KÜNYE
- Toplantı No: 2021/026
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 23.06.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1262
- Başvuru Sahibi: Furkan Arpacıoğlu- Akturin Mimarlık İnş. Turizm Gıda Tem. Dayanıklı Tüketim Malları Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/149619
- İhale Adı: Ali Kayası Yolu Yapım
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle tekliflerin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata aykırılıklar ve usulsüzlükler olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yapım işi olduğunu ve yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklamaların idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında belirtilen iş kalemleri için yapılan açıklamalarda, bazı analiz girdilerinde miktarların düşük kullanıldığı ve geçerli olmayan yıllara ait fiyatların kullanıldığı, ayrıca mevzuata uygun olmayan satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu belirlenmiştir. Nakliye mesafeleri ve işçilik saat ücretlerinin mevzuata uygun kullanılmadığı, iş makinesi saatlik ücretlerinin gerçekçi olmadığı ve açıklamaların teknik şartnameye uygun olmadığı saptanmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarenin belirlediği analiz formatlarına neden uyulması gerekmektedir?
Cevap: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenirken verilen analiz formatları, açıklamaların karşılaştırılabilir, doğrulanabilir ve mevzuata uygun olmasını sağlamak amacıyla hazırlanır. Bu formatlara uyulmaması halinde yapılan açıklamalar yeterince açıklayıcı veya güvenilir bulunmaz, sonuçta teklif değerlendirme dışı bırakılabilir veya reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyatların güncelliği ve geçerliliği neden önem taşır?
Cevap: Kullanılan fiyatların güncel ve mevzuata uygun olması gerekir; örneğin, eski yıllara ait fiyatların veya piyasa dışı fiyatların kullanılması açıklamaların güvenilirliğini zedeler. Bu durumda idare veya kurullar açıklamaları geçersiz sayabilir ve teklifin reddine karar verebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik, nakliye ve iş makinesi ücretlerinin gerçekçi ve mevzuata uygun şekilde gösterilmesinin önemi nedir?
Cevap: İşçilik, nakliye ve iş makinesi gibi girdiler maliyetin belirlenmesinde temel unsurlardır. Bu girdilerin idarece belirlenen şartlara ve gerçekçi fiyatlandırmaya uygun verilmemesi halinde açıklamalar, teklif fiyatının gerçek maliyeti yansıtmadığına işaret eder ve teklif reddedilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında iş kalemlerine ilişkin miktar ve fiyatların neden doğru ve hatasız bildirilmesi gerekir?
Cevap: Miktar ve fiyatlardaki hatalar açıklamanın iç tutarlılığını bozar ve ekonomik analizlerin yanlış yapılmasına yol açar. Yanlış veya düşük miktar bildirilmesi açıklamaların ilgili iş kalemlerini gerektiği gibi açıklanmadığını gösterir, bu da mevzuata aykırılık sebebi sayılır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan belgelerin (örneğin, satış tutanakları) mevzuata uygunluğu neden önemlidir?
Cevap: Açıklama belgeleri, teklifin makul nedenlerle düşük olduğunu ispatlayacak geçerli ve mevzuata uygun kaynaklar olmalıdır. Mevzuata uygun olmayan, içeriği belirsiz veya usulsüz belgeler kullanılması durumunda idare ve kurullar bu açıklamaları güvenilmez bulabilir; böylece teklif reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarına uyulmaması durumunda ne sonuç doğar?
Cevap: Bu vakada, yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklamalarda idarece verilen analiz formatlarına uyulmaması nedeniyle Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata aykırı bulmuş ve teklifler reddedilmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan fiyat ve miktarlardaki hatalar nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklama isteminde, bazı analiz girdilerinde düşük miktarlar ve geçersiz yıllara ait fiyatların kullanıldığı tespit edilmiş; bu nedenle, yapılan açıklamalar mevzuata uygun sayılmamış ve teklifler reddedilmiştir.
Soru: Mevzuata uygun olmayan satış tutanaklarının sunulmasının teklif değerlendirmesine etkisi nedir?
Cevap: Söz konusu vakada, mevzuata uygun olmayan satış tutanakları sunulması aşırı düşük teklif açıklamalarının güvenilirliğini zedelemiş ve bu durum Kurulca tekliflerin reddi gerekçelerinden biri olmuştur.
