KÜNYE
- Toplantı No: 2024/043
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 06.11.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1449
- Başvuru Sahibi: Trans-Of Ulus. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Tesisler Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü
- İKN: 2024/883820
- İhale Adı: 2024 Yılı İstanbul Geneli Belediye Mülkleri ve Kamu Binalarının Bakım ve Onarımı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdilerinin bir kuruşun altında bedel göstermesi nedeniyle açıklamalar mevzuata aykırı bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında, açıklama istenmeyen analiz girdilerinden 5 adedinde birim fiyat ile miktarın çarpılması sonucu bulunan toplam tutarın 0,00 TL olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine göre, açıklama istenmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun (0,01 TL) altında bedel öngörülemez. Bu durum, teklifin mevzuata aykırı olduğunun göstergesidir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdilerinin birim fiyatıyla miktarın çarpımından elde edilen tutarın sıfır veya bir kuruşun altında gösterilmesi teklifin reddedilmesini gerektirir mi?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği, açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyatı ve miktar çarpımı sonucu bulunan toplam tutarların en az bir kuruş (0,01 TL) olmasını öngörür. Bu sınırın altında gösterilen tutarlar, teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığına dair güçlü bir gösterge sayılır. Böyle durumlarda en azından açıklamaların ilgili bölümünün reddi ve gerekirse ihale işlemlerinin yeniden yapılması gündeme gelebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenmeyen analiz girdilerinde hangi tutarların neden dikkate alınması önemlidir?
Cevap: Açıklama istenmeyen analiz girdilerinde birim fiyat ile miktarın çarpılması sonucu bulunan toplam tutarın gösterilmesi zorunludur. Toplam tutarın ya bir kuruşun altında veya sıfır gösterilmesi, teklifin gerçekçi fiyatlandırma yapmadığı, hesaplamaların sağlıklı olmadığı veya ilgili girdilerin göz ardı edildiği anlamına gelebilir. Bu nedenle ihale mevzuatı, bu tutarın en az 0,01 TL olması şartını koyarak teklifin şeffaf ve tutarlı sunulmasını sağlar.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılık tespit edilirse, ihalenin tamamının iptal edilmesi gerekir mi?
Cevap: Mevzuata aykırılık tespiti aşırı düşük teklif açıklamalarının tamamına değil belirli hususlarına ilişkin ise, Kurul bu sorunlu açıklamaları reddedebilir ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verebilir. Bu, ihalenin tamamının iptal edilmesinden farklıdır; ancak ihale sonucunu etkileyen açıklama eksikliği nedeniyle mevcut sonucun devam ettirilmesi mümkün olmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin mevzuat hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri arasında bir uyuşmazlık olursa hangisi esas alınır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği, Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında uygulayıcılar tarafından ihale sürecinde yorum ve uygulama kılavuzu niteliğindedir. Tebliğde açıkça belirtilen sınırlar (örneğin minimum birim fiyat tutarı) uygulamada hâkim görüş olarak benimsenir. Mevzuatla doğrudan çelişmediği sürece ve hükme açık hüküm getirmediği sürece Tebliğ esas alınır. Ancak bu konuda spesifik belirsizlik olursa ilgili idari merciler ve Kurul kararları yol gösterici olabilir.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamalarında tutarların bir kuruşun altında gösterilmesini engellemek için uygulamada hangi tedbirler alınabilir?
Cevap: İdareler, aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdilerinin en az 0,01 TL tutarında gösterilmesini zorunlu kılan bir rehber veya form kullanabilir, tekliflerin incelenmesinde bu hususa özel dikkat gösterebilir. Ayrıca, teklif değerlendirme aşamasında tutarsız veya şüpheli rakamların detaylı sorgulanması sağlanarak, ihale mevzuatına uygunluk ve şeffaflık artırılabilir. Bu yaklaşım, ileride itiraz nedeni olabilecek eksik veya yetersiz açıklamaların önüne geçmeyi amaçlar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyat ile miktar çarpımı sonucu toplam tutarlarının bir kuruşun (0,01 TL) altında olması neden mevzuata aykırı sayılmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında bazı analiz girdilerinde birim fiyat ile miktar çarpımı sonucu toplam tutarın 0,00 TL olarak gösterilmesi, Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen minimum birim fiyat sınırının altında kaldığı için mevzuata aykırı bulunmuştur. Tebliğ, açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyat ve toplam tutarının en az bir kuruş olmasını şart koşmaktadır. Bu nedenle sıfır veya sıfıra çok yakın değerler teklifin gerçekçi ve uygun şekilde açıklanmadığının göstergesi olarak değerlendirilmiş ve kabul edilmemiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının bir kısmı mevzuata aykırı bulunduğunda ihale işlemleri nasıl sonuçlandırılmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bir kısmının mevzuata aykırı olması nedeniyle, Kamu İhale Kurulu bu açıklamaları reddetmiş ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden yapılmasına karar vermiştir. Yani, mevcut aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması ihale sürecinin devam etmesine engel teşkil etmiş ve ihale tekrarlanmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iddialarının tamamının kabul edilmemesi ihale süreci açısından ne sonucu doğurmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin iddialarının tamamı haklı bulunmadığı için başvuru bedelinin iadesi uygun görülmemiştir. Bu durumda, şikâyet konusu açıklamaların mevzuata aykırı kısımlarına yönelik karar verilmiş olsa da, başvuru sahibinin tüm itirazları kabul edilmediğinden idari para iadesi yapılmamıştır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi detayların mutlaka bir kuruşun altında gösterilemeyeceği tespit edilmiştir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklama istenmeyen analiz girdilerinin birim fiyatı ve birim fiyat ile miktarın çarpılması sonucu bulunan toplam tutarları bir kuruşun altında (örneğin 0,00 TL) gösterilememiştir. Bu tespitle, en az 0,01 TL tutarında bir bedelin her analiz girdisinde gösterilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Detaylı Analiz
İhalede yaşanan uyuşmazlık, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan bazı analiz girdilerine ilişkindir. Başvuru sahibi, bu açıklamalarda birim fiyatla miktarın çarpımı sonucu elde edilmesi gereken toplam tutarların bazı kalemlerde 0,00 TL olarak sunulduğunu belirterek, bu durumun mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Uyuşmazlık, açıklama istenmeyen girdilere de bedel öngörülüp öngörülmemesi gerektiği ve bu bedelin ne düzeyde olması gerektiği hususunda yoğunlaşmaktadır.
İhale sürecinde tartışmalı hale gelen temel husus, açıklama istenmeyen analiz girdilerinde yer alan fiyatların, her halükârda pozitif bir değeri yansıtması gerekip gerekmediğidir. Başvuruya konu edilen olayda, söz konusu girdilerin beşinde, birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu toplam bedelin 0,00 TL olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan ve açıklama istenmese dahi her analiz girdisinde en az bir kuruşluk bir gösterimin yapılması gerektiğini düzenleyen hüküm ile doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla bu değerlemenin ihale teklifinin ekonomik gerçekliğini yansıtmadığı ve hesaplama anlamında aldatıcı nitelikte olduğu ileri sürülmüştür.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede “esaslı unsur” kavramı da dolaylı olarak gündeme gelmiştir. Her ne kadar açıklama istenmeyen analiz girdileri doğrudan ihale değerlendirmesinde belirleyici unsur olarak kabul edilmese de, söz konusu kalemlerde sıfır bedel gösterilmesi, teklifin hesaplanabilirliği ilkesine zarar verici nitelikte görülmüştür. Bu da, teklifin bütünlüğü içinde tutarlı ve güvenilir bir mali yapı sunmasını engelleyici bir unsur olarak değerlendirilmiş, “önemsiz” kabul edilemeyecek bir eksiklik kapsamında ele alınmıştır.
Uyuşmazlıkta bir ortaklı yapı veya pilot ortakla ilgili ayrı bir değerlendirmeye yer verilmediğinden, pilot ortak açısından özel bir yorum bu vakada gündeme gelmemiştir. Değerlendirme, ihale üzerinde bırakılan isteklinin toplam teklif yapısı çerçevesinde ele alınmış; iş deneyimi gibi yeterlilik unsurlarından ziyade teklif açıklamalarının iç tutarlılığı üzerinden yapılmıştır. Bu nedenle pilot ortağa özgü bir ayrım veya detaya yer verilmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklama istenmeyen ve 0,00 TL olarak gösterilen analiz girdilerinin Tebliğ hükümlerine aykırı olduğunu değerlendirerek, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetmiştir. Bu tespitle, ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurul, başvuru sahibinin tüm taleplerini haklı bulmamış; dolayısıyla başvuru bedelinin iadesini uygun görmemiştir. Ancak karar, açıklama yükümlülüğünün sınırlarını açık şekilde çizmesi açısından önem taşımaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.