KÜNYE
- Toplantı No: 2017/012
- Gündem No: 54
- Karar Tarihi: 08.03.2017
- Karar No: 2017/UY.III-758
- Başvuru Sahibi: Master Global Danışmanlık İnşaat Gıda San.Tic.Ltd.Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satın Alma ve İhale Daire Başkanlığı
- İKN: 2017/4992
- İhale Adı: Adana Bşk Bld Sorumluluk Alanı İçerisinde Bulunan Muhtelif Cadde, Bulvar ve Yollarda Alt Yapı, Toprak İşleri, Sanat Yapıları (Köprü, Menfez, Taş Duvar, Beton Hendek ve Kaldırım) ve Üst Yapı İşleri (Bitümlü Sıcak Karışım ve Sathi Kaplama) İhalesi
Özet
Asfalt plentinin Adana il sınırları içinde kurulu ve isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartı rekabeti engellemedi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, asfalt plentinin Adana il sınırları içinde kurulu ve isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartının ihaleye katılımı ve rekabeti engellediğini, ekonomik koşullarla uyuşmadığını ve bu şartın haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin Adana Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde geniş bir alanda yapıldığı, asfalt plentinin işin ifası için kritik olduğu ve işin süresinin 800 gün olduğu dikkate alınarak, plentlerin Adana il sınırları içinde kurulu ve isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartının işin zamanında ve verimli yürütülmesi için makul olduğu; ayrıca, plentlerin kiralama veya finansal kiralama yoluyla temin edilmesine imkân tanındığı ve diğer 91 makine için böyle bir şart aranmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, ihale konusu işin geniş bir alanda yapılması nedeniyle kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyacın zamanında karşılanması için asfalt plentinin Adana il sınırları içinde sabit kurulu olmasının ve isteklinin kendi malı veya kiralık olmasının zorunlu olduğunu, bu nedenle rekabeti kısıtlayıcı bir durum olmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında işe özgü makineyerinde kurulu olma şartı, işin niteliği ve süresi dikkate alınmadan düzenlendiğinde rekabet üzerinde nasıl olumsuz etkiler doğurabilir?
Cevap: İşin geniş coğrafi alan ve uzun süreli olması dikkate alınmadan, makinenin belirli bir il sınırları içinde kurulu olma zorunluluğu getirilirse, bu durum potansiyel istekliler arasında makine temini konusunda aşırı kısıtlamaya yol açabilir. Böylelikle belirli coğrafi bölgede faaliyet gösteren firmalar avantajlı duruma geçerek rekabet daralabilir ve ihaleye katılım azalabilir. Ancak işin kapsamına ve süresine uygun, makinenin işe yakın ve süreklilik sağlayacak şekilde belirli bir bölgede bulunması makul sayılabilir ve rekabeti engellemez.
Soru: Kamu ihale süreçlerinde makine veya ekipmanın “kendi malı veya kiralık” olma şartı ihale rekabetini nasıl etkiler? Bu şart hangi koşullarda uygulanabilir?
Cevap: Makinenin isteklinin “kendi malı veya kiralık” olması şartı, makinenin temininde finansal kiralama ya da benzer girişimlerin mümkün olduğu ve makinenin işin kritik öğesi olduğu durumlarda rekabeti kısıtlayıcı olarak görülmeyebilir. Ancak bu şart, makine pazarı darlığı, coğrafi sınırlamalar veya kısa süreli işler için aşırı kısıtlayıcı olabilir. Dolayısıyla, bu koşulun yerindeliği işin niteliği, süresi ve makine temin koşulları birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.
Soru: İhale dokümanlarında belli makine veya ekipman için katı temin şartları koyulurken diğer makine gruplarına farklı yaklaşılması rekabet açısından nasıl yorumlanmalıdır?
Cevap: İhale konusu işin niteliği gereği kritik olan belli makine veya ekipman için “kendi malı veya kiralık” gibi spesifik temin şartları aranabilirken, diğer makineler için bu tür kısıtlayıcı şartların olmaması olağan karşılanabilir. Böylece işin yürütülmesi açısından kritik unsurlar güvence altına alınırken genel rekabet ortamı zorlanmamış olur. Bu farklılık, makinenin iş için taşıdığı önem ve erişilebilirliğiyle orantılı değerlendirilmelidir.
Soru: İhale sürecinde getirilen şartların rekabeti engellediği iddia edilse de makul nedenlerle uygulanabilirlikleri kabul edilebilir. Bu tür durumlarda nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Getirilen şartların işin gereği ve yürütme kolaylığı için makul nedenlerle zorunlu olup olmadığını, şartın alternatif temin olanakları ve kapsam dahilindeki isteklilerin sayısını etkileyip etkilemediği çerçevesinde değerlendirmek gerekir. İşin süresi, coğrafi kapsamı, temin yolları ve piyasadaki makina durumları birlikte göz önünde bulundurularak şartın rekabeti yapıcı mı yoksa engelleyici mi olduğu tespit edilir.
Soru: Bir ihale şartnamesinde yapılan kısıtlayıcı düzenlemeye karşı idari başvuru sonucunda idari merciler tarafından karar verilmiş olsa da, ihalenin iptal edilmesi durumunda başvurunun hukuki sonucu ne olur?
Cevap: Başvurunun esası incelenip reddedilmiş olsa da, aynı ihaleye ilişkin idare veya Kurul tarafından iptal kararı verilmişse, başvuru konusu işlem iptal edildiği için başvuru hakkında esaslı karar verilmesine yer kalmaz. Dolayısıyla, iptal kararı başvurunun hukuki akıbetini etkiler ve bu durumda başvuru hakkında işlem yapılmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanındaki asfalt plentinin Adana il sınırları içinde kurulu olma şartı, işin coğrafi kapsamı ve süresi dikkate alındığında rekabeti nasıl etkilemiştir?
