu nedenle, ihale komisyonu açıklama talep ve değerlendirme sürecinde ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket etmeli, gerekli ve yeterli açıklamaların alınıp alınmadığını iyi analiz etmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunan istekliden iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin detaylarının sunulmasını zorunlu tutması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Bu vakada, iş kalemleri için analiz düzenlemeleri sunulmasının zorunlu olmadığı tespit edilmiş olup, sadece ilgili Bakanlıkça yayımlanan birim fiyatların esas alınarak kâr ve genel gider bedellerinin açıklandığı aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygundur. Dolayısıyla, analiz girdilerinin detaylarının sunulması zorunlu tutulması ve bu gerekçe ile teklifin reddedilmesi hukuka aykırıdır.
Soru: İstekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında 2022 yılı ikinci dönem birim fiyatlarının kullanılması ve bunlara kâr ile genel gider eklenmesinin mevzuata uygunluğu bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, 2022 yılı ikinci dönem birim fiyatlarının kullanılarak kâr ve genel gider eklenmesi suretiyle yapılan açıklamayı mevzuata uygun bulmuştur. Bu nedenle, bu şekilde yapılan açıklamalar aşırı düşük teklif sorgulamasında geçerli kabul edilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin fazla hesaplandığı ve sınır değerin sehven yanlış belirlendiği iddiası hangi gerekçeyle incelenmemiştir?
Cevap: Bu iddia, başvuru süresi geçtikten sonra yapılmış olduğu için süresinde yapılmayan bu talep değerlendirmeye alınmamış ve bu nedenle yaklaşık maliyet hesaplamasına ilişkin iddia incelenmemiştir.
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif açıklama işleminin yenilenmesine ilişkin Kurul kararı bu vakada ne tür bir işlem yapılmasını emretmiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğunu tespit ettiğinden, ihale komisyonunun bu yönde aşırı düşük teklif sorgulama işlemini mevzuata uygun şekilde yenilemesini ve sonraki işlemleri de hukuka uygun olarak yapmasını sağlayacak düzeltici işlem yapılmasına karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında, bazı iş kalemleri için analiz girdilerinin detaylarının sunulmaması gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun olup olmadığına odaklanmaktadır. Şikayetçi taraf, yaptığı açıklamaların resmi birim fiyatlar esas alınarak ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun biçimde hazırlandığını iddia etmiş, ayrıca yaklaşık maliyetin ve buna bağlı olarak sınır değerin hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür. Kurul ise yaklaşık maliyetle ilgili iddianın başvuru süresi geçtikten sonra yapıldığını belirterek yalnızca açıklama yeterliliği yönünden inceleme yapmıştır.
Bu ihale sürecinde tartışma konusu olan unsurlar, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin detaylandırılması gerekip gerekmediği üzerinde yoğunlaşmıştır. İstekli, sadece Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanmış birim fiyatları esas alarak açıklama yaparken, idare bu iş kalemleri için analiz düzenlemelerini içeren ayrıntılı dokümantasyon talep etmiştir. Ancak bu talep, ilgili iş kalemleri bakımından mevzuatın aradığı zorunlu açıklama kapsamıyla örtüşmemektedir. Bu nedenle teklifin bu gerekçeyle reddi, dayanağını yitirmiştir.
Somut olayda “esaslı unsur” kavramı, açıklamanın şekli değil, dayandığı kaynak ve yöntem üzerinden değerlendirilmiştir. Kurulun yaklaşımında, isteklinin analiz değil, resmi kurumlarca belirlenen birim fiyatları baz alarak yaptığı açıklama, açıklamanın esasını karşıladığından geçerli kabul edilmiştir. Dolayısıyla, analiz sunulup sunulmadığı değil, maliyet hesabının belirli bir objektif veriye dayanıp dayanmadığı dikkate alınmış; açıklamanın detaydan ziyade güvenilirliğine ve geçerliliğine vurgu yapılmıştır.
Bu çerçevede yapılan değerlendirme, isteklinin sunduğu açıklamaların mevzuata uygun olduğuna işaret etmektedir. Açıklamada kullanılan birim fiyatlar güncel dönem yayımlarına dayandırılmış olup, bunlara tutarlı biçimde kâr ve genel gider payı eklenmiştir. İhale komisyonunun, sadece detay girdi sunulmadığını gerekçe göstererek teklifin geçersizliğine karar vermesi, pilot ortağın iş deneyimi ya da yapım yöntemiyle ilgili somut bir eksikliğe dayanmamış, bu da ihale sürecinde hakkaniyetli yarışma ilkesine zarar vermiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, açıklamaların dayandığı kaynakları ve kullanılan yöntemi yeterli bularak, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğuna hükmetmiştir. Kurul, ihalenin aşırı düşük teklif açıklama işleminin yeniden yapılmasını ve sonraki işlemlerin bu çerçevede yürütülmesini gerekli görmüş; böylece yalnızca şekle odaklanan değerlendirme yaklaşımının sürece yön vermemesi gerektiğini ortaya koymuştur. Yaklaşık maliyete ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle inceleme dışı bırakılması ise, başvuru sürecinin özenle takip edilmesinin önemini bir kez daha göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.