KÜNYE
- Toplantı No: 2022/021
- Gündem No: 46
- Karar Tarihi: 06.04.2022
- Karar No: 2022/UY.II-466
- Başvuru Sahibi: Fikret Yalçındağ - Ziver İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/900162
- İhale Adı: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda İdare Malı Soğuk Yol Çizgi Boyası ile Yatay İşaretleme Yapılması Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki mevzuata aykırılıklar nedeniyle tekliflerin reddi ve işlemlerin yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, ortaklık belgeleri, imza sirküleri, analizlerin teknik şartnameye uygunluğu, işçilik maliyetleri, rayiç fiyatlar ve diğer yeterlik belgeleri açısından eksiklikler bulunduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarını ihale dokümanındaki analiz formatı, birim fiyat tarifleri, yapım şartları ve teknik şartnameye göre incelemiştir. İdarece verilen analiz formatına uygun olmayan, analiz girdilerinde miktar düşürerek lehine fiyat avantajı yaratan, rayiç fiyatların altında teklif veren ve açıklama istenilen girdiler için bedel öngörmeyen açıklamalar mevzuata aykırı bulunmuştur. Ayrıca, işçilik fiyatlarının 2022 yılı brüt asgari ücretin altında olması, iş makinelerinin rayiç fiyatlarının altında teklif edilmesi ve açıklamaların Tebliğ hükümlerine uygun olmaması tespit edilmiştir. Yeterlik belgeleri ve ortaklık oranları ise EKAP üzerinden beyan edilip doğrulanmış, fiziki sunum zorunluluğu bulunmadığından bu iddialar yerinde görülmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında teklifin rayiç fiyatların altında verilmesi hangi koşullarda mevzuata aykırı kabul edilebilir?
Cevap: Tekliflerde kullanılan analizler ve maliyet hesaplamaları ihale dokümanında belirtilen format ve şartlara uygun değilse veya rayiç fiyat baz alınan girdiler somut gerekçelerle haklı gösterilmeden önemli ölçüde düşük fiyatlar üzerinden verilmişse, bu durum mevzuata aykırı sayılabilir. Ancak, ekonomik veya teknik gerekçelerle maliyetlerin düşük olması açıklanabiliyorsa bu tamamen reddedilmeyebilir; bu durumda açıklamaların yeterliliği ve teknik mevzuata uygunluğu önem taşır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında belirtilmesi ihale sürecinde ne tür sorunlara yol açabilir?
Cevap: İşçilik maliyetlerinin yürürlükteki brüt asgari ücretin altında gösterilmesi, işçilik bedelinin gerçekçi ve mevzuata uygun şekilde hesaplanmadığını düşündürebilir. Bu durum, teklifin aşırı düşük olduğu ve açıklamalarının yeterli bulunmadığı kanaatini doğurabilir ve teklifin reddine sebep olabilir. Bu yüzden işçilik giderleri hesaplanırken en az asgari ücret düzeyi gözetilmeli ve tutarlı açıklamalar sunulmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdilerinde miktarların küçültülerek fiyat avantajı sağlanması neden sorun oluşturur?
Cevap: Teknik şartname ve ihale dokümanı gereği yapılması gereken iş kalemlerinin miktarlarında indirime gidilerek maliyet düşürülmesi, işin doğru ve eksiksiz yapılmayacağı şüphesini doğurur. Bu şekilde sağlanan fiyat avantajı, teklifin gerçekçi olmamasına ve mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklamasına sebep olur. Bu nedenle, analiz miktarları ihale şartlarına uygun şekilde ve gerçekçi olarak gösterilmelidir.
Soru: Yeterlik belgesi ve ortaklık bildirimlerinin EKAP üzerinden beyan edilip doğrulanması durumunda fiziki belge sunmak zorunlu mudur?
Cevap: Yeterlik bilgileri ve ortaklık oranlarının EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu) üzerinden dijital olarak beyan edilip doğrulanması halinde, genellikle idari şartnamede aksi belirtilmediği sürece fiziki belge sunma zorunluluğu aranmaz. Bu yaklaşım, süreçte belge kontrolünü kolaylaştırmak ve tekrarlayan evrak yükünü azaltmak amacıyla benimsenmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata uygunluk nasıl hakim kılınır ve hangi kriterlere dikkat edilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygunluğu; ihale dokümanındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, teknik şartnamede belirtilen iş kapsamına ve yapım şartlarına uygunluk açısından kontrol edilmelidir. Analizlerin somut, tutarlı, standartlara uygun ve gerçekçi maliyet verilerine dayanması beklenir. Fiyatlar rayiç değerlerin çok altında olmamalı, özellikle işçilik ve iş makinesi maliyetleri mevzuatta belirlenen asgari sınırların altında olmamalıdır. Uygunsuzluk görüldüğünde teklif sahibi açıklama ve gerekçelerle bu durumu telafi etmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi hususlar nedeniyle mevzuata aykırılık tespit edilmiştir?