Cevap: İşin Adana Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde geniş bir alanda ve 800 gün süresince yapılması nedeniyle asfalt plentinin bu sınırlar içinde kurulu olması şartı, işin zamanında ve verimli yürütülmesi açısından makul bulunmuştur. Bu durum, rekabeti engellememiştir.
Soru: İsteklinin asfalt plentini kendi malı veya kiralık olması şartı, makine temini bakımından ne şekilde uygulanmıştır ve rekabet açısından sonucu nedir?
Cevap: Asfalt plentinin kendi malı veya kiralık olması şartı, hem sahip olunan makineler hem de kiralama/finansal kiralama yoluyla makinenin temin edilebilmesi imkanıyla uygulanmıştır. Bu nedenle söz konusu şart rekabeti engellememiştir.
Soru: İhale dokümanındaki asfalt plentine ilişkin şartlar, diğer makine ve ekipmanlar için aranan şartlarla nasıl kıyaslanmıştır?
Cevap: Sadece asfalt plentinin kiralık veya kendi malı olması zorunluluğu bulunurken diğer 91 makine için böyle bir şart aranmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, plentinin işin kritik unsuru olması sebebiyle ayrıcalıklı bir koşul olarak değerlendirilmiştir ve rekabeti engellemediği sonucuna varılmıştır.
Soru: Başvurunun reddedilmesine rağmen karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesinin hukuki sebebi nedir?
Cevap: Başvurunun esası itibarıyla reddi uygun bulunmakla birlikte, ihalenin Kurulun başka bir kararıyla iptal edilmiş olması sebebiyle başvuru hakkında esaslı karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde, isteklilerin sağlaması gereken asfalt plentine dair teknik koşulların ihaleye katılım ve rekabet üzerindeki etkisine ilişkindir. Şikayet sahibi, asfalt plentinin yalnızca Adana ili sınırları içinde kurulu olması ve isteklinin kendi malı veya kiralık olarak bu ekipmana sahip olması şartlarının, ekonomik gerçekçilikten uzak şekilde rekabeti sınırlandırdığını ileri sürmüştür. İdare ise, işin hem geniş bir coğrafi alana yayılmış olması hem de uzun sürecek olması nedeniyle bu düzenlemenin işin yürütülmesi açısından gerekli ve yerinde olduğunu savunmuştur.
Plente ilişkin şartların tartışıldığı merkez noktada, belirli bir kapasiteye sahip asfalt plentinin yalnızca belirli bir ilde kurulu olması ve mülkiyet ya da kira ilişkisinin doğrudan istekliyle arasında kurulması istenmiştir. Tartışma, bu kısıtlamanın potansiyel isteklilerin katılımını azaltıp azaltmadığı ve bu surette rekabeti zayıflatıp zayıflatmadığı yönünde şekillenmiştir. Değerlendirmede, plent temininin ister sahiplik isterse finansal kiralama yoluyla sağlanabilecek olması önemli bir husus olarak öne çıkmıştır. Kurul gerek kiralama imkanının varlığı, gerekse diğer makine ve ekipmanlar bakımından aynı sıkı koşulun öngörülmemiş olması üzerinden, bu düzenlemenin farklılaştırıcı ve rekabet bozucu bir içeriğe ulaşmadığı kanısına varmıştır.
İhale dokümanındaki plent şartı, işin boyutu ve süresiyle doğrudan ilişkilendirilmiş ve bu yönüyle işin yürütülmesine etkisi değerlendirilmiştir. Yapılan teknik ve hukuki incelemede, asfalt plentinin bu iş özelinde kritik bir unsur olduğunun altı çizilmiş; diğer makine ekipmanlar içinde yalnızca plent yönünden özel bir koşulun öngörülmüş olmasının ayrımcı ya da rekabet karşıtı bir tutum olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Plentin sabit bir şekilde Adana ili içinde yer almasının, coğrafi açıdan geniş alana yayılmış işin yürütülmesini kolaylaştıracak, zaman ve kaynak israfını önleyici bir unsur olarak dikkatle değerlendirildiği görülmektedir.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, söz konusu şartın işin süresi ve kapsamı düşünüldüğünde, uygulamaya yönelik rasyonel gerekçelerle oluşturulduğu kabul edilmiştir. Ayrıca, asfalt plentinin temininde mülkiyetin isteklide olması veya bu ekipmanın kiralanma imkanıyla birlikte aranmasının, piyasaya erişimi engellemeyecek ölçüde bir düzenleme olarak ele alındığı belirtilmiştir. Diğer taraftan, 91 farklı makineyle ilgili böyle bir koşulun öngörülmemiş olması da, yalnızca plentin iş için özgülenmiş kritik pozisyonunu vurgulayan bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak Kurul, asfalt plentinin Adana il sınırları içinde kurulu ve isteklinin kendi malı veya kiralık olması koşulunun işin ifası yönünden teknik açıdan makul, rekabet açısından da katılımı engellemediği tespitiyle başvurunun reddine karar vermiştir. Ancak bu esasa ilişkin değerlendirmenin ardından aynı ihaleye dair Kurulun başka bir kararıyla ihalenin iptal edildiği anlaşıldığından, başvuru hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Bu yönüyle, başvurunun esasına yönelik değerlendirme yapılmakla birlikte, işlemin ortadan kalkması nedeniyle hukuki sonuç doğuracak karar tesis edilmesine gerek kalmamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.