Soru: Nakliye, işçilik ve iş makinesi ücretlerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında uygunsuz kullanılması sonucu ne olmuştur?
Cevap: Nakliye mesafeleri, işçilik saat ücretleri ile iş makinesi saatlik ücretlerinin mevzuata uygun olmayan şekilde açıklanması nedeniyle, Kurul aşırı düşük teklif açıklamalarını kabul etmemiş ve bu isteklilerin tekliflerini reddetmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, şikâyet konusu ihale sürecinde isteklilerin sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece verilen analiz formatlarına ve maliyet unsurlarına uygun olarak düzenlenmediği yönündeki iddialar çevresinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, özellikle teklif açıklamalarında kullanılan fiyat ve miktarların geçersiz olduğunu, formatlara uyulmadığını, bazı belgelerin mevzuata aykırı biçimde sunulduğunu ileri sürmektedir. Kurulun da değerlendirme sürecinde odaklandığı temel uyuşmazlık, tekliflerin analiz edilebilirliğini ve güvenilirliğini etkileyecek düzeyde eksikliklerin bulunup bulunmadığı olmuştur.
Süreçte, yapım işi ihalesine konu olan iş kalemlerine ilişkin analizlerde, idarece belirlenen formatın dışına çıkıldığı ve bu nedenle karşılaştırılabilirlik ile doğrulanabilirliğin zedelendiği tespit edilmiştir. Ayrıca, yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan kalemler bakımından yapılan açıklamalarda, gerçekçi olmayan veya hatalı miktar ve fiyatlar kullanıldığı görülmüştür. Örneğin, düşük miktarlar beyan edilerek maliyetin olduğundan düşük gösterilmesi, yanıltıcı fiyatlarla analiz düzenlenmesi ve bu tutarsızlıkların kayda değer ölçüde olduğu dikkate alınarak açıklamalara itibar edilmemiştir. Bu durum, ihale sürecinin adil rekabet ve objektif değerlendirme ilkeleriyle bağdaşmadığı yönündeki değerlendirmenin temelini oluşturmuştur.
Esaslı unsur kavramı bakımından yapılan değerlendirmede, açıklamalarda yer alan işçilik, nakliye, iş makinesi gibi maliyeti doğrudan etkileyen girdilere yönelik hatalı beyanların, teklifin gerçek maliyet yapısı hakkında sağlıklı bir fikir vermediği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle bu girdilere dair piyasa gerçekliğinden uzak, teknik şartname ile uyuşmayan veya geçerli belge temeline dayanmayan açıklamalar teklifin esasını ilgilendiren unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Açıklamalarda kullanılan bazı satış tutanaklarının usule uygun hazırlanmadığı ve doğruluğunun teyit edilemediği de Kurul tarafından esaslı bir sorun olarak görülmüştür.
Değerlendirmede ayrıca pilot ortağın deneyimi ya da yeterliliği ile ilgili doğrudan bir tartışma yer almasa da, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan teknik ve mali içerikli belgelerin kaynaklarının güvenilirliği sorgulanmış, dolayısıyla tekliflerin mesleki yeterliliği ortaya koyma niteliği zayıf bulunmuştur. İş makinesi ücretlerinde piyasa dışı değerlerin kullanılması ve işçilik hesaplamalarının geçerli asgari ücret verileriyle uyuşmaması gibi hususlar, işin ifasında gereken yeterliliği sağlamaya yönelik ciddi kuşkular doğurmuştur.
Sonuç olarak Kurul, değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarının şekil, içerik ve dayanak bakımından kamu ihale mevzuatına uygun bulunmadığı kanaatiyle, ilgili isteklilerin tekliflerini geçersiz saymış ve ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesine karar vermiştir. Kararda, açıklamaların sadece biçimsel eksiklikten ibaret olmadığı, aksine ihale konusu işe ilişkin makul fiyatlandırma gerekçesini ortaya koymakta yetersiz kaldığı belirleyici olmuştur. Bu yaklaşımla Kurul, hem idarenin belirlediği analiz formatına uyulmamasını hem de açıklamalarda yer alan mali unsurların teknik ve hukuki güvenirliğinin yetersizliğini kararına esas almıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.