Cevap: Mevzuata aykırılık, analiz formatına uygun olmayan açıklamalar yapılması, analiz girdilerinde miktar düşürülerek fiyat avantajı yaratılması, rayiç fiyatların altında teklif verilmesi, açıklama istenilen girdiler için bedel belirtilmemesi, işçilik maliyetlerinin 2022 yılı brüt asgari ücretin altında kalması ve iş makinelerinin rayiç fiyatlarının altında teklif edilmesi sebebiyle tespit edilmiştir.
Soru: Yeterlik belgeleri ve ortaklık belgelerine ilişkin yapılan incelemede hangi sonuca varılmıştır?
Cevap: Yeterlik belgeleri ve ortaklık oranları EKAP üzerinden beyan edilip doğrulandığı ve fiziki belge sunma zorunluluğu bulunmadığı gerekçesiyle bu konudaki iddialar yerinde görülmemiştir.
Soru: Kurulun aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirmesinde hangi doküman ve şartlara uygunluk açısından inceleme yapılmıştır?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarını ihale dokümanında yer alan analiz formatı, birim fiyat tarifleri, yapım şartları ve teknik şartname esaslarına göre incelemiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki mevzuata aykırılıklar sonucunda Kurul hangi kararları vermiştir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin tekliflerinin reddine ve işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde incelenen vakada, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olup olmadığı yönünde bir uyuşmazlık gündeme gelmiştir. Başvuru sahibi, en düşük teklifi veren iki istekliye ait açıklamaların hem içerik hem de şekil yönünden ihale dokümanına ve ilgili düzenlemelere aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu kapsamda teknik şartnameye aykırı analizler, rayiç fiyatların altında teklif edilen girdiler, eksik işçilik giderleri ve ortaklık belgelerine ilişkin şüpheler öne sürülmüştür.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan husus, ihale dokümanında öngörülen analiz formatına aykırı şekilde hazırlanmış ciddi unsurların bulunmasıdır. Kurul değerlendirmesinde, teklif açıklamalarında analizlerde kullanılan miktarların düşürüldüğü, bazı kalemlere ilişkin hiç bedel öngörülmediği ve rayiç bedelin altında tutarlarla maliyet gösterildiği tespit edilmiştir. Özellikle işçilik maliyetlerinin brüt asgari ücretin altında hesaplanmış olması, teklifin gerçekçi bir maliyet öngörüsüne dayanmadığını göstermiştir. Bu tür eksiklikler, tekliflerin sağlıklı şekilde değerlendirilmesine imkân tanımadığından, açıklamaların kabul edilebilirlik sınırının dışında kaldığı sonucuna varılmıştır.
Aşırı düşük teklif açıklamaları açısından esaslı unsur, teklifin bütünlüğü ve doğruluğuna etki eden maliyet girdilerinde yapılan oynamalardır. Bu vakada, miktarların bilinçli olarak azaltılması ve fiyatların makul piyasa değerinin ciddi biçimde altına düşürülmesi, açıklamalarda esaslı eksiklik olarak değerlendirilmiştir. İstekliler, açıklama yaparken maliyetleri teknik gerekçelerle düşürmüş olsalar dahi, bu gerekçeleri açık, somut ve mevzuatla uyumlu biçimde ortaya koymak zorundadır. Vakadaki açıklamalarda bu şeffaflık ve bütünlük sağlanmadığından, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar verilmiştir.
Ortak girişim yapısındaki pilot ortağa ait iş deneyimi belgeleri ya da ortaklık oranlarına ilişkin hususlar bakımından ise herhangi bir mevzuata aykırılık görülmemiştir. Söz konusu veriler EKAP üzerinde beyan edilmiş ve sistem üzerinden doğrulanabilir nitelikte olduğu için şirketlerin fiziki belge sunmamış olmaları hukuken sorun teşkil etmemiştir. Dolayısıyla yeterlik kriterleri bakımından yapılan iddialar, diğer teklif unsurlarına kıyasla ağırlık taşımayıp değerlendirme dışında bırakılmıştır.
Sonuç olarak Kurul, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine ait aşırı düşük teklif açıklamalarının, gerek şeklen gerek içerik yönünden ihale dokümanının belirlediği kriterlere ve genel mevzuat hükümlerine aykırı olduğu kanaatine varmıştır. Bu nedenle her iki isteklinin teklifleri geçersiz sayılmış ve ihale işlemlerinin yeniden, doğru değerlendirme esasları çerçevesinde gerçekleştirilmesine hükmedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, değerlendirme sürecinde maliyet analizlerinin sadece biçimsel değil, içeriğe ilişkin denetlenmesini de zorunlu gördüğünü göